De zaadjes, het tarwe en de gist: Sb 12, Rom 8 en de geduld van het Koninkrijk in Mt 13

De Geest zelf bidt in ons met onuitsprekelijke kreuningen.
Rom 8,26

De zestiende zondag van het gewone jaar A verbindt drie teksten rond de geduld van God en de verborgen handeling van Zijn Geest. Sb 12,13.16-19 verkondigt dat de soevereine God met mildheid oordeelt en tijd geeft voor bekering. Rom 8,26-27 onthult dat de Geest voor ons bidt met kreuningen die taal niet kan uitdrukken. Mt 13,24-43 verzamelt drie parabels over het Koninkrijk: het onkruid en de tarwe die samen groeien tot de oogst, de mosterdzaadje dat wordt een van de grootste struiken, de gist die de hele massa heeft doen rijzen. De drie teksten beschrijven dezelfde God: soeverein maar geduldig, effectief maar discreet, die het onkruid niet voor de tijd plukt, het mosterdzaadje niet dwingt te groeien, de gist niet laat handelen, maar vertrouwt erop dat Zijn woord en Geest wat ze beloofd hebben zullen doen.

I. De eerste lezing: Sb 12,13.16-19

Wijsheid spreekt over de unieke en genadige aard van God: «Er is geen andere god dan U, die alles in Uw macht beheerst, zodat U moet bewijzen dat U niet onrechtvaardig oordeelt.» (Sb 12,13). God hoeft zich aan niemand te verantwoorden; Hij is de enige soevereine. Maar deze soevereiniteit betekent echter geen willekeurigheid: «Uw macht is de bron van gerechtigheid» (v.16). En het onverwachte gevolg is dat Zijn soevereiniteit genadig is, «U behandelt de schuldigen met alle zachtheid» (v.16). Het meest indrukwekkende bewijs van deze genade is tijd: «U regeert met grote barmhartigheid en veel geduld, want U hebt de macht wanneer U wilt» (v.18). God hoeft zich niet te haasten omdat Zijn macht onuitputtelijk is; Zijn soevereiniteit wordt niet bedreigd. Daarom geeft Hij ruimte voor berouw: «U laat tijd en ruimte aan de zondaar om zich te bekeren» (v.19 LXX). De genade van God is geen zwakte; het is de uitdrukking van wie machtig genoeg is om deze niet dringend in te zetten.

II. De tweede lezing: Rom 8,26-27

Paulus beschrijft de situatie van de gelovige: hij weet niet wat hij moet vragen. Dit is geen schuldige onwetendheid; het is de toestand van de schepsel die nog niet de volheid ziet. «De Geest helpt ons in onze zwakte, want we weten niet wat we moeten bidden, maar de Geest zelf bidt voor ons met kreuningen die woorden niet kunnen uitdrukken» (Rom 8,26). Net zoals de Geest met de schepping kreunt (v.22) kreunt Hij nu binnenin de gelovige, vormend wat menselijke taal niet kan zeggen. En er is een dubbele zekerheid: de Geest bidt, en God luistert naar deze intercessie: «Wie de harten onderzoekt, weet wat de Geest van de heiligen wil, want hij bidt volgens Gods wil» (v.27). De diepste gebed is niet dat waarvan we weten hoe we het moeten formuleren; het is dat welke de Geest in ons vormt, in stilte, kreuningen en situaties waar woorden tekortschieten.

III. Het evangelie: Mt 13,24-43

Jezus vertelt drie parabels. In de eerste zaait een man goede zaden in zijn veld, maar ‘s nachts zaaide een vijand wilde graan (joi) er bovenop. De dienaren vragen of ze het joi moeten uittrekken. Het antwoord is onverwacht: «Nee. Want als we het joi uittrekken, trekken we misschien ook het goede tarwegranen mee weg. Laat beide samen groeien tot de oogst» (Mattheüs 13,29-30). De scheiding zal komen, maar niet nu: bij de oogst zullen de oogsters eerst het joi oppakken om het te verbranden, en vervolgens het goede tarwegranen voor in de schuur. De uitleg (vers 36-43) identificeert het veld met de wereld, de zaaier met de Zoon van de Mens, de goede zaden met de kinderen van het Koninkrijk, het joi met de kinderen van de Boze, en de oogst met het einde van de wereld. Het joi wordt niet uit onverschilligheid getolereerd, maar door dezelfde genade als in Spreuken 12, die tijd geeft voor berouw.

IV. Maria en de geduld van het gist

Spreuken 12 beschrijft een God die tijd geeft aan de zondaar om zich te bekeren. In Maria vindt deze genade haar meest volledige weergave: zij die zelf geen bekering nodig had, begreep als niemand anders de noodzaak van genade voor anderen. In Kana, toen er geen wijn meer was, oordeelde ze de gastheer niet om zijn onvoorzichtigheid: ze bemiddelde. Zoals de Geest in Romeinen 8,26 die voor ons smeekt met woorden die we niet weten, zo bemiddelt Maria met wat wij niet weten te vragen. De traditie noemt haar «advocaat van de zondaars»: niet omdat zij beter weet wat ons ontbreekt, maar omdat de Geest die in haar gebed bij de Aanvaarding bad, door haar voor de Kerk blijft bidden. Mattheüs 13 spreekt over het gist dat zich verborgen in de deeg heeft verspreid en al het deeg heeft laten rijzen. Maria’s aanwezigheid in de vroege kerk was dat gist: stil, zonder publieke toespraken, maar transformerend. Het Cenakel waar de Geest neerdaalde, had Maria in het midden (Handelingen 1,14). Het Koninkrijk dat groeit als een mosterdzaadje, heeft in Maria het voorbeeld van stille groei: «Ze bewaarde al deze dingen en overwoog ze in haar hart» (Lucas 2,19). De geduld met joi en tarwe, de stilte van het gist, de uiteindelijke grootsheid van het mosterdzaadje: alles dit heeft Maria meegemaakt, in afwachting van de opstanding van de Zoon en de komst van de Geest.