De hoop is het centrum van de apostolische geloof.

Inleiding

Hoop vormt een van de fundamentele pijlers van het christelijke geloof, met name in de geschriften van het Nieuwe Testament. Hoewel het Griekse woord elpis (hoop) voornamelijk wordt gebruikt in de brieven van Paulus, doordringt zijn essentie de gehele apostolische theologie, zelfs buiten de technische terminologie. Dit artikel onderzoekt hoe hoop centraal staat in het apostolisch geloof, zijn veelzijdige dimensies zoals gedefinieerd door Paulus en zijn unieke plaats in het eschatologische kader van het christendom.

1. Hoop als centraal punt van de apostolische geloof

Het thema hoop inneemt een centrale plaats in het apostolisch geloof, zoals getuigd wordt door de Schrift van het Nieuwe Testament. In de geschriften van Paulus is hoop niet alleen een toekomstige verwachting, maar een stevig en veilig vertrouwen in de vervulling van Gods beloften. Het woord ἔλπισις (hop) komt niet voor in de Evangelia, maar de essentie van hoop is aanwezig in andere contexten, weerspiegelend een geloof dat boven de specifieke terminologie uitsteekt.

2. De drievoudige dimensie van de paulinische hoop

In de geschriften van Paulus omvat het begrip hoop drie hoofdcomponenten:

• Verwachting (ἀποκαραδοκία, apokaradokia): verwijst naar de vooruitblik op het toekomstige goed, zoals in Filippenzen 1,20.
• Geloof (πίστις, pistis), Vertrouwen (πεποίθησις, pepoithesis) en Dapperheid (παρρησία, parrhesia): vertegenwoordigen de onwrikbare vertrouwing in God, geïllustreerd in Romeinen 4,18 en 2Korintiërs 3,12.
• Geduld (ὑπομονή, hypomonē), Langmoedigheid (μακροθυμία, makrothymia): omvat de volharding in het gezicht van moeilijkheden, zoals gezien in 1Korintiërs 13,7 en Romeinen 15,4.

Deze aspecten van hoop komen ook voor, afzonderlijk of gecombineerd, in andere delen van het Nieuwe Testament, inclusief de Evangelia (Lucas 12,36, 21,19, 1Johannes 3,19-22).

3. Hoop in het perspectief van de eschatologie

Het Nieuwe Testament wordt gevormd volgens de eschatologische spanning van “al en nog niet”, met name in het kader van de opstanding. Deze spanning overheerst in het gehele neotestamentaire corpus:

• Paulus: gebruikt antithesen als opstanding versus parousie (de tweede komst van Christus) en doop versus opstanding van de doden.
• Synoptische Evangelia: stellen het Koninkrijk van God dat al aanwezig is tegenover het Koninkrijk dat nog moet komen.
• Catholieke Brieven: beschrijven de parousie die nog moet plaatsvinden, waarbij de hoop altijd een vertrouwende en geduldige verwachting van de toekomst omvat, weerspiegelend het geloof in de vervulling van Gods beloften.

Deze perspectieven, die zich uiten van 1Tessalonicen tot 2 Petrus, omvatten altijd hoop als een vertrouwende en geduldige verwachting van de toekomst, wat de geloofwaardigheid van Gods beloften weerspiegelt.

4. De originaliteit van de christelijke hoop

Ondanks de overeenkomsten met de hoop die aanwezig is in het oude heidense denken, het jodendom en zelfs in apocalyptische literatuur, gaat het Nieuwe Testament veel verder. De christelijke hoop, gevormd door de opstanding van Christus en de verwachting van de parusia, introduceert een unieke eschatologische dimensie die de beperkingen van het oude wereldbeeld overstijgt. Deze transcendente aard van de christelijke hoop definieert de relatie met de toekomst volledig opnieuw, geworteld in het vertrouwen op de vervulling van de beloften van God en de zekerheid van de uiteindelijke overwinning op de dood.

Aanbevolen leesmateriaal:
• Spe Salvi (Benedictus XVI), encycliek over de christelijke hoop.

Dieper ingaan op het onderwerp:
• Verken Mariologie, Theologie mariana, Apparities marianas en Post-graduaat in Mariologie op de website van Locus Mariologicus.

Afsluiting

De hoop in de Bijbel van het Nieuwe Testament is centraal voor de apostolische geloof, waarbij verwachting, geloof en geduld samenkomen in een stevig vertrouwen op de beloften van God. De originaliteit van de christelijke hoop, met name haar eschatologische dimensie, onderscheidt deze van eerdere visies, en biedt zo een solide fundament voor het christelijk geloof en de praktijk. Deze hoop ondersteunt de volharding in tijden van tegenspoed en vormt de toekomstvisie van de christelijke gemeenschap, geworteld in de opstanding van Christus en de verwachting van zijn tweede komst.

Het Institutus Locus Mariologicus* is de wereldwijde academische referentie voor Mariologie. Ontdek onze bronnen over Theologie mariana, Apparities marianas en Post-graduaat in Mariologie.

Voor een dieper inzicht in de theologie van de mariale hoop raadpleeg de encycliek Redemptoris Mater van Paus Johannes Paulus II.