Το ροζάριο και η Μαρία: από το Βατικανό ΙΙ μέχρι σήμερα

O Rosário e a devoção a Maria do Vaticano II até hoje

Ο Δεύτερος Οικουμενικός Σύνοδος (1962-1965) ήταν αναμφίβολα μία από τις πιο σημαντικές στιγμές στην ιστορία του Χριστιανισμού στον δεύτερο αιώνα και αποτελεί το σημείο εκκίνησης για τη ζωή της πίστης στον Χριστό στον τρίτο αιώνα. Αυτός ο Σύνοδος αφιέρωσε περισσότερο χώρο στη Μαρία και στις πρακτικές ευλάβειας προς τη Μητέρα της Εκκλησίας, καθώς όπως δηλώνει το Lumen Gentium (67, 1964):«…όπως διδάσκει το Lumen Gentium, η Μαρία, η Μητέρα του Θεού, κατέχει μια μοναδική θέση στην Εκκλησία…»«Μετά από προσεκτική μελέτη, το ιερό Σύμβουλο διδάσκει αυτή την καθολική δόξα και προτρέπει όλους τους γιους της Εκκλησίας να προωθήσουν γενναιόδωρα τη λατρεία της Αγίας Παρθένου, ιδιαίτερα τη λατρεία της ως θρησκευτικής τελετής, να εκτιμήσουν ιδιαίτερα τις πρακτικές και τις ασκήσεις ευλάβειας προς αυτήν, που εγκρίθηκαν από τη διδασκαλία της Εκκλησίας κατά τη διάρκεια των αιώνων, και να τηρήσουν πιστά όσα έχουν καθοριστεί στο παρελθόν σχετικά με τη λατρεία των εικόνων του Χριστού, της Παρθένου και των Αγίων».

Ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ (1963-1978), με την εγκύκλιο επιστολή του Christi Matri (1966), εξηγεί το νόημα των λέξεων του Δεύτερου Βατικανού, που παρόλο που δεν αναφέρεται ρητά στο Ρόδιο, δεν αφήνει να εννοηθεί ότι δεν το υποστηρίζει. Ο Πάπας δηλώνει: «το Δεύτερο Οικουμενικό Σύμβουλο, παρόλο που δεν το αναφέρει ρητά, αλλά με σαφή ένδειξη, αναζωπύρωσε στην καρδιά όλων των πιστών της Εκκλησίας το πάθος για το Ρόδιο, προτρέποντάς τους να εκτιμήσουν τις πρακτικές και τις ασκήσεις ευλάβειας προς την Παρθένο, όπως έχουν εγκριθεί από τη διδασκαλία της Εκκλησίας κατά τη διάρκεια των αιώνων». Στην ίδια εγκύκλιο, ο Πάπας υπενθύμισε ότι το Ρόδιο είναι η προσευχή για την απόκτηση ειρήνης, καταφύγιο και τροφή της πίστης.

Λίγο αργότερα, με την Αποστολική Εξάψη Recurrens mensis october (1969), ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ δήλωσε: «με τη μελέτη των μυστηρίων του Αγίου Ρόδιου, θα μάθουμε, ακολουθώντας το παράδειγμα της Μαρίας, να γίνουμε ψυχές ειρήνης, μέσω της συνεχούς και τρυφερής επαφής με τον Ιησού και με τα μυστήρια της σωτηρίας του». Αυτή η μεγάλη προσευχή, είτε με τη μορφή που έχει καθιερώσει ο Άγιος Πίος Ε’ είτε με άλλες μορφές που προσαρμόζονται στις νόμιμες ανάγκες της εποχής μας, μπορεί να προσευχηθεί δημόσια και καθολικά.

Από ιστορική άποψη, η έμφαση στη ανανέωση του Ροζαρίου οδήγησε στην εμφάνιση νέων μορφών προσευχής, που ενθάρρυναν τις τοπικές και πολιτισμένες προσαρμογές του Ροζαρίου. Ο Άγιος Παύλος ΣΤ’ θα ασχοληθεί ξανά με το θέμα του Ροζαρίου, αν και με ασαφή τρόπο, με την Αποστολική Εξόρκιση Marialis Cultus (1974), όπου εξηγείται ο πυρήνας της μαριανής προσευχής στα βασικά του στοιχεία: α) η προσευχή στα μυστήρια της σωτηρίας, κατανεμημένα σε τρεις κύκλους. β) η προσευχή του Κυρίου και του Πατρός μας, που έχει τεράστια αξία και αποτελεί τη βάση της χριστιανικής προσευχής. γ) η ακολουθία της Αβέ Μαρία είναι ο αριθμός που έχει καθοριστεί από την παράδοση. δ) η δόξασή του Δόξα στον Πατέρα ολοκληρώνει αυτή την προσευχή με την προσευχή προς την Αγία Τριάδα. Παράλληλα, η προσφορά επαίνων οδήγησε σε νέες διατυπώσεις προσευχών, σαν να ήταν εορτασμοί της Λόγου.

Ο Άγιος Ιωάννης Παύλος ΙΙ (1978-2005) είναι γνωστός ως ο Παπάς του Ροζαρίου, για τον οποίο παρενέβη με το Ροζάριο της Παναγίας. (2002), όπου εκφράζει το νόημα της προσευχής στη σκέψη του προσώπου του Χριστού μέσα από τη Μαρία και στις στάσεις που ο προσευχόμενος πρέπει να ενσαρκώσει ως δικές του όταν δηλώνει στο ν. 14:

«μια σχολή, αυτή της Μαρίας, ακόμη πιο αποτελεσματική, όταν σκεφτούμε ότι τη δίνει ως μέσο για να αποκτήσουμε τους δωρεές του Αγίου Πνεύματος με αφθονία και ταυτόχρονα μας προτείνει το παράδειγμα αυτής της «περιπλάνησης της πίστης», στην οποία είναι ανυπέρβλητη δασκάλα. Μπροστά σε κάθε μυστήριο του Υιού, μας καλεί, όπως στην Ανακοίνωσή της, να θέσουμε ταπεινά ερωτήσεις που ανοίγουν στο φως, για να καταλήξουμε πάντα με την υπακοή της πίστης: «Είμαι η δούλη του Κυρίου, ας γείνει σε μένα σύμφωνα με το λόγο σου» (Λκ 1,38)».

Κατά τη διάρκεια της επιστολικής αποστολής, ο Πολωνός Πάπας προτείνει στην κοινότητα των βαπτισμένων, στο ίδιο Άγιο Πνεύμα, μια νέα σειρά πέντε μυστηρίων του φωτός στο ν. 21:

«Με την μετάβαση από την παιδική ηλικία και τη ζωή στη Ναζαρέτ στην δημόσια ζωή του Ιησού, η προσευχή οδηγεί σε μυστήρια που μπορούν να ονομαστούν, με ειδική ονομασία, «μυστήρια φωτός». Στην πραγματικότητα, όλο το μυστήριο του Χριστού είναι φως. Αυτός είναι το «φως του κόσμου» (Ιωάννης 8,12). Αλλά αυτή η διάσταση αναδύεται ιδιαίτερα κατά τα χρόνια της δημόσιας ζωής Του, όταν κηρύσσει το ευαγγέλιο της βασιλείας. Επιθυμώντας να υποδείξω στην χριστιανική κοινότητα πέντε σημαντικά σημεία, μυστήρια φωτεινά, αυτής της φάσης της ζωής του Χριστού, θεωρώ ότι μπορούν να προσδιοριστούν δικαίως: 1ο στο βάπτισμά Του στον Ιορδάνη, 2ο στην αυτο-αποκάλυψή Του στο γάμο της Κανά, 3ο στην ανακοίνωση της βασιλείας του Θεού με την πρόσκληση προς μετανόηση, 4ο στην μεταμόρφωση Του και τελικά στην θεία ευχαριστία, μυστήριο που εκφράζει συμβολικά το παθικό μυστήριο».