De mariologische gebeden van de Adventtijd

Wat is een eucologie?

Dit begrip komt uit het Grieks: eucté (gebed) en logos (spreuk), wat letterlijk “gebedsleer” betekent. In een bredere zin verwijst het naar de studie van gebeden en de regels voor hun opstelling. In een meer specifieke betekenis, maar ook in gebruik, verwijst het naar de gebeden in liturgische vorm, in een boek of in het algemeen binnen een liturgische traditie. Hier bedoelen we de liturgische gebeden in hun strengste zin, niet de liturgische formules in het algemeen (hymnes, antifonen, responsoria).

In de liturgie bestaat er een grote verscheidenheid aan teksten, afkomstig uit verschillende bronnen, met verschillende literaire genres en met uiteenlopende toepassingen. Daarom is het in de liturgische teksten belangrijk om de verschillende literaire genres te onderscheiden. We kunnen ze grofweg in twee grote groepen indelen: teksten die de Kerk direct uit de Bijbel haalt en formules die specifiek door de Kerk zijn gecreëerd voor haar aanbidding. De eerste groep omvat de bijbellezingen en de bijbelcantaten. De tweede groep omvat alle andere door de Kerk gecomponeerde formules, zowel liturgische teksten als poëtische composities.

Hoe zijn de eucologieën verdeeld?

De eucologie wordt gewoonlijk onderverdeeld in kleine en grote eucologieën. De eenvoudige gebeden behoren tot de kleine eucologie: bijvoorbeeld de collecten, gebeden over de offeranden, gebeden na de communie, zegengebeden over het volk. De grote eucologieën omvatten complexere gebeden zoals prefaties, eucaristische gebeden en solene zegen. In elk liturgisch formulier en elk liturgisch boek is het over het algemeen mogelijk om de grote en kleine eucologieën te onderscheiden.

Eucologieën van de Advent

In de tijd van het Advent

In de tijd van het Advent, een van de meest prachtige periodes in het misboek, werden de mooiste parels van de oude euchologie weer tot leven gebracht, geïnspireerd door de preken van Sint Leo de Grote, en vormden ze samen het beste weerspiegeling van de christelijke, bijbelse, theologische, spirituele en liturgische traditie. In deze zeer dicht geschreven vormen vinden we vaak in een kleine ruimte zeer uitgebreide theologische inhoud en rijke elementen.

Deze teksten plaatsen het liturgische Advent in de geschiedenis van de redding, dat wil zeggen, ze willen de bijbelse aankondigingen en latere inzichten in gebed actueel maken. Hoewel de kleurrijke elementen van de vieringen voornamelijk afkomstig zijn van de voorgelezen lezingen, heeft de euchologie onmiskenbaar belang, niet alleen vanwege zijn rijke inspiratie, maar ook omdat het de taal is van lofprijzing en intercessie. We zullen ons beperken tot de twee meest betekenisvolle soorten: de prefacia en de collecten.

De Prefacia

De prefacia zijn van groot belang omdat ze de essentiële thema’s van de liturgische tijd samenvatten, redenen voor dankgebed bieden en als structuur dienen voor alle gebeden.

Er zijn twee nieuwe prefacia toegevoegd aan de mis van paus Paulus VI (I en II voor het Advent), die de volgende zijn:

• De eerste (I en IA) zijn voor het eschatologisch Advent. • De tweede (II en IIA) zijn voor de dagen van het Advent voor Kerstmis.

De Prefacia I presenteert in een verweven tekst de fundamentele stappen van de geschiedenis salutis (geschiedenis van de redding) tussen de vervulling van de oude belofte (het eerste Advent is een omvattende uitdrukking van het mysterie van de redding in de vleesgeworden Zoon) en de definitieve vervulling (hij zal opnieuw komen). Om de dialectiek tussen al en nog niet te benadrukken en te laten zien hoe deze vooruitgang boekt, worden de twee komst tegelijkertijd in parallelle en tegengestelde zin gezien: door de literaire reis wordt het verschil en tegelijkertijd de relatie tussen de twee manifestaties van Christus benadrukt. De verzoening, als vervulling van de beloften, is al een waarborg van eeuwige redding en een voorbode van het genot van de volheid van Christus, wanneer Hij alles in allen zal zijn.

De Prefacia IA, vooral geschikt voor de eerste zondag, heeft als thema de parousie van Christus, Heer en rechter van de geschiedenis. Het oordeel is al aanwezig en actief:

…

« Nu komt Hij naar ons toe in elk mens en in elk tijdperk, opdat wij Hem in geloof ontvangen en in liefde getuigen van de gelukkige hoop op Zijn Koninkrijk ».

De visie is breed: de hele geschiedenis is het mysterie van de Advente dat zich door de eeuwen heen uitstraalt. Het bestuderen van de toekomstige bestemming verlicht het heden en heeft gevolgen voor het christelijke engagement. Deze thema’s komen terug in Gaudium et Spes en in het recente magisterium.

Het Prefatie II is in lijn met de vrolijke verwachting van de incarnatie; Christus staat centraal in het mysterie. In de eerste deel van de embolie, is de Messias het onderwerp van de profetische aankondiging, van de verwachting en voorbereiding bij de Maagd, van de aankondiging en presentatie van Johannes de Doper (de vooruitgang culmineert met de aankomst van Emmanuel in de wereld). In de tweede deel, is Christus het actieve onderwerp in de voorbereiding op de viering van Zijn komst, waar de bemiddeling van de Maagd zich uitdrukt in een prachtige samenvatting die haar samenwerking bij de incarnatie benadrukt. De spiritualiteit van de verwachting wordt gekenmerkt door waakzaamheid, gebed en lofprijzing, vreugde.

Het Prefatie IIA is marian en daarom bijzonder geschikt voor de vierde zondag en voor de dagen die de Anvaarding en de Visitaat herdenken. Maria wordt voorgesteld als de Nieuwe Eva en de Dochter van Sion. Deze twee titels wekken thema’s op die al sinds de tijd van de kerkvaders in de christelijke reflectie naar voren zijn gebracht. Vruchtbare maagd en universele moeder van het leven, zij is een bron van zegen voor de gehele mensheid. In deze gebeden van de Mariologie speelt Maria een rol in het mysterie, omdat zij deel uitmaakt van het centrum dat Christus is.

De collecten

Deze basisperspectieven herleven, versterkt door rijke resonantie, in de gebeden.

In hen wordt de Advente gepresenteerd als voorbereiding op de komst van Christus, een komst die soms niet verder gespecificeerd wordt, maar die over het algemeen geïdentificeerd wordt met de incarnatie of de glorieuze terugkeer aan het einde der tijden. We moeten echter onthouden dat de liturgie beide komingen van Christus in nauwe relatie met elkaar beschouwt: de viering van de geboorte van Jezus bereidt ons voor op de definitieve ontmoeting met Hem.

De twee komingen van Christus

In de eerste fase van de Advente is de gebedscultuur van de Kerk sterk doordrenkt met een eschatologische betekenis. Deze complexe thematiek kan in twee perspectieven gegroepeerd worden:

• het mysterium salutis of de reddingswerkelijkheid die door de Vader in de Verlosser, de naar de wereld gezonden Zoon, wordt geweven.
• de weg van de Kerk die naar haar Heer toe gaat.

De komende Heer

Dit is het belangrijkste thema en een van de kernen van de Schrift. Het werkwoord ‘komen’ betekent de tussenkomst van God in de geschiedenis en komt gelijk aan de reddende komst van Christus. Daarom wordt deze uitdrukking vaak in gebeden herhaald.

• Christus wordt als geschenk van de Vader gezonden (eerste zondag, eerste zaterdag, tweede en derde maandag, 17 december).
• bij ons leven (eerste dinsdag, tweede woensdag, 23 december).
• zijn volk bezoeken (derde maandag).
• om te redden (dinsdag en woensdag van de derde week).
• de wereld vernieuwen (17 december).
• ons tot nieuwe schepselen maken (derde dinsdag).
• zijn komst is om de mensen uit de zonde te bevrijden (Pascoathema. Dinsdag, woensdag en zaterdag van de eerste week. 18 en 21 december).
• de duisternis overwinnen en verlichten (doopthema. Zaterdag en zondag van de derde week. Derde maandag).
• reconciliatie in het werk stellen.
• wanneer Hij zal komen in zijn glorie (eschatologisch thema. Eerste zondag, tweede zaterdag, 19 en 21 december).
• ons bij Hem roepen (eerste zondag).
• ons in zijn koninkrijk introduceren (tweede zondag, 17 december).
• zichzelf dan aan ons dienen (eerste woensdag).

De vrede zal voor ons zijn (dinsdag na de derde zondag).De pascalie van de Verenking is zo duidelijk als vergeten en onderschat in de spiritualiteit en pastorale: de eucharistie leidt voortdurend naar de relatie met het dynamische centrum van het liturgisch jaar, om fragmentatie van het mysterie van Christus in individuele mysteries te voorkomen.

De Kerk gaat naar de Heer toe

Laten we naar de Heer toe gaan die komt. De modellen worden ontleend aan het Evangelie:• De parabels van de tien maagden (Lucas 25, 11. Dinsdag na de derde zondag). • De dienaars die de heer onverwachts bij zijn komst wakker vinden (Lucas 12, 35-40. Maandag na de eerste zondag). • De gasten die waardig zijn om deel te nemen aan het eeuwige banket, waar Christus als dienaar aan tafel zal zitten (Lucas 12, 35-48. Woensdag na de eerste zondag).Maria, die wacht op de eerste komst, is het type van de Kerk die wacht op de tweede komst: ze vertrouwt op het woord van God en wordt, door de Heilige Geest, tempel van de nieuwe verbond. Net als Maria volgt de Kerk, in haar nederigheid, de stem van de Vader (20 december).Het wachten van de Kerk wordt beleefd:• in geloof (dinsdag na de derde zondag. 19 en 22 december). • door hoop te herleven (24 december). • met waakzaamheid (dinsdag na de vierde zondag). • met vurigheid (maandag na de tweede zondag). • door volhardend goed te doen (maandag na de eerste zondag). • in goede daden (eerste zondag). • in heilig leven (dinsdag na de vierde zondag). • door zich voor te bereiden om haar Heer te ontvangen (dinsdag na de vijfde zondag). • in de vreugde die aan het einde der tijden zal plaatsvinden (dinsdag na de zesde zondag, 21 december). • in verheuging (dinsdag na de zevende zondag. Derde zondag na Kerstmis. 18 december). • in lofprijzing (maandag na de tweede zondag).

De geboorte van Christus vanuit Maria

Naarmate Kerstmis nadert, richt de aandacht zich op de incarnatie en dus wordt het geboortegebeurtenis in het vooruitzicht gesteld. De komst van het Woord in deze wereld wordt gezien als onderdeel van het pascalie-mysterie, zowel direct, wanneer het gaat over slavernij-bevrijding (of redding en verlossing), als indirect, wanneer het thema van de oude-nieuwe schepping, duisternis-licht wordt aangeraakt.Het baptismale thema staat centraal in de kerstperiode als het meest relevante element van zijn sfeer. In alles speelt Maria een cruciale rol: zij is ingebed in het mysterie van Christus en de Kerk, volgens de leer van hoofdstuk VIII van de Lumen Gentium.Lumen Gentium.

Het mariëne thema, dat eerder in de collecten van deze periode ontbrak, vindt zijn plaats in vijf gebeden van de Advent van Kerstmis, die het mysterie van de verzoening benadrukken. Dit thema verbindt de verschillende elementen en vormt een samenhangend geheel: het is het resultaat van de centrale rol die Maria in deze tijd van voorbereiding speelt. De herinnering aan de Maagd van Nazareth in de eucharistie leidt tot de viering van het mysterie van de Zoon.

Om de mariäne gebeden in de Advent dieper te onderzoeken, raadpleeg dan de apostolische exhortatie Marialis Cultus van paus Paulus VI over het rosarium en de gebeden aan Maria in het liturgische jaar.

Verdergaande studie: bestudeer Mariologie, Theologie mariana, Mariaanse verschijningen en volg een Postacademische specialisatie in mariologie.