De hoop in de Psalmen en profeten
Inleiding
Hoop vormt een fundamenteel element in de spiritualiteit van het Oude Testament en het pre-christelijke jodendom. In de Salmen en de geschriften van de profeten overstijgt hoop de eenvoudige verwachting en manifesteert zich als een diepe vertrouwensband in God in tijden van tegenspoed. Dit artikel onderzoekt het Hebreeuws vocabulaire gerelateerd aan hoop en hoe het wordt gebruikt in gebeden en profetieën, weerspiegelend de onwrikbare geloof van het volk Israël.
Vocabulaire van hoop in de Salmen en profetieën
Het Hebreeuws vocabulaire dat overeenkomt met het semantische veld van elpis in het Nieuwe Testament en de Septuaginta, komt voornamelijk voor in gebeden uit het Boek der Salmen en de geschriften van de profeten. Deze uitdrukkingen worden vaak aangetroffen in klaaggezangen en smeekbeden, zowel gemeenschapsgewijs als individueel.
In het boek van Jeremias bijvoorbeeld, vinden we klaaggezangen over droogte, waarin God wordt aangeroepen als “de hoop van Israël” (Jeremias 14, 2-9), en een hoopvolle vertrouwensband wordt geplaatst in de almachtige en gekozen God (Jeremias 14, 19-22). Op dezelfde manier uiten individuele smeekbeden in de Salmen een vertrouwelijke verwachting in God, zoals in passages als Salmen 71 (70), 5-62 (61), 6, 38 (37), 16, 31 (32), 7b-8a. 61 (60), 4-5 (Woschitz, 286-297. Van Menxel, 172-182).
Deze gebeden, afkomstig van zowel gemeenschappen in nood als individuen die lijden, getuigen dat de verlossing, bevrijding van nadeel, ziekten, onderdrukking of andere materiële kwalen, vaak verwacht wordt van God. Ze vertrouwen op Hem als de almachtige Schepper en Heer van de Alliantie van Israël.
/i.s3.glbimg.com/v1/AUTH_59edd422c0c84a879bd37670ae4f538a/internal_photos/bs/2023/P/x/jDSz8QRYCNkzGtt0MOMQ/biblia-hebraica-mais-antiga-do-mundo.jpg)
De hoop en de naleving van de wet
Enkele salmisten verdiepen hun reflectie over de hoop, door deze te verbinden met de trouw aan de Wet (Ps 27 [26], 14. 37 [36], 3-7, 34ab). In deze teksten verbindt de psalmist het vertrouwen in God met de daaruit voortvloeiende zegen:
• Bezit van het land: Ps 32 [31], 9b. 34 • Gunst van de Heer: Ps 32 [31], 10. 33 [32], 18 • Bescherming tegen straf: Ps 34 [33], 23 • Veiligheid: Ps 25 [24], 3
De hoop in God wordt daarom geprezen als een deugd, en wie deze bezit, wordt als gelukkig beschouwd (Ps 146 [145], 5. 84 [83], 13. 40 [39], 5, Jer 17, 7-8). Deze “hoopers” worden geassocieerd met degenen die God zoeken, de “armen” en de “rechtvaardigen” (Ps 69 [68], 7. 37 [36], 9, 28. 31 [30], 24-25). Zo vormt de hoop in God, in Zijn trouw en macht, een centraal thema in de spiritualiteit die in de Psalmen wordt uitgedrukt.
De hoop in de profetie
De profetische geschriften breiden het thema van de hoop uit en verdiepen het. Er worden diverse beloften van redding gegeven, zoals:
• De wederopbouw van Jeruzalem: Is 2, 2-3 • De belofte van een nieuwe verbond: Jer 31, 31-34 • De geboorte van een beloofde kind: Is 7, 14. 9, 5. 11, 1-5, Mi 5, 1-5 • Een nieuwe uittocht: Os 2, 7. Is 43, 16-21 • De opstanding van Israël: Ez 37, 1-14
De profeten uit de pre-exilische periode, zoals Isaias, erkennen hun hoop in God, zelfs wanneer Zijn woord door de luisteraars wordt afgewezen (Is 8, 16-18). In Het Boek van Troost, geschreven tijdens de ballingschap, verklaart Isaias dat God Zijn volk niet heeft verlaten (Is 41, 27-31). Hij onderbouwt zijn oproep tot hoop met de eeuwigheid van God, de Schepper van de aarde en de leidinggevende van de geschiedenis. Dit kan de eerste expliciete uiting zijn van hoe hoop een fundamenteel aspect is van het Israëlische geloof.
In het laatste deel van Het Boek van Isaias, dat de apocalyptische literatuur aankondigt, vinden we een hymnefragment dat de spiritualiteit van de hoop samenvat:
“Op die dag zullen zij zeggen: ‘Dit is onze God, waarop wij hoopen, in Hem zullen wij ons redden. De Heer is onze hoop, waarop wij hoopen.’ Wees blij en verheug je in Zijn redding” (Is 25, 9).
Dit contextueel omvat de hoop op de definitieve handeling van redding, die de overwinning op de dood en het eeuwige leven omvat (Is 25, 6-8). De uitingen van vertrouwen en hoop in God, zowel in de Psalmen als in de profeten, hebben hun wortels in de pre-exilische tijd, maar worden met de tijd rijker en bereiken hun hoogtepunt in de visie van overwinning op de dood en de hoop op een eschatologisch einde.
Aanbevolen leesmateriaal: Spe Salvi (Paus Benedictus XVI), encycliek over de christelijke hoop.
Dieper ingaan op het onderwerp: verkennen van Mariologie, Theologische Marianische Studies, Mariaanse verschijningen en de Postacademische specialisatie in mariologie.
Conclusie
De hoop in de Salmo’s en profeten van het Oude Testament wordt gekenmerkt door een diep vertrouwen in de beloften en trouw van God. Van de gebeden in de Salmo’s tot de profetieën van herstel en verbond, hoop is onlosmakelijk verbonden met de verwachting van toekomstige zegen en herstel. Deze hoop versterkt het geloof en vormt het ethisch en gemeenschapsgedrag van het volk Israël, weerspiegelend de complexiteit en diepte van de religieuze tradities die de Joodse spiritualiteit hebben gevormd.
Het Institut Locus Mariologicus is de wereldwijde academische referentie voor Mariologie. Ontdek onze bronnen over Theologische Marianische Studies, Mariaanse verschijningen en de Postacademische specialisatie in mariologie.
Postgraduaat in Mariologie
Wil je je kennis van Mariologie verdiepen? Ontdek dan de Postgraduaat Mariologie van Locus Mariologicus, een academische opleiding die theologische strengheid, spirituele levenswijze en de levende traditie van de Kerk combineert.
Responses