Het verborgen schat en de wijsheid van Salomo: 1 Koningen 3, Romeinen 8 en Matteüs 13
Alles werkt samen voor het goede van hen die God liefhebben.
Romans 8,28De zeventiende zondag van het gewone jaar, Jaar A, verenigt drie teksten rond de schat die meer waard is dan alles en de wijsheid die deze herkent. 1 Koningen 3,5.7-12 vertelt over Salomo’s droom: God biedt hem wat hij wil, en hij vraagt niet rijkdom of overwinning, maar een begrijpend hart om te regeren. Romeinen 8,28-30 verzekert dat alles samenwerkt voor het goed van degenen die God liefhebben, die hen voorbestemd, geroepen, gerechtvaardigd en verheerlijkt heeft. Matteüs 13,44-52 vertelt de parabels van de verborgen schat en de kostbare parel: wie ze ontdekt, verkoopt alles om ze te verkrijgen. De drie teksten komen tot dezelfde intuïtie: er is een goed dat alle andere goederen overtreft, en de wijsheid bestaat erin dit te herkennen en te kiezen zonder reserves, en achterlaten wat voorheen waardevol leek.
I. De eerste lezing: 1 Koningen 3,5.7-12
De Heer verschijnt in een droom aan Salomo in Gabaon en zegt: «Vraag wat je wilt dat ik je geef» (1 Koningen 3,5). Salomo erkent zijn beperkingen: «Ik ben nog jong en weet niet hoe ik moet regeren» (v.7). En hij vraagt niet wat de logica van macht zou suggereren: «Geef je dienaar een bescheiden hart om je volk te regeren en om onderscheid te maken tussen goed en kwaad, want wie zou je volk, dat zo groot is, kunnen regeren?» (v.9). God prees zijn keuze: Salomo vroeg niet voor een lang leven, rijkdom of de dood van zijn vijanden, maar voor inzicht om rechtvaardigheid te doen. Omdat hij dit vroeg, zal hij ook krijgen wat hij niet vroeg: «Ik zal je een wijs en verstandig hart geven, zoals niemand voor je had en niemand na je zal hebben» (v.12). De wijsheid van Salomo is de parabel van de parel: wie de ultieme waarde van inzicht herkent, vindt alles wat hij nodig had.
II. De tweede lezing: Romeinen 8,28-30
Paulus formuleert een van de meest dichte principes van zijn theologie: «Wij weten dat alles samenwerkt voor het goed van hen die God liefhebben, van hen die volgens zijn voorspelling zijn geroepen» (Romeinen 8,28). «Alles» omvat lijden, zwakte, onzekerheid, het joel tussen tarwe en onkruid: niets ontsnapt aan Gods plan voor degenen die Hem liefhebben. En de grond van deze zekerheid is de keten van voorspelling: «Die Hij van tevoren gekend heeft, die heeft Hij ook voorbestemd. Die Hij voorbestemd heeft, die heeft Hij ook geroepen. Die Hij geroepen heeft, die heeft Hij ook gerechtvaardigd. En die Hij gerechtvaardigd heeft, die heeft Hij ook verheerlijkt» (vv.29-30). De verheerlijking wordt in het verleden gesteld, «Hij heeft hem verheerlijkt», omdat Paulus over wat God al beslist heeft spreekt: de geschiedenis is nog niet afgelopen, maar Gods besluit is voorafgaand aan de geschiedenis en onherroepelijk.
III. Het evangelie: Matteüs 13,44-52
Jezus vertelt drie korte parabels. De eerste: «Het Koninkrijk der Hemelen is gelijk aan een schat die in een akker gevonden wordt. De man die hem vindt, verbergt hem weer en gaat vol vreugde alles verkopen wat hij heeft en koopt die akker» (Matteüs 13,44). De tweede: «Het Koninkrijk der Hemelen is ook gelijk aan een handelaar die kostbare parels zoekt. Als hij een parel van onschatbare waarde vindt, gaat hij alles verkopen wat hij heeft en koopt die parel».Wanneer men een parel van grote waarde vindt, verkoopt men alles wat men heeft en koopt deze (vv.45-46). De twee parabels hebben dezelfde structuur: ontdekking, vreugde, alles verkopen, kopen. Wat verandert is het type van de ontdekking: in de eerste vindt de man het per toeval (stuit op de schat). In de tweede zoekt de handelaar actief. In beide gevallen is de reactie identiek: «verkoopt alles». Het Koninkrijk is geen toevoeging aan het bestaande leven: het vervangt alles wat er anders is door het enige dat waarde heeft. De derde parabel beschrijft het net dat vis van alle soorten vangt: aan de oever worden de goede vis en de slechte vis gescheiden. Het is dezelfde logica als van het joog en het tarwe: de scheiding komt, maar niet nu. De schrijver die leerling van het Koninkrijk werd, vergelijkt hem met de huisheer die «nieuwe dingen en oude uit zijn schat haalt» (v.52): de nieuwheid van het Evangelie annuleert de rijkdom van de Schrift niet, maar vervult deze.IV. Maria en de kostbare parelRom 8,29 spreekt over voorbestemming naar het beeld van de Zoon. De mariologische traditie erkende in Maria de meest voorbestemde schepping: die die vóór alle tijden gekozen werd om de Moeder van de Zoon te zijn, die die van het oorspronkelijke zondevondel vrijgehouden werd om dat de afbeelding van de Zoon onbelemmerd in haar te kunnen schijnen. Salomo vroeg wijsheid en kreeg alles. Maria kreeg alles omdat ze gekozen werd voor de hoogste missie, en in die verkiezing ontving ze de volledige genade. De parabels van Mt 13 verlichten de reactie van Maria op de Annoucatie: toen de engel het nieuws bracht, ontdekte Maria de verborgen schat. Het antwoord «Laat het in mij geschieden volgens uw woord» is het «verkoopt alles» van de parabel: Maria onderhandelde niet, vroeg geen garanties, stelde geen voorwaarden. Ze verkocht haar volledige autonomie om het veld te kopen waar de Zoon van God zou gaan wonen. De liturgische traditie noemde haar «Sedes Sapientiae», Zitter van de Wijsheid: niet alleen omdat ze de ingevleugelde Wijsheid verwekte, maar omdat in haar persoon de keuze die Salomo in een droom maakte, nu in volle wakkere en vrije bewustzijn tot stand kwam.
De theologie van de Katholieke Kerk omvat de mariologie, angelologie, demonologie en josephologie. Deze disciplines bestuderen en verkennen verschillende aspecten van de geloofsvereisten en de rol van Maria, engelen, demonen en Jozef binnen de christelijke traditie.Mariologie richt zich op het leven, de leer en de verering van Maria, de Moeder van Jezus. Het omvat onderwerpen als de Aankondiging van de Heer (Annunciatie), Maria-Tenhemelopneming (Assuncao), de Onbevlekte Ontvangenis (Imaculada Conceicao), haar altijddurende maagdelijkheid (virgindade perpetua), het koningschap van Maria (Realeza de Maria), haar rol als medeverlosseres (Corredentora) en als middelares van alle genaden (Medianeira).Angelologie bestudeert de aard en de rol van engelen in de goddelijke openbaring en de christelijke traditie. Het omvat onderwerpen als de hiërarchie van engelen, hun functies en hun interactie met zowel goddelijke als menselijke zaken.Demonologie onderzoekt de aard en de invloed van demonische krachten, zoals demonen en duivels, in de christelijke theologie en praktijk. Het omvat onderwerpen als de oorsprong en de natuur van het kwaad, de strijd tussen goed en kwaad, en de manier waarop gelovigen zich kunnen verdedigen tegen demonische invloeden.Josephologie richt zich op het leven en de rol van Jozef, de stiefvader van Jezus, in de christelijke traditie. Het omvat onderwerpen als zijn rol in de geboorte en opvoeding van Jezus, zijn heiligheid en zijn voorbeeld van gelovige gehoorzaamheid aan God.Deze vier disciplines zijn onlosmakelijk verbonden met de bredere theologische en liturgische tradities van de Katholieke Kerk, en elk speelt een unieke rol in het vormgeven van het katholieke geloof en de praktijk. Ze zijn gebaseerd op de Heilige Schrift, de traditie van de Kerk en de leer van de Kerkleraren (Doutores da Igreja) door de eeuwen heen.De Kerkleraren hebben bijgedragen aan de ontwikkeling en interpretatie van deze theologische concepten, waarbij ze de goddelijke openbaring in de Heilige Schrift en de tradities van de Kerk hebben onderzocht om de diepte en rijkdom van het katholieke geloof te onthullen.Onze-Lieve-Vrouw, in haar rol als medeverlosseres en middelares, staat centraal in veel van deze theologische overwegingen, vooral in de mariologie en de verering van Maria binnen de Katholieke Kerk. Haar leven en voorbeeld worden gezien als een weerspiegeling van de goddelijke genade en liefde, en haar rol in de verlossing van de mensheid wordt erkend in de liturgische vieringen en gebeden van de Kerk.De theologische studies binnen deze disciplines blijven een belangrijke bron van spirituele inspiratie en intellectuele uitdaging voor gelovigen, en ze vormen een integraal onderdeel van het katholieke geloof en de praktijk. Ze nodigen uit tot een dieper begrip van de goddelijke openbaring en de rol van Maria, engelen, demonen en Jozef in het grote verhaal van de verlossing en de redding van de mensheid.In de woorden van Paus Paulus VI in zijn encycliek “Lumen gentium”, “moeten deze waarheden, die de Kerk door de eeuwen heen heeft bewaakt en onderwezen, met een zorgvuldige studie en een oprechte toewijding worden onderzocht en verheerlijkt.” Deze disciplines nodigen uit tot een voortdurende zoektocht naar een dieper begrip van de goddelijke mysteries en de rol van de heilige figuren binnen de christelijke traditie.
Postgraduaat in Mariologie
Wilt u uw kennis van Mariologie verdiepen? Ontdek dan de Postgraduaat Mariologie aan de Locus Mariologicus – een academische opleiding die theologische strengheid, spirituele levenswijze en de levende traditie van de Kerk combineert.
Responses