Kon Maria nee zeggen?

Maria, de vrouw die werkelijk vrij is

Maria leeft en verwezenlijkt haar vrijheid door zich over te geven aan God en het geschenk van God te omarmen. De pauselijke vorsten hebben herhaaldelijk Maria van Nazareth voorgesteld als de ultieme uiting van menselijke vrijheid in de samenwerking tussen de mens en God, die in het verheven evenement van de incarnatie van de Zoon het vrije en actieve werk van een vrouw aan het werk stelde. De samenval tussen de gegevens van het geloof en de gegevens van de antropologische wetenschappen, toen deze hun aandacht richtten op Maria van Nazareth, maakte het duidelijker dat de Maagd tegelijkertijd de hoogste historische verwezenlijking van het Evangelie is en de vrouw die, door haar zelfbeheersing, gevoel van verantwoordelijkheid, openheid voor anderen, dienstgeest, kracht en liefde, zich op het menselijke vlak het meest heeft gerealiseerd. Het hele leven van Maria was een “ja” dat vrij, dapper en vol vertrouwen aan God was gegeven. In dit “ja” kunnen we het geheim van haar vrijheid en dus van haar volledig gerealiseerde menselijkheid ontdekken.

Zo zei paus Benedictus XVI: “door zich in volledige afhankelijkheid van God te presenteren, uit Maria werkelijk een houding van volledige vrijheid, gebaseerd op het volledige respect voor haar waardigheid“. Het “ja” van Maria ontstaat uit een diepgaande en bewuste reflectie binnen haar bewustzijn. Uit deze reflectie ontstaat haar “hier ben ik“, volledig vrij aan het woord van God, begrepen en dus aanvaard. De paus schrijft zelf: “zij spreekt en denkt met het woord van God. Het woord van God wordt haar woord, en haar woord ontstaat uit het woord van God. Zo wordt ook onthuld dat haar gedachten in overeenstemming zijn met de gedachten van God, dat haar wil een wil in gemeen met God is. Door diep doordrenkt te zijn met het woord van God, kan zij moeder worden van de in vlees geboren Word“.Deze constante meditatie helpt Maria haar eigen individualiteit te overstijgen en zich te openen voor het begrip en de acceptatie van het mysterieuze plan van God dat haar, naast Christus, als Moeder, Metgezel en Leerling wil toewijzen met een universele missie. Maria wordt steeds meer bewust dat elk van haar daden en keuzes de gehele mensheid betreft, en in deze bewustwording ligt de eigen grondslag van haar vrijheid, volledige vervulling, verheerlijking en koningschap. In het levenspad van Maria ontdekken we dus de volledige ontmoeting tussen twee vrijheden: de hoogste en authentieke uiting van menselijke vrijheid, namelijk de vrijheid om definitief het pad van de Waarheid te kiezen, en de meest verrassende manifestatie van goddelijke vrijheid die het diepe en vurige verlangen van God uitdrukt om in Christus een vriendschap met de mens te vestigen.

We getuigen van de wonderbaarlijke en onuitsprekelijke fusie van twee ‘ja’s’, het goddelijke en het menselijke, wiens vrucht de volheid van het nieuwe leven in Christus is, de God-Mens van het eeuwige ‘ja’. Jezus van Nazareth is het resultaat van de absolute vrijheid van God die, in zijn oneindige goedheid, besloot met zijn schepsel een vriendschap te sluiten. Het ‘ja’ van Maria past zich aan dat definitieve en grondleggende ‘ja’ aan dat van Christus aan, zoals de apostel Paulus ons herinnert: “De Zoon van God, Jezus Christus, die wij onder u prediken, was niet ‘ja’ en ‘nee’, maar in hem was het ‘ja'” (2 Korintiërs 1,19). Uit deze ontmoeting ontstaan de vrijheid van Maria en de ware menselijkheid: de gerealiseerde menselijkheid.

Maria, het paradigma van rationaliteit, vrijheid en geloof

In zijn Apostolische Schrijf “Redemptoris Mater” schrijft paus Johannes Paulus II: “Volledig afhankelijk van God en volledig naar Hem gericht door de impulsen van het geloof, is Maria, samen met haar Zoon, het meest perfecte icoon van de vrijheid en bevrijding van de mensheid en het heelal.” In Maria, de ware vrouw, onschuldig en vrij van elke alienatie, stralen samen de oprechte kwaliteiten van de ware menselijkheid en het ware geloof uit, die elk menselijk wezen, geroepen tot een hergeboorte in Christus, waar het oorspronkelijke plan van God voor zijn schepsel tot werkelijkheid wordt, moet bezitten en uitoefenen. De openbaring van God, die naar de ware volheid roept, drijft de mens en de vrouw aan om hun bevrijding na te streven door het voorbeeld van het “ja” van de Vrouw van Nazareth te volgen. Door in hun leven een gelijk “ja” te weerspiegelen, ontdekken zij, zoals Pascal juist beweerde, dat “de mens zich oneindig overtreft”, dat de diepste verlangens van hun hart oneindig zijn en dat hij gemaakt is om in de vrijheid van God te leven, die zelf de liefde van God is. Door God met een bewuste daad van vrijheid te beantwoorden, zoals Maria deed, wijst de mens zich de weg naar zijn volledige en volmaakte vervulling, en vliegt hij met de vleugels van geloof en rede naar het volledige inzicht in de Waarheid.

De menselijke vrijheid is de kracht van de mens om zichzelf te bepalen, om de auteur te zijn van zijn eigen daden, te reageren op de aantrekkingskracht van waarden die hem volmaken, hem volledig als geest en in de wereld vervullen. De essentie van de vrijheid is het vermogen om naar de volheid van het Goed te stappen, zich eraan te hechten, het lief te hebben zonder beperkingen van binnen en buiten. In het confronteren met het Goed vindt de vrijheid zijn element, bereikt hij zijn volledige vervulling, herkent hij zichzelf volledig. Door deze perspectief van volledige vervulling af te wijken, is de mens niet langer vrij, maar vernietigt hij zichzelf, vervult hij zich niet, bereikt hij zijn volheid niet.

De hedendaagse mens, overweldigd door subjectivisme, lijkt niet in staat te zijn om zijn ware vrijheid op deze manier te begrijpen en te leven. Zijn begrip van vrijheid eist in feite de absolutisering van het ik, dat wil zeggen, het vermogen om zichzelf te voldoende, de ander te overheersen en niet langer God nodig te hebben. Maria leert dat het niet in de goddelijke subjectiviteit bestaat dat we onze ware vrijheid vinden, maar in een open en bewuste confrontatie met het Andere, om zo een echt dialoog van het leven te worden. In het licht van de vele moderne misverstanden over wat vrijheid is en waar deze te vinden is, toont Maria ons dat de ware vrijheid, die ons persoonlijk vervult en ons tot bouwers van een rechtvaardiger en evenwichtiger wereld maakt, is de vrijheid die stevig is gebaseerd op de kennis en onvoorwaardelijke acceptatie van God, de Waarheid, de Liefde, die zich in Christus heeft opengekeerd, de enige Verlosser en Redder van de mensheid.

Als een vrouw volledig vrij en actief betrokken bij het revolutionaire project van de redding, verklaart Maria aan de wereld dat alleen de verlossende kracht van God rechtvaardigheid kan brengen aan elke mens en hem bevrijden van de ketenen van zijn vele slavernijen. In het Apostolisch Document Marialis Cultus (https://www.vatican.va/content/paul-vi/pt/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19740202_marialis-cultus.html) Paus Paulus VI schrijft:

«Maria van Nazareth was allesbehalve een vrouw die passief onderworpen was of een religieuze devotie die afleidde; zij aarzelde niet om te verklaren dat God de wraaknemer is van de nederigen en onderdrukten, en dat Hij de machtigen van deze wereld van hun troon stort (cf. Lc 1,51-53). Een sterke vrouw, die armoede en lijden, ballingschap en verbanning (cf. Mt 2,13-23) kende: situaties die niet aan de aandacht kunnen ontsnappen van wie met een evangelisch geest de bevrijdende krachten van de mens en de samenleving wil volgen. Het is duidelijk dat het beeld van de Maagd niet aan bepaalde diepe verwachtingen van de mensen van onze tijd ontkomt en hen het volledige model biedt van de leerling van de Heer: een ambachtsman van de aardse en tijdelijke stad, maar een ijverige pelgrim op weg naar de hemelse en eeuwige stad. Een voorvechter van gerechtigheid die de onderdrukte bevrijdt en van liefdadigheid die de behoeftigen bijstaat, maar bovenal een getuige van de liefde die Christus in de harten van mensen bouwt.»

Voor de hedendaagse mens, vaak verscheurd tussen angst en hoop, overweldigd door het gevoel van zijn beperkingen en doordrongen van oneindige verlangens, verward in zijn gedachten en verdeeld in zijn hart, met zijn blik vastgeklonken aan het mysterie van de dood, verward door eenzaamheid terwijl hij gemeenschap zoekt, gevangen in saaiheid en afkeer, biedt de Gelukzalige Maagd Maria een kalme blik en een troostend woord: de overwinning van hoop op angst, van gemeenschap op eenzaamheid, van rust op verwarring, van vreugde en schoonheid op saaiheid en afkeer, van eeuwige perspectieven op tijdelijke, van leven op dood.

Conclusie

Laat Maria, de ware vrouw, beeld van de vrouwelijke wereld, de vrouwen en mannen van onze tijd helpen, tijdens deze moeilijke overgang van een antropologische periode naar een andere, zich niet te verliezen in leegte, maar de juiste paden te vinden om zich te openen voor de kennis van God en het leven te interpreteren met de delicate en krachtige categorieën van hun vrouwelijkheid. In deze wereld van oppervlakkigheid, gekenmerkt door onstuimige veranderingen en misleidende redeneringen, laat Zij, beeld niet alleen van de nieuwe vrouw, maar van de nieuwe mens, hen leren hoe zij werkelijk vrij kunnen zijn.

Maria, een vrouw zonder retoriek, wiens bovennatuurlijke grootsheid zich uit in het snelle “ja” dat ze aan God gaf, leid ons allen om in de kortheid van een “ja” aan God, de uitgestrekte zee van liefde te vinden. Precies Zij, de Maagd van de ochtend, waarin alles menselijkheid is en alles geloof, alles meditatie en alles antwoord, begeleit ons door de bochten van ons leven, voorbij de afgronden van nietsheid en transformeert ons in werkelijk vrije mensen, op weg naar het glorieuze licht van de Waarheid.Diepgaande studie: bestudeer Mariologie, Mariane theologie, Maria-apparities en volg een Postacademische specialisatie in mariologie.

Om de theologische reflectie over het vrije wil van Maria bij de Aankondiging te verdiepen, raadpleeg dan de Encycliek Redemptoris Mater van Paus Johannes Paulus II.