Vind en eet zonder geld: Is 55, Rom 8 en de vermenigvuldiging van de broden in Mt 14

Quis nos separabit a caritate Christi?
Rom 8,35

De achttiende zondag van het gewone jaar A weeft drie teksten samen rond de vrijgevigheid van God en de zekerheid van zijn liefde. Is 55,1-3 nodigt armen en dorstigen uit om te komen eten zonder geld en zonder prijs: het brood van God is niet te kopen. Rom 8,35-39 verklaart dat niets de gelovige kan scheiden van de liefde van Christus: noch de dood, noch het leven, noch enige macht. Mt 14,13-21 vertelt over de vermenigvuldiging van de broden: Jezus voedt vijfduizend mannen met vijf broden en twee visjes, een gebaar dat de Eucharistie voorbode.

I. De eerste lezing: Is 55,1-3

“Komt allen die dorst hebben, komt naar het water; en zij die geen geld hebben, laat zij komen en koop en eet; komt, koop zonder geld en zonder betaling wijn en melk.” (Is 55,1). De profeet Isaäas keert de logica van de markt om: wat God aanbiedt, heeft geen prijs omdat het geen goed is dat je kunt kopen. Het is een verbond. “Waarom uitgeven voor wat geen brood is en jullie arbeid voor wat niet vult?” (v.2). De profeet diagnosticeert de menselijke fout: men besteedt aan dingen die niet voeden, men zoekt naar dingen die niet bevredigen. Het eenvoudige recept is: “Luister naar Mij en eet, dan zal jullie ziel zich vullen.” (v.2). De voorwaarde is niet betaling: het is luisteren. Wie luistert, eet. Wie eet, leeft. Het davidsverbond dat God gratis aanbiedt (v.3) vormt de basis van al deze vrijgevigheid: God gaf Zichzelf in verbond voordat er enige menselijke verdienste was.

II. De tweede lezing: Rom 8,35.37-39

Paulus stelt een retorische vraag: “Wie zal ons scheiden van de liefde van Christus? Tegenspoed, nood, vervolging, honger, naaktheid, gevaar met het zwaard?” (Rom 8,35). De lijst omvat de ergste menselijke ervaringen: niet het ontbreken van comfort, maar echte honger, reëel gevaar, de dreiging van het zwaard. En het antwoord is categorisch: “In al deze dingen zijn we meer dan overwinnaars door Christus die ons heeft geliefd.” (v.37). De overwinning ligt niet in het ontbreken van lijden, maar in de liefde die het lijden transformeert. En de definitieve garantie is absoluut: “Geen scheiding kan ons scheiden van de liefde van God die in Christus Jezus, onze Heer, is uitgedrukt.” (vv.38-39). “Enige andere scheiding” sluit alle mogelijke uitzonderingen uit: er is geen uitzondering.

III. Het evangelie: Mt 14,13-21

Jezus trekt zich terug naar een afgelegen plaats toen Hij hoorde van de dood van Johannes de Doper. Een menigte volgde Hem te voet. Toen het avond werd, vroegen de discipelen Jezus om de menigte te verstrooien zodat zij voedsel konden kopen in de nabijgelegen dorpen. Jezus antwoordde: «Ze hoeven niet weg te gaan. Geef Jullie zelf hen te eten» (Mt 14,16). De discipelen betoogden dat ze slechts vijf broden en twee visjes hadden. Jezus zei: «Breng het hier naartoe». Hij beval de menigte zich op het gras te zetten. «Hij nam de vijf broden en de twee visjes, hij keek naar de hemel, bedeelde het, brak het brood en gaf het aan de discipelen, die het vervolgens aan de menigte gaven. Ze aten allemaal en werden verzadigd; er bleven twaalf manden vol resten over. Er waren ongeveer vijfduizend mannen aanwezig, zonder de vrouwen en kinderen te tellen» (v.19). Iedereen at en was tevreden: er bleven twaalf manden met stukjes over.

IV. Maria en het gratis brood

In Is 55 wordt uitgenodigd om zonder geld te komen eten. Het grootste geschenk van God aan de mensheid was precies wat Maria voor iedereen ontving: het Woord gemaakt vlees in haar zij, zonder verdienste van haar kant, zonder mogelijke prijs, puur een goddelijke initiatief. Maria is degene die Is 55 van binnenuit leefde: ze die het Hemels Brood in haar ontvangt voordat de wereld wist dat er zo’n brood bestond. Toen Jezus de vijfduizend voede, had Maria, die niet in dit verhaal wordt genoemd, al de stille vermenigvuldiging meegemaakt: gedurende negen maanden groeide in haar buik het brood dat later de mensheid zou voeden. De verzekering van Rom 8,39, «niets zal ons kunnen scheiden van Gods liefde die in Christus Jezus is uitgedrukt», vond zijn meest radicale bevestiging in Maria: noch de vlucht naar Egypte, noch het verlies in de tempel, noch het onbegrip van familie en vrienden, noch de agonie op het kruis konden Maria scheiden van de liefde van haar Zoon. In elk van deze momenten leefde Maria de zekerheid die Paulus uiteenzet: wie in Christus’s liefde is, is meer dan overwinnaar, zelfs wanneer alles verloren lijkt.