Klemens XIII, XIV en Pius VI – Mariologie in de Verlichting en Franse Revolutie (Doctrinische brief van de paus, nrs. 221-231)
De pausen van het tweede deel van de 18e eeuw, Clemens XIII (1758-1769), Clemens XIV (1769-1774) en Pius VI (1775-1799), stonden voor de uitdagingen van de Verlichting en de Franse Revolutie, die niet alleen het pausdom maar ook de devotie aan Maria als manifestatie van «superstitie» bedreigden. Hun mariale documenten zijn deels een reactie op deze culturele uitdaging.
| Collectie | Doctrina Pontificia IV: Mariale Documenten, nn. 221-231 |
| Pausen | Clemens XIII (1758-1769) | Clemens XIV (1769-1774) | Pius VI (1775-1799) |
| Periode | 1758-1799 (Verlichting en Franse Revolutie) |
Clemens XIII (1758-1769), nn. 221-224
Het pontificaat van Clemens XIII wordt gekenmerkt door de uitwijzing van de Jezuïeten (die door zijn opvolger werd voltooid) en de opmars van anti-religieuze verlichting. Zijn vier mariale documenten zijn:
- n. 221, Bula “Quantum ornamenti” (8 november 1760): Over de spirituele sierstukken van Maria en haar bemiddeling voor de Kerk in tijden van tegenspoed
- n. 222, Korte Brieven “Cum primum” (17 januari 1761): Privilegieën van het Carmelitische Escapulier
- n. 223, Korte Brieven “Commissi” (16 maart 1767): Mariale devotie in missies
- n. 224, Korte Brieven “Eximia pietatis” (14 maart 1768): Mariale vieringen in nieuwe bisdommen
Clemens XIV (1769-1774), n. 225: “Ratio pastoralis”
Clemens XIV, de paus die de Jezuïeten ophefte (1773), is paradoxaal genoeg een van de meest mariale pausen van de 18e eeuw. In het Korte Brief Ratio pastoralis (21 november 1769) stelt hij dat devotie aan Maria onlosmakelijk verbonden is met authentieke christelijke geloof en dat pastoren deze actief moeten bevorderen in hun bisdommen.
Pius VI (1775-1799), nn. 226-231
Pius VI leefde de Franse Revolutie, werd gevangen genomen door Napoleontische legers en stierf als gevangene in Valence (1799). Zijn zes mariale documenten tonen hoe het pausdom, in tijden van vervolging, Maria als anker van hoop aanhaalde. De Constitutie Auctorem fidei (28 augustus 1794) veroordeelt het Synode van Pistoia, dat talrijke mariale devoties als «superstitie» had aangevallen:
«Propositio quae statuit […] cultum Beatissimae Virginis Mariae eo sensu intelligendum esse, quasi ea esset adoratio… falsa, scandalosa, impia, propositio autem quae asserit Mariam esse Mediatricem […] pia et sana»
De voorstelling die stelt dat het aanbieden van de Allerheiligste Maagd Maria moet worden begrepen als aanbidding… is vals, schandalig en onheilspellend, maar de voorstelling die beweert dat Maria een bemiddelaarster is… is godvruchtig en gezond.
Aanvullende leesmateriaal
Onderzoek Mariologie, Marialis Cultus (Paul VI) en de Postgraduaat in Mariologie.
Postgraduaat in Mariologie
Wil je je kennis van Mariologie verdiepen? Ontdek het Postgraduaat in Mariologie van Locus Mariologicus – een academische opleiding die theologische strengheid, spirituele levenswijze en de levende traditie van de Kerk combineert.
Wil je Mariologie serieus bestuderen?
Dit artikel is geïnspireerd door de werken in de bibliotheek van Locus Mariologicus. Het Postgraduaat in Mariologie leidt je naar dezelfde bronnen, met academische begeleiding: de Bijbel, de Vaders van de Kerk en het Magisteraat, van het eerste dogma tot hedendaagse kwesties.
Responses