Όροι για τη λήψη της χάρης

Οι όροι για τη λήψη της χάρης σύμφωνα με τη Μαρία

Η παουλινή διδασκαλία επιμένει πολύ στην δωρεάν του καλού καλού, λόγω της προσωπικής εμπειρίας του πρώην διώκτη των Χριστιανών σε μια πλήρη ένταξη στον εκλεκτό λαό και στην χάρη της δικαιολόγησης, η οποία είναι το πρώτο βήμα της αποσκοπούμενης σωτηρίας: «Έτσι και τώρα, στη δική μας εποχή, υπάρχει ένα «μέρος» που επιλέγεται ελεύθερα από τη χάρη. Αλλά, αν είναι από χάρη, δεν είναι λόγω των έργων. Διαφορετικά, η χάρη δεν είναι πλέον χάρη» (Ρωμ. 11,5-6). «Τι θα λέγαμε για τον Αβραάμ, τον πατέρα μας κατά σάρκα; Τι πέτυχε; Αν ο Αβραάμ έγινε δίκαιος μέσω των έργων, έχει για τι να υπερηφανεύεται, αλλά όχι μπροστά στον Θεό! Πράγματι, τι λέει η Γραφή; «Ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό, και αυτό του υπολογίστηκε ως δικαιοσύνη». Τώρα, για όποιον κάνει κάποια πράξη, ο μισθός δεν υπολογίζεται ως δώρο, αλλά ως αυτό που οφείλεται. Αντίθετα, όποιος, χωρίς να κάνει έργα, πιστεύει σε αυτόν που κάνει τον άδικο δίκαιο, η πίστη του υπολογίζεται ως δικαιοσύνη. Έτσι, ο Δαβίδ δηλώνει ευτυχισμένο αυτόν στον οποίο ο Θεός αποδίδει δικαιοσύνη ανεξάρτητα από τα έργα» (Ρωμ. 4,1-6). Η δικαιολόγηση δεν εξαρτάται από τα έργα του Νόμου του Μωυσή (Τόρα): «Γιατί κανείς δεν θα δικαιολογηθεί μπροστά του με την τήρηση του Νόμου. Πράγματι, ο Νόμος δίνει γνώση του αμαρτήματος. […] Γιατί ο άνθρωπος δικαιολογείται από την πίστη, χωρίς τα έργα του Νόμου» (Ρωμ. 3,20.28). Ωστόσο, ο Παύλος θα δηλώσει ότι η λήψη της δικαιολόγησης εξαρτάται από την αναγνώριση και αποδοχή του ευεργετήματος του Θεού, δηλαδή της πίστης: «Πράγματι, τι λέει η Γραφή; «Ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό, και αυτό του υπολογίστηκε ως δικαιοσύνη»» (Ρωμ. 4,3). «Διότι με την πίστη στον Θεό, ο Αβραάμ δικαιώθηκε» (Γαλ. 3,6). Την ίδια συμπέρασμα βρίσκουμε αργότερα στα γραπτά του Ιωάννη όταν δηλώνει: «Ο Ιησούς απάντησε: «Η εργασία του Θεού είναι να πιστεύετε σε αυτόν που έστειλε»» (Ιωάν. 6,29).«Ο όστος πιστεύει εις αυτόν δεν θα καταδικαστεί, αλλά ο μη πιστεύων είναι ήδη καταδικασμένος, διότι δεν πίστεψε επί το όνομα του μοναδίου Υιού του Θεού. Τώρα, η κρίση είναι αυτή: το φως εστάλη εις τον κόσμον, αλλά οι άνθρωποι ελάτρευσαν περισσότερο τα σκοτάδια παρά το φως, επειδή οι πράξεις τους ήταν κακές. Διότι όποιος πράττει το κακόν μισεί το φως και δεν πλησιάζει το φως, ώστε να μην αποκαλυφθούν οι πράξεις του. Αλλά όποιος πράττει την αλήθειαν πλησιάζει το φως, ώστε να φανερωθούν οι πράξεις του, επειδή γίνονται εν Θεώ».«Ο πατήρ σας είναι ο διάβολος, και θέλετε να κάνετε την θέλησι του πατρός σας. Αυτός ήταν δολοφόνος από την αρχή και δεν έμεινε στην αλήθειαν, επειδή δεν είναι εν την αλήθεια. Όταν λαλεί το ψέμα, λαλεί ό,τι είναι δικό του, διότι είναι ψεύστης και πατήρ της ψεύδος. Εγώ όμως, εν μέρει δεν πιστεύετε, επειδή λέγω την αλήθειαν. Ποιος εξ υμών με κατακρίνει επί αμαρτίαν; Εάν λέγω την αλήθειαν, γιατί δεν πιστεύετε εις εμέ; Όστις είναι εκ Θεού ακούει την ομιλίαν του Θεού. Υμεῖς δεν ακούετε, διότι δεν είστε εκ Θεού».

Στην πραγματικότητα, η χάρη φτάνει στον άνθρωπο μέσω της πίστης. Ο δίκαιος ζει μέσω της πίστης: «Σε αυτόν αποκαλύπτεται η δικαιοσύνη του Θεού, η οποία έρχεται μέσω της πίστης και οδηγεί στην πίστη, όπως είναι γραμμένο: «Ο δίκαιος θα ζήσει μέσω της πίστης»» (Ρωμ. 1,17). Επομένως, η πίστη δεν είναι απλώς μια νοητική συναίνεση, αλλά περιλαμβάνει την πράξη της υπακοής αυτού που ρυθμίζει τη θέλησή του στην προσκόλληση στον Θεό με ενεργό αγάπη: «αλλά όχι όλοι υπακούν στο ευαγγέλιο, όπως λέει ο Ισαίας: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο μήνυμά μας»? (Ρωμ. 10,16). «για να τιμωρήσει όσους δεν γνωρίζουν τον Θεό και όσους δεν υπακούν στο ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού» (2 Θεσ. 1,8). «Ακόμη, στο Ιησού Χριστό, αυτό που έχει σημασία είναι η πίστη που ενεργείται από την αγάπη. Δεν έχει σημασία αν κάποιος είναι ή δεν είναι περιτομημένος» (Γαλ. 5,6). «Δεν έχει σημασία αν κάποιος είναι ή δεν είναι περιτομημένος. Αυτό που έχει σημασία είναι η τήρηση των εντολών του Θεού» (1 Κορινθ. 7,19).

Στις Γραφές υπάρχει μια ένταση όσον αφορά το μάθημα της πίστης. Από τη μία, όλη η Γραφή ξεκινά από την υπόθεση ότι ο άνθρωπος μπορεί να αποφασίσει ή να απορρίψει την προσκόλληση στον Θεό μέσω της πίστης. Από την άλλη, όλες οι προτροπές των Προφητών, των Αποστόλων και του ίδιου του Χριστού φαίνονται μάταιες. Αυτό συμβαίνει επειδή ένα άτομο μπορεί να καταδικαστεί για το γεγονός ότι δεν πίστευε απλώς: «Όποιος πιστεύει και βαπτίζεται θα σωθεί. Όποιος δεν πιστεύει θα καταδικαστεί» (Μαρκ. 16,16). Ο Παύλος παρουσιάζει επίσης την πίστη ως κάτι που βρίσκεται στην εξουσία του ανθρώπου και προτρέπει όλους να «μην λαμβάνουν με άκυρη την χάρη του Θεού» (2 Κορινθ. 6,1β). Το ίδιο ισχύει και για τον Ιωάννη όταν δηλώνει:

«Τους ρώτησαν τότε: «Τι πρέπει να κάνουμε για να κάνουμε τα έργα του Θεού;» Ο Ιησούς απάντησε: «Το έργο του Θεού είναι να πιστεύεις σε αυτόν που έστειλε»» (Ιωάν. 6,28-29).

Προτρέψτε, λοιπόν, να μην προδώστε το Άγιο Πνεύμα, διότι: «Μη θλίψετε το Άγιο Πνεύμα του Θεού, με το οποίο έχετε σφραγιστεί ως σημάδι για την ημέρα της λύτρωσης» (Εφ 4,30).Αντίθετα, η πίστη είναι δώρο του Θεού: «Όποιος ο Πατέρας μου μου δίνει θα έρθει σε μένα, και όποιος έρχεται σε μένα δεν θα τον απορρίψω· […] ο Ιησούς απάντησε: «Μην κάνετε μεταξύ σας συζήτηση. Κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, αν δεν τον προσελκύσει ο Πατέρας που με έστειλε. Και θα τον αναστήσω την τελευταία ημέρα. Έχει γραφτεί στους Προφήτες: «Όλοι θα γίνουν μαθητές του Θεού». Οποιος άκουσε τη διδασκαλία του Πατέρα και την έμαθε έρχεται σε μένα. Ο κανένας δεν έχει δει τον Πατέρα παρά μόνο αυτός που έρχεται από τον Θεό, αυτόν τον έχει δει. Αληθινά, αληθινά σας λέω, όποιος πιστεύει έχει αιώνια ζωή» (Ιω 6,37-40). «Με τη χάρη σας σωθήκατε, μέσω της πίστης, και αυτό δεν προέρχεται από εσάς, αλλά είναι δώρο του Θεού» (Εφ 2,8). «Έχετε δοθεί χάρη όχι μόνο να πιστεύετε στον Χριστό, αλλά και να υποφέρετε για αυτόν» (Φιλ 1,29). Έτσι, καθώς η παουλινή και ιωάννη πίστη περιλαμβάνει την πράξη της θέλησης, αυτό που δηλώνει ο Παύλος είναι ότι η ευθύνη πηγάζει από τον Θεό που εργάζεται στον άνθρωπο είτε στη θέλησή του είτε στην εφαρμογή της: «Ο Θεός είναι αυτός που παράγει μέσα σας και το θέλημά σας και τις πράξεις σας σύμφωνα με την προτίμησή του» (Φιλ 2,13). Ακόμη και η καλή σκέψη μέσω της οποίας ο άνθρωπος βλέπει το καλό που παρουσιάζει η χάρη περνάει από τη θέληση του Θεού: «Δεν μπορούμε από μόνοι μας να αποδώσουμε σε εμάς κάτι ως αποτέλεσμα της προσπάθειάς μας· η ικανότητά μας προέρχεται από τον Θεό» (2 Κορ 3,5). Για να ξεπεράσουμε αυτή την ένταση, πρέπει να παραμείνουμε στις ακριβείς λέξεις του Αποστόλου Παύλου και δεν μπορούμε να υπερβούμε αυτές. Χωρίς βοήθεια ο άνθρωπος δεν μπορεί να κερδίσει το δώρο της χάρης: «Με τη χάρη σας σωθήκατε, μέσω της πίστης, και αυτό δεν προέρχεται από εσάς, αλλά είναι δώρο του Θεού» (Εφ 2,8). Αλλά αυτή προσφέρεται άφθονα σε όλους, καθώς η θέληση του Θεού είναι όλοι οι άνθρωποι να σωθούν: «Ο Θεός επιθυμεί όλους τους ανθρώπους να σωθούν και να φτάσουν στην αλήθεια της γνώσης» (1 Τιμ 2,4). Η αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο είναι τόσο μεγάλη που καθιέρωσε μια Νέα Διαθήκη: «Με τον ίδιο τρόπο, μετά το δείπνο, πήρε επίσης το ποτήρι και είπε: «Αυτό το ποτήρι είναι η νέα διαθήκη στο αίμα μου. Κάθε φορά που από αυτό πίνετε, κάντε το σε μνήμη μου»» (1 Κορ 11,25) σφραγισμένη με την τιμή του αίματος του Χριστού: «Ο Θεός, που δεν δίστασε να δώσει τον Υιό του, αλλά τον παρέδωσε για όλους εμάς, πώς δεν θα μας έδινε μαζί του όλα τα άλλα;» (Ρω 8,32). Χωρίς τη βοήθεια του Θεού, ο άνθρωπος δεν μπορεί να κινηθεί για να αποδεχτεί τη χάρη του Θεού ή να γεννήσει μια καλή σκέψη που οδηγεί στη σωτηρία. Επειδή είναι ο Θεός που εργάζεται στον άνθρωπο, είτε στη θέλησή του είτε στην πράξη, και προσφέρει στον άνθρωπο τις καλές σκέψεις.

Δεν έχει ακόμη απαντηθεί το ερώτημα σχετικά με τον έλεγχο που έχει ο άνθρωπος στην απόρριψη του δώρου του Θεού. Ο Παύλος προτρέπει τους πιστούς να μην το απορρίψουν: «Είμαστε συνεργάτες σας, σας προτρέπουμε να μην λαμβάνετε άσκοπα τη χάρη του Θεού» (2 Κορινθίους 6,1). Εάν ο άνθρωπος δεν απορρίπτει το δώρο του Θεού, αυτό θα αναπτυχθεί. Εδώ βρίσκεται το παράδοξο. Από τη μία πλευρά, ο άνθρωπος μπορεί να λάβει μια απόφαση καλής θέλησης κατά του δώρου του Θεού. Επειδή όλες οι αποφάσεις καλής θέλησης προέρχονται από τον Θεό, και ο Θεός δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να υπάρχει ένας άλλος τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος μπορεί να λάβει τη «χάρη» χωρίς να είναι άσκοπη. Πράγματι, η χάρη αρχίζει να εργάζεται, δείχνοντας στον άνθρωπο καλές σκέψεις και δίνοντάς του μια ευνοϊκή στάση. Η χάρη μπορεί και θα προχωρήσει πέρα από τη βοήθεια που παρέχει ο άνθρωπος. Εντούτοις, δεν μπορεί να προχωρήσει πέρα από τη συναίνεση του ανθρώπου. Η απουσία παρέμβασης χωρίς κάποια απόφαση είναι αρκετή για να επιτρέψει στη χάρη να επιτελέσει και να εργαστεί στον άνθρωπο σύμφωνα με τη θέλησή του και τις πράξεις του. Είναι σαφές ότι ο άνθρωπος συνεργάζεται για την ολοκλήρωση της χάρης που ξεκίνησε ακόμη πριν από τον άνθρωπο. Στην πραγματικότητα, ό,τι μπορεί να κάνει ο άνθρωπος λαμβάνεται στο πλαίσιο της δύναμης που προέρχεται από τον Θεό, καθώς: «Όλα μπορώ σε αυτόν που με δυναμώνει» (Φιλιππησίους 4,13).

Δύο έννοιες που θα μας συνοδεύουν στα επόμενα άρθρα σχετικά με τη μεγάλη Παράδοση της «Θεολογίας της Χάρης» μέχρι τις μέρες μας με ιδιαίτερη εστίαση στη μαριολογική διάσταση.

Η Μαρία είναι το τέλειο πρότυπο για την αποδοχή της θείας χάρης. Για να εμβαθύνουμε, διαβάστε την εγκύκλιο «Redemptoris Mater» του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β’, σχετικά με τον τρόπο που η Μαρία δέχτηκε πλήρως τις προϋποθέσεις της χάρης.

Εμβαθύνετε στις σπουδές σας: εξερευνήστε τη Μαριολογία, τη Θεολογία της Μαρίας, τις Μαριανές Εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία.

Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία

Θέλετε να εμβαθύνετε στη μελέτη της Μαριολογίας; Γνωρίστε το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μαριολογίας του Locus Mariologicus, μια ακαδημαϊκή κατάρτιση που συνδυάζει αυστηρή θεολογική μελέτη, πνευματική ζωή και ζωντανή παράδοση της Εκκλησίας.

Εγγραφείτε ή μάθετε περισσότερα →