Lucas 2,22-40, de Presentatie van Jezus en de Zuivering van Maria

Cena van Lucas 2,22-40Lucas 2,22-40 beschrijft twee rituelen die Maria en Jozef uitvoerden veertig dagen na geboorte van Jezus: (1) de zuivering van Maria volgens Leviticus 12,1-8, waarbij een offer aan de tempel moest worden gebracht na de bevalling, (2) de inwijding (of loskoop) van de eerstgeboorene volgens Exodus 13,2.12, waarbij alle eerstgeboorene aan God toebehoorde. Het feit dat zowel Maria als Jozef deze rituelen uitvoerden, toont hun vroomheid als joodse gelovigen en markeert Jezus als onderdeel van de Sinaï-alliantie vanaf het begin. De scène eindigt met de profetie van Simeon en het optreden van Anna, de 84-jarige weduwe-profeet.De zuivering van Maria: Leviticus 12 en zijn interpretatieLeviticus 12,1-8 bepaalt dat een vrouw na de bevalling veertig dagen onrein is (indien het een zoon is) en vervolgens een lam als heilig offer en een duif als zondeoffer naar de tempel moet brengen. Arme gezinnen konden alleen twee duiven of duiven als offer brengen, en precies dit arme offer registreert Lucas (Lucas 2,24), wat de armoede van Jezus bij zijn geboorte benadrukt. Theologisch is er een klassieke discussie: moest Maria zich laten zuiveren als een onberispelijke, zondeloze vrouw? De traditie antwoordt dat zij dit deed uit nederigheid en gehoorzaamheid aan de Wet, niet uit noodzaak, net zoals Jezus zich liet dopen door Johannes zonder verlossing te nodig hebben.Simeon: de profetie van de twee zwaardenSimeon (Lucas 2,25-35) wordt beschreven als een rechtvaardige en vroom man, die op de troost van Israël wachtte. Toen hij Jezus in zijn armen nam, zong hij het Nunc Dimittis (Lucas 2,29-32), de derde van de drie kindersongs in het Evangelie (naast het Magnificat en het Benedictus). Daarna sprak hij een profetie uit over Maria, bestaande uit twee elementen: (1) “Dit kind is bestemd om vele in Israël ten val te brengen en vele op te rijzen” (Lucas 2,34), (2) “En een zwaard zal door jouw eigen ziel gaan” (Lucas 2,35). Deze “zwaard” wordt in de traditie geïnterpreteerd als het lijden van Maria aan het kruis (Johannes 19,25-27) en vormt de basis voor de titel “Onze-Lieve-Vrouw van Smeking” en de devotie aan de Via Matris.Anna, de profeetAnna (Lucas 2,36-38) is de dochter van Fanuel uit de stam van Aser, een weduwe van 84 jaar die nooit uit het tempelcomplex wegging, maar zich toewijdde aan vasten en gebed. Toen ze het kind zag, loofde ze God en sprak ze over het kind aan allegenen die op redding voor Jeruzalem hoopten. Anna is een van de profeien in het Nieuwe Testament, naast Elisabeth (Lucas 1,41-45) en de dochters van Filippus (Handelingen 21,9). Hun aanwezigheid, samen met die van Simeon, vervult het bijbelse juridische principe van “twee of drie getuigen” (Deuteronomium 17,6, Matteüs 18,16).Mariologie van de scène: Maria, vrouw van de alliantieLucas 2,22-40 stelt Maria voor als een vrouw volledig geïntegreerd in de mosaïsche alliantie, vroom, arm en beschikbaar. De profetie van Simeon onthult dat haar identiteit onlosmakelijk verbonden is met die van haar Zoon: het lot van Jezus (val en opstanding) gaat door het hart van Maria (zwaard). Er is geen mariologie zonder christologie, en er is geen begrip van het kruis zonder de zwaard-profetie van Simeon. Johannes Paulus II (Redemptoris Mater, nr. 16) merkt op dat met de woorden van Simeon “Maria voor een nieuwe openbaring wordt gesteld: het wordt haar aangekondigd dat zij zal lijden.”Diepgaand onderzoek: bestudeer Mariologie, Onze-Lieve-Vrouw van Smeken, Mariaanse theologie, Fiat Mariae en de Postgraduaat in Mariologie.

Zie ook: De Presentatie van de Heer (Lc 2,21-40), een volledige exegese van het historische-rituele kader en de mariologische betekenis van de zuivering.