Heilige Maria, Moeder van de Kerk

Door Prof. Dr. Daniel C. Afonso · Bijgewerkt op 9 oktober 2026

6 juni Moeder van de Kerk

VERPLICHTE GEDACHTENIS

Uit de toespraak van de heilige Paulus VI, paus, bij de Afsluiting van de derde zitting van het Tweede Vaticaans Concilie (21 november 1964: AAS 56 [1964], 1015-1016)

Gelet op de nauwe banden waarmee Maria en de Kerk met elkaar verbonden zijn, verklaren Wij, tot glorie van de Heilige Maagd en tot onze troost, de allerheiligste Maria tot Moeder van de Kerk, dat wil zeggen van heel het christelijke volk, zowel van de gelovigen als van de herders, die haar hun geliefde Moeder noemen. En Wij bepalen dat heel het christelijke volk voortaan met deze titel de Moeder van God nog meer eer bewijst en tot haar zijn smeekbeden richt.

Openingsantifoon Vgl. Hand 1,14: (Zij allen bleven eendrachtig volharden in het gebed en de smeking, met de vrouwen, en Maria, de moeder van Jezus, en met zijn broeders. Handelingen 1,14)

De leerlingen bleven eensgezind volharden in het gebed met Maria, de Moeder van Jezus.

Collecta

God, Vader van barmhartigheid,
wiens eniggeboren Zoon, genageld aan het kruis,
ons zijn eigen Moeder,
de heilige Maagd Maria, tot onze Moeder heeft gegeven,
geef dat de Kerk, bijgestaan door haar moederlijke liefde,
zich verheugt over het aantal en de heiligheid van haar kinderen
en alle volkeren der aarde in één familie verenigt.
Door onze Heer Jezus Christus, uw Zoon, die God is
en met U leeft en heerst in de eenheid van de Heilige Geest,
door alle eeuwen der eeuwen.

EERSTE LEZING Gen 3,9-15.20

“De moeder van alle levenden”
Lezing uit het boek Genesis
Nadat Adam van de boom had gegeten,
riep God de Heer hem en zei tot hem: “Waar zijt gij”?
Hij antwoordde:
“Ik hoorde het geluid van uw stappen in de tuin
en omdat ik naakt was, werd ik bang en verborg ik mij”.
God zei:
“Wie heeft u doen weten dat gij naakt waart?
Hebt gij soms gegeten van die boom, waarvan Ik u verboden had te eten”?
Adam antwoordde:
“De vrouw die Gij mij tot gezellin hebt gegeven,
gaf mij van de vrucht en ik heb gegeten”.
God de Heer vroeg aan de vrouw:
“Wat hebt gij gedaan”?
En de vrouw antwoordde:
“De slang heeft mij bedrogen en ik heb gegeten”.
Toen zei God de Heer tot de slang:
“Omdat gij zoiets hebt gedaan,
zijt gij vervloekt onder alle huisdieren
en alle wilde dieren.
Op uw buik zult gij kruipen en stof zult gij eten
alle dagen van uw leven.
Ik zal vijandschap stellen tussen u en de vrouw,
tussen uw nakomelingschap en de hare.
Deze zal u de kop verbrijzelen
en gij zult haar de hiel verbrijzelen”.
De mens gaf zijn vrouw de naam ‘Eva’,
omdat zij de moeder van alle levenden werd.
Woord van de Heer.

In plaats van de voorgaande lezing kan de volgende worden gebruikt:

EERSTE LEZING Hand 1,12-14

“Zij bleven eensgezind volharden in het gebed, met Maria, de Moeder van Jezus”
Lezing uit de Handelingen van de Apostelen
Nadat Jezus naar de hemel was opgestegen,
keerden de apostelen terug naar Jeruzalem,
van de berg die de Olijfberg heet
en die dicht bij Jeruzalem ligt,
op een sabbatsreis afstand.
Toen zij in de stad gekomen waren, gingen zij naar de bovenzaal,
waar zij gewoonlijk verbleven.
Daar waren Petrus en Johannes, Jakobus en Andreas, Filippus en Tomas,
Bartolomeüs en Matteüs, Jakobus, de zoon van Alfeüs,
Simon de IJveraar en Judas, de broer van Jakobus.
Zij allen bleven eensgezind volharden in het gebed,
samen met enkele vrouwen,
onder wie Maria, de Moeder van Jezus.
Woord van de Heer.

ANTWOORDPSALM Psalm 86 (87),1-2.3 en 5.6-7

Refrein: Heerlijke dingen worden van u gezegd, o stad van God.

De Heer heeft de stad lief,
door Hem gegrondvest op de heilige bergen.
Hij heeft de poorten van Sion lief
boven alle woningen van Jakob.
Heerlijke dingen worden van u gezegd, o stad van God.

En men zal in Sion zeggen: “Allen zijn daar geboren,
de Allerhoogste zelf heeft haar gegrondvest”.
De Heer zal in het register van de volkeren schrijven:
“Deze is in Sion geboren”.
En zij zullen dansen en zingen:
“Al mijn bronnen zijn in u”.

ALLELUIA

Refrein: Alleluia.
O zalige Maagd, die de Heer ter wereld hebt gebracht. O wonderbare Moeder van de Kerk,
die in ons de Geest van uw Zoon, Jezus Christus, doet opleven!

EVANGELIE Joh 19,25-27

“Zie daar uw zoon… Zie daar uw Moeder”

Evangelie van onze Heer Jezus Christus volgens Johannes
In die tijd stonden bij het kruis van Jezus
zijn Moeder, de zuster van zijn Moeder,
Maria, de vrouw van Klopas, en Maria Magdalena.
Toen Jezus zijn Moeder zag en de leerling die Hij liefhad,
zei Hij tot zijn Moeder: “Vrouw, zie daar uw zoon”.
Daarna zei Hij tot de leerling: “Zie daar uw Moeder”.
En van dat uur af
nam de leerling haar bij zich in huis.
Woord van de Heer.

Gebed over de gaven

Aanvaard, Heer, onze offergaven
en maak ze tot een sacrament van heil,
waardoor wij ons vuriger toevertrouwen
aan de liefde van de heilige Maagd Maria, Moeder van de Kerk,
en met grotere ijver meewerken aan het werk van de verlossing.
Door Christus onze Heer.

Prefatie Maria, beeld en Moeder van de Kerk
V. De Heer zij met u.
A. Hij is in ons midden.
V. Verheft uw harten.
A. Wij zijn met ons hart bij de Heer.
V. Brengen wij dank aan de Heer, onze God.
A. Het is onze plicht, het is ons heil.

Heer, heilige Vader, eeuwige en almachtige God,
het is waarlijk onze plicht, het is ons heil,
U te danken, altijd en overal,
en uw oneindige goedheid te verheerlijken
bij de viering van de gedachtenis van de heilige Maagd Maria.
Door uw Woord op te nemen in haar Onbevlekt Hart,
verdiende Zij Hem te ontvangen in haar maagdelijke schoot
en, door de Schepper van het heelal ter wereld te brengen,
bereidde Zij de geboorte van de Kerk voor.
Bij het kruis aanvaardde Zij het testament van de goddelijke liefde
en ontving Zij alle mensen als haar kinderen,
door de dood van Christus verwekt tot het eeuwig leven.
Terwijl Zij met de apostelen de komst van de Heilige Geest verwachtte
en zich aansloot bij de gebeden van de leerlingen,
werd Zij het wonderbare voorbeeld van de biddende Kerk.
Verheven tot de heerlijkheid van de hemel,
staat Zij met moederlijke liefde de Kerk bij, die nog op aarde in pelgrimschap is,
en beschermt Zij barmhartig haar schreden
op weg naar het hemelse vaderland,
terwijl zij de glorierijke komst van de Heer verwacht.
Daarom verkondigen wij met de engelen en de heiligen
uw heerlijkheid en zeggen (zingen) wij met één stem:
Heilig, Heilig, Heilig.

Communieantifoon Vgl. Joh 2,1.11
Er werd een bruiloft gehouden in Kana in Galilea en de Moeder van Jezus was daar.
Daar begon de Heer zijn wonderen te doen,
Hij openbaarde zijn heerlijkheid en de leerlingen geloofden in Hem.

Of: Vgl. Joh 19,26-27
Hangend aan het kruis zei Jezus tot de leerling: Zie daar uw Moeder.

Gebed na de communie
Heer, die ons in dit wonderbare sacrament
het onderpand van verlossing en leven hebt gegeven,
geef dat uw Kerk,
met de moederlijke hulp van de heilige Maagd Maria,
de verkondiging van het Evangelie tot alle volkeren brengt
en het aanschijn der aarde vernieuwt met de gaven van uw Geest.
Door Christus onze Heer.

Men kan de formule van de plechtige zegen gebruiken.