Zo groot een liefde: Exodus 34, 2 Korintiërs 13 en het geschenk van de eniggeboren Zoon in Johannes 3

Zo Grote Liefde: Feest van de Heilige Drie-eenheid

Introductie

Het feest van de Heilige Drie-eenheid viert het centrale mysterie van het christelijk geloof: God is Vader, Zoon en Heilige Geest, drie personen in één natuur. Dit feest, dat valt op de eerste zondag na Pinksteren, werpt licht op de liefde van God die zo groot is dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gaf voor de redding van de wereld.

I. Zo Grote Liefde: De Eerste Lezing en Exodus 34,4b-6.8-9

De liefde van God wordt al onthuld in Exodus 34, waar Mozes op de berg Sinaï stijgt met de vervangende stenen tafelen. God daagt Mozes uit door te zeggen: “Ik ben de Heer, barmhartig en genadig, langzaam tot boosheid, rijk aan genade en trouw” (Exodus 34,6). Deze openbaring van Gods naam is het meest geciteerde gedeelte uit het Oude Testament binnen het Oude Testament zelf. Mozes buigt zich onmiddellijk neer en aanbidt God, en vraagt om vergeving voor het hardnekkige volk: “Als ik nu genade heb gevonden in Uw ogen, laat de Heer dan tussen ons komen, want wij zijn een stugge natie” (Exodus 34,9). Het begrip van God als Drie-eenheid komt voort uit deze ervaring van vergeving.

II. Zo Grote Liefde: De Trinitarische Groet in 2 Korintiërs 13,11-13

In zijn tweede brief aan de Korinthen sluit Paulus af met een reeks korte opdrachten: “Rejoiceer, streef naar volmaaktheid, moedig elkaar aan, wees één in geest, en leef vredig” (2 Korintiërs 13,11). Hij belooft dat “de God van liefde en vrede met jullie zal zijn”. De afsluitende zegen is diepgaand: “De genade van de Heer Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap van de Heilige Geest zij met jullie allen” (2 Korintiërs 13,13). Deze zegen vormt het leven van de gemeenschap, niet als een abstracte formule maar als een levende ervaring van de Zoon die genade geeft, de Vader die liefde geeft, en de Heilige Geest die de redding voor wie gelooft mogelijk maakt.

III. Zo Grote Liefde: Het Evangelie volgens Johannes 3,16-18

In zijn gesprek met Nicodemos onthult Jezus het hart van het mysterie: “God heeft zo veel liefde gehad aan de wereld dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gaf, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat maar eeuwig leven heeft” (Johannes 3,16). De logica is die van een geschenk: niet van een eis of dreiging, maar van liefde die haar kostbaarste bezit geeft. “God heeft de wereld niet gezonden om te veroordelen, maar om door Hem redding te vinden” (Johannes 3,17). Het doel is redding, niet veroordeling. Veroordeling volgt uit afwijzing, niet uit de bedoeling: “Wie in Hem gelooft, wordt niet veroordeeld; maar wie niet in Hem gelooft, is al veroordeeld, omdat hij niet in de naam van de eniggeboren Zoon van God gelooft” (Johannes 3,18). Het criterium is niet gedrag maar geloof: de aanvaarding of afwijzing van de Zoon die de Vader heeft gestuurd. Het feest van de Heilige Drie-eenheid richt zich op dit vers omdat het de interne reden van het mysterie onthult: de Vader geeft de Zoon uit liefde voor de wereld, en de Heilige Geest is de liefde waarmee de Vader en de Zoon elkaar liefhebben en ons liefhebben. Deze “zo grote liefde” vormt de bron van alle genade in Maria.

IV. Zo Grote Liefde: Maria en de Drie-eenheid

Het feest van de Heilige Drie-eenheid nodigt uit om de drie-eenheidseconomie als een beweging van liefde te contempleren die in Maria zijn meest perfecte weerspiegeling vindt. Als Zoon van de Vader, Moeder van de Zoon en Bruid van de Heilige Geest, is Maria het ideale icoon van de gemeenschap der Drie Personen.

De liturgie van de Heilige Drie-eenheid verklaart met Paulus: “De genade van onze Heer Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap van de Heilige Geest zij met jullie allen” (2 Korintiërs 13,13). Maria heeft deze genade, liefde en gemeenschap op een unieke manier ervaren, voorlopig voor de hele Kerk.

In de Heilige Drie-eenheid verlicht het evangelie volgens Johannes 3,16 – “God heeft zo veel liefde gehad aan de wereld…” – het mysterie van Maria: Maria is het zuivere hart waar de Zoon, de eniggeboren Zoon, zich als geschenk voor de wereld manifesteert. De zo grote liefde van de Vader stroomt door haar “ja” (fiat). Daarom verbindt de katholieke devotie onlosmakelijk het feest van de Heilige Drie-eenheid met de figuur van Maria, vooral in de Mariale zaterdag die volgt op het Trinitair feest: Maria draagt voort in de Kerk de eeuwige lofprijzing aan Vader, Zoon en Heilige Geest.

Ex 34 onthult God als barmhartig en genadig: in de christelijke traditie is Maria het uitmuntende icoon van deze genade van God, de Moeder van Barmhartigheid die voor zondaars bemiddelt bij de Zoon. De trinitarische formule uit 2Cor 13,13 vormt de relatie van Maria met de drie Personen: de patristische en middeleeuwse traditie beschrijft Maria als de geliefde dochter van de Vader, Moeder van de Eeuwige Zoon, en Bruid of Sakrament van de Heilige Geest. Deze drie relaties zijn uniek: geen andere schepping heeft een persoonlijke relatie met de drie Personen op dezelfde manier als Maria. Jo 3,16 zegt dat God zo veel liefde had voor de wereld dat Hij Zijn Zoon gaf: Maria was het menselijke instrument van deze gave. De liefde van God voor de wereld ging door het ‘ja’ van Maria: zonder haar ja zou de Eenige Zoon geen menselijk vlees hebben aangenomen. Daarom wordt ze in de traditie ‘oorzakelijke bron van onze vreugde’ en ‘deur naar de hemel’ genoemd: de ‘grote liefde’ van de Vader vindt via haar toegang tot de wereld: zij is het aanrakingspunt waar de trinitarische liefde in de tijd doordringt en voor de wereld toegankelijk wordt. De zondag van de Heilige Drie-eenheid viert het mysterie dat Maria in volle mate ontving bij de Annunciatie, meer dan enig ander menselijk wezen.