Jezus, Zoon van Maria, de goddelijke moederschap in het hart van het geloof

De moederschap van Maria: een onbreekbare band

De uitspraak “Jezus, de zoon van Maria” (Mc 6,3) is de enige vermelding in de Evangelieën waarin Jezus exclusief wordt geïdentificeerd door zijn moeder, zonder verwijzing naar een aardse vader. Deze exegetische gegevens onthullen tegelijkertijd de maagdelijkheid van Jozef en het centrale belang van Maria in de menselijke identiteit van de Zoon van God. De mariologie ontleent hier haar oorsprong aan, geworteld in een onlosmakelijke cristologische context: wie Maria is, hangt af van wie Jezus is, en de vraag naar Jezus leidt onvermijdelijk naar Maria.

Mc 6,3: “Is dit niet de zoon van Maria?”

In de synagoge van Nazareth was het publiek verbaasd toen zij vroegen: “Is dit niet de timmerman, de zoon van Maria, de broer van Jacobus, van Jozef, van Judas en van Simon?” (Mc 6,3). De afwezigheid van Jozef in deze formulering wordt door commentatoren geïnterpreteerd als een aanwijzing voor zijn dood voor het openbare ministerie. Het genitief “zoon van Maria” (ho huios tês Marias) benadrukt een exclusieve band van toebehoren: Jezus behoort op een unieke en totale manier tot Maria. Paus Johannes Paulus II merkt op in *Redemptoris Mater* dat deze band eeuwig is, aangezien de eeuwige Zoon zijn menselijke natuur uit Maria’s zijne heeft aangenomen voor altijd.

Theotókos en het goddelijke moederschap

Het Concilie van Efeze (431) definieerde dogmatisch dat Maria Theotókos is, Moeder van God, omdat Jezus een enkele goddelijke Persoon is in twee natuurën. Het moederschap van Maria strekt zich uit tot zowel de menselijke natuur van Jezus als tot de Persoon van het Woord. Door te zeggen “Jezus, de zoon van Maria” bevestigen we impliciet de incarnatie: de Tweede Persoon van de Drie-eenheid werd geboren van een vrouw (Gal 4,4). Nestoriaans denken, dat Christus van Maria onderscheidde van de God-Logos, werd veroordeeld omdat het deze eenheid brak die het hart vormt van het christelijke geloof.

Lk 1,31, “Je zult een zoon baren en hem de naam geven…”

De aankondiging van de engel in Lc 1,31 plaatst Maria centraal in het verlossingsverhaal: “Je zult een zoon in je buik ontvangen en hem de naam Jezus geven.” De naam Jezus (Iêsous, Hebreeuws Yehoshua, “YHWH redt”) onthult onmiddellijk de missie van de zoon van Maria. De *Lumen Gentium* n.53 vat samen: “De Maagd Maria… wordt geprezen als uitzonderlijk en uniek lid van de Kerk en als haar type en uitmuntend voorbeeld in geloof en liefde.” De moederschap van Maria is derhalve tegelijkertijd biologisch, theologisch en ecclesiologisch.

Maria, de Nieuwe Eva

Irenaeus van Lyon (2e eeuw) ontwikkelde de typologische vergelijking Eva-Maria: net zoals door de ongehoorzaamheid van Eva de dood binnendrong, zo kwam door de gehoorzaamheid van Maria het leven (Tegen de Ketterijen III, 22, 4). Jezus, de zoon van Maria, is de nieuwe Adam die in zichzelf alle schepping herhaalt. De oorsprong van Jezus gaat door het “ja” van Maria, het fiat in Lc 1,38. Deze actieve samenwerking maakt Maria niet alleen een passief ontvangend onderwerp, maar een mede-agent van de incarnatie, in de zin dat de Heilige Geest in haar werkte met haar vrije instemming.

Johannes 19,26-27, “Hier is jouw moeder”

Op het kruis vertrouwt Jezus Maria toe aan de geliefde leerling met woorden die de traditie als een universele missie interpreteert: “Vrouw, hier is jouw zoon… Hier is jouw moeder” (Jo 19,26-27). De moederschap van Maria breidt zich uit: van moeder van Jezus wordt ze moeder van de gelovigen. De “zoon van Maria” die op het kruis sterft, overdraagt zijn moeder aan de opkomende Kerk. De *Redemptoris Mater* n.23 merkt op dat Maria “maternaal voortdurend aanwezig blijft” in het mysterie van de Kerk, waardoor haar historische moederschap ten opzichte van Jezus in de tijd wordt voortgezet.

Dieper ingaan op het onderwerp: bestudeer Mariologie, Theologie mariana, aparições marianas, Theotókos en volg de Postgraduaat in Mariologie.