Maria en de eerste Aankondiging

Maria en het eerste Advent: de verwachting van de mensheid

In Maria bloeit de hoop van de volken van het begin van de mensheid tot aan het einde van de tijd, en met name die van het volk Israël. Alle voorbereidingen, voorbeelden en genaden die in het Oude Testament zijn beschreven, komen samen in Maria. Het is gerechtvaardigd te zeggen dat zij, in de nasleep van Christus’ komst, de verwachting van alle eeuwen in zich draagt. Daarom kan zij de naam van de Heer verheffen en erkennen dat door haar en in haar de Heer zijn macht heeft uitgestrekt:

«Hij heeft Israël, zijn dienaar, geholpen, en herinnerd aan zijn genade, zoals hij aan onze voorouders, Abraham en zijn nageslacht, voor altijd had beloofd» (Lucas 1,54-55).

Maria vertegenwoordigt het hoogtepunt van Gods hele opvoedkundige actie ten gunste van Israël.

De taak van God in het Oude Testament was in essentie het volk, dat in een fysieke, ruwe en afwijkende staat verkeerde van zijn plan, te brengen naar een meer spirituele, open en in overeenstemming met zijn woord staande toestand, opdat zij een tempel, een waardig huis, zou worden voor de Verlosser en de laatste gebeurtenissen van de redding en de uitgieting van de messianische Geest zouden kunnen ervaren en vieren bij hun vervulling. Deze taak wordt in Maria vervuld.

In het Oude Testament vond er een lange en geleidelijke opvoedkundige actie plaats om Israël de ware geloof, het geloof in de enige God, bij te brengen. Denk hierbij aan de grote bekentenis van Israël:«Hoor, Israël: de Heer is onze God, de enige Heer. Hij moet je liefhebben met al je hart, met al je ziel en met al je kracht» (Deuteronomium 6,4-5).

Tegelijkertijd was het opvoedkundige werk van God gericht op het steeds duidelijker maken dat het goddelijke plan een universeel plan was dat verder ging dan de grenzen van het volk Israël, verder dan de verwachtingen van het Joodse volk. Denk hierbij aan de grote aankondigingen van de profeten:

«Sta op, kleed je in licht, want je licht komt, en de glorie van de Heer schijnt over jou…
Volken zullen naar jouw licht komen, koningen naar de gloed van jouw opkomst.
Kijk om je heen, zie: zij verzamelen zich allemaal naar jou.
Je kinderen komen van ver, je dochters worden gedragen in de armen» (Isaïas 60,1.3-4).

Dit opvoedkundige werk, dat erop gericht was God als één en als te liefhebben boven alles te laten begrijpen, dat God een universeel reddingsplan had voor de mensheid, bereikte zijn hoogtepunt in het hart van de Maagd. Maria was voorbereid door de hele geschiedenis van het volk Israël en vormt de prachtige bloem die in Israël bloeide aan het einde van Gods handeling in de harten van de patriarchen en heilige vrouwen.

In tegendeel, het Oude Testament, in de profeten en wijzen van Israël, convergeert en komt samen in Maria in een vuriger inspiratie, in een diepere en onmiddellijke spirituele voorbereiding op de komst van de Verlosser. In Maria kunnen we het prachtige resultaat van Gods opvoedkundige werk aanschouwen. De Moeder van Jezus drukt de volheid en vervulling uit van alle veranderingen die Gods aanwezigheid zou brengen. Zoals Isaïas zegt: «Alle dalen zullen opgevuld worden, alle bergen en heuvels zullen gelijk gemaakt worden. De ruige plaatsen zullen glad gemaakt worden» (Isaïas 40,4). Met Maria is de tijd gekomen en kan men nu met alle waarheid zeggen dat alle dalen zijn opgevuld, alle bergen en heuvels zijn gelijk gemaakt. De Maagd is het pad waarop de Heer kan wandelen om zich aan de mensheid te tonen en iedereen het goede nieuws van de redding te brengen.

…

«Wat prachtig zijn zij op de bergen, de voeten van de boodschapper die vrede aankondigt, die goede boodschappen brengt voor de mensen»

die het oor luistert naar de redding, wat Sião zegt: Uw God regeert! (Is 52,7).

Dankzij deze Filha van Sião wordt de belofte die aan Israël is gedaan, en die door de profeten is voorspeld, vervuld; het einde wordt bereikt van wat aan Abraham en zijn nageslacht is beloofd voor altijd.

Maria vormt de al aan de gang zijnde inwijding in de volheid van de tijd:

«Zoals Hij aan onze voorouders Abraham had beloofd, aan zijn zaad voor altijd» (Lc 1,55).

Maria is de inleiding tot de volheid van de tijd:

«Wanneer de volheid van de tijd was gekomen, stuurde God Zijn Zoon, geboren uit een vrouw, geboren onder de wet, om hen te bevrijden die onder de wet stonden, opdat zij de adoptie van kinderen zouden ontvangen» (Gal 4,4-5).

Opmerkelijk is dat in deze passage de geboorte van de Zoon van God uit een vrouw wordt verbonden met de geboorte van adoptiekinderen: we gaan over van de volheid van de tijd waarin de Zoon van God uit een vrouw wordt geboren naar onze bevrijding en verlossing, en de inwijding in de adoptie van Gods kinderen.

«Geboren onder de wet om hen te bevrijden die onder de wet stonden, opdat zij de adoptie van kinderen zouden ontvangen» (Gal 4,5).

In deze tekst zien we duidelijk de onlosmakelijke verbinding tussen het mysterie van Maria, niet alleen met de komst van de Verlosser in de wereld, maar ook met onze verlossing en onze wedergeboorte bij de doop als Gods kinderen. «Kinderen in de Zoon», zoals Sint Augustinus graag herhaalde. En hier moeten we ons inspannen om in al zijn realisme het mysterie van God die mens werd in de geschiedenis te doorgronden, als gevolg van het fiat van Maria.

Het beslissende gebeuren in de geschiedenisMet de incarnatie gebeurt in Maria het beslissende gebeuren van de geschiedenis en via Maria in de wereld. Misschien zijn we er te vertrouwd in geworden om dit mysterie te aanschouwen, zodat we er niet meer verbaasd over zijn. In werkelijkheid is het feit dat de Zoon van God via Maria in de geschiedenis binnendringt het beslissende en absoluut unieke gebeuren van de geschiedenis. Er zal niets zijn dat zelfs maar in de buurt komt van deze gebeurtenis. Niets zal ooit zo belangrijk zijn als dit evenement. Geen enkele evolutie, wetenschappelijke vooruitgang, uitvinding of revolutie kan iets van vergelijkbare waarde brengen als de incarnatie, zo groot, zo beslissend voor de menselijke conditie als de komst van God onder ons. Johannes uit dit onuitsprekelijke mysterie in minder dan tien woorden weer in een verset: “En het Woord werd vlees en woonde onder ons” (Jo 1,14).

Slechts één verset om het fundamentele, absoluut unieke en beslissende gebeuren in de wereldgeschiedenis weer te geven: een gebeuren dat kwalitatief en ontologisch de conditie van de mens op aarde verandert, want het maakt het mogelijk dat de mens deelneemt aan het leven van God, aan het leven van de eniggeboren Zoon van God:

“Maar aan allen die Hem ontvangen, gaf Hij macht om kinderen van God te worden, aan degenen die in Zijn naam geloven, die niet uit bloed, noch uit de wil van het vlees, noch uit de wil van de mens zijn, maar uit God” (Jo 1,12-13).

Het mysterie van Maria staat centraal in dit gebeuren. Zij is de eerste die hiervan profiteert, net zoals dit gebeuren zich in de geschiedenis afspeelt in de Maagd van Nazareth, en via haar kan ieder van ons hiervan ook profiteren.

De aanwezigheid van Maria in de Adventie-aanbidding En dit is de reden voor onze diepe eerbied voor Maria, de historische en unieke taak die zij had in de heilsorde, een taak die absoluut onherhaalbaar is. De aanwezigheid van Maria in de aanbidding van de Kerk is niet, zoals sommigen willen laten geloven, afgeleid van een soort sublimatie van het vrouwelijk of het moederschap, in analogie met wat in sommige natuurreligies gebeurt.

De aanwezigheid van Maria in de aanbidding van de Kerk is geboren uit de historisch bewezen, absoluut unieke en onherhaalbare gebeurtenis waarbij deze vrouw werd geroepen om de Moeder te zijn van de eniggeboren Zoon van God, die mens werd. Dit is de reden voor de aanwezigheid van Maria in de aanbidding, en niets meer: het komt voort uit het feit dat zij de Theotokos is, zoals de geloofsbelijdenis van de Kerk al in de eerste eeuwen bevestigt.

Dit is het essentiële en beslissende feit, de motivatie voor onze eerbied en de aanwezigheid van Maria in onze liturgische praktijken. “Hij is geboren van de Maagd Maria”, verklaren we in het Apostolisch Geloof. “Hij is in de buik van de Maagd Maria mens geworden”, herhalen we in het Niceno-Constantinopolitans Geloof.

De wegen van God kennen geen omweg of berouw, Maria heeft voor elke mens en voor elk lid van het Lichaam van Christus dezelfde taak die zij had voor Christus en voor de vervulling van zijn heilsmysterie.

God is trouw

De taak die Maria ooit in de geschiedenis had, blijft tot op de dag van vandaag en zal voor altijd blijven bestaan. Net zoals zij een uitstekende rol speelde bij de geboorte van Christus, zo heeft zij ook een uitstekende rol in de geboorte van de nieuwe kinderen van God in de doop van de Kerk.

Maria is voor altijd Moeder, Moeder van de Kerk en Moeder van ons allen. Maar om dit mysterie van Maria’s huidige moederschap te begrijpen, moeten we even naar haar universele moederschap verwijzen, door middel waarvan Maria de Moeder van de volken is. Pas dan kunnen we de grootheid van Maria’s moederschap voor elke gedoopte persoon, voor elke man die “uit water en Geest geboren is” (Jo 3,5) en voor zijn batismale en spirituele pad, begrijpen.

Collectegebed van 21 december

Luister, Heer, naar het gebed van jouw volk,
dat zich verheugt over de komst van jouw Zoon
in de nederigheid van onze menselijkheid,
en schenkt ons het geschenk van het eeuwige leven
wanneer Hij komt in Zijn glorie.
Hij die God is en met U leeft en regeert,
in de eenheid van de Heilige Geest,
door alle eeuwen heen.

Om de rol van Maria tijdens de eerste Aankondiging en in de geschiedenis van de redding dieper te onderzoeken, raadpleeg dan de encycliek Redemptoris Mater van paus Johannes Paulus II, over Maria in de pelgrimstocht van het geloof.

Verdergaand onderzoek: bestudeer Mariologie, Theologie mariana, Mariaanse verschijningen en volg een Postacademische specialisatie in mariologie.