Αμαρτία και υγεία, πόνος και σωτηρία

Αμαρτία και υγεία: η μεσολάβηση της Μαρίας στη σωτηρία

Η σχέση μεταξύ αμαρτίας και υγείας διαπερνά όλη την ιστορία της σωτηρίας. Η κατανόηση της αμαρτίας και της υγείας μέσα από τη μαριανή προοπτική σημαίνει την ανακαλύψη της Μαρίας ως μητέρας θεραπεύτριας, της οποίας η μεσολάβηση ενώνει τη συγχώρεση των αμαρτιών με την ολοκληρωμένη υγεία του ατόμου.

Έχετε ακούσει ποτέ ότι κάποιος υπέφερε ή βρίσκεται σε κατάσταση πόνου λόγω των αμαρτιών του; Ή ότι η ζωή του Χριστιανού είναι μια αιώνια θλίψη; Το δεύτερο μέρος αυτής της πορείας επιδιώκει να παρουσιάσει τη Μαρία με μια εικόνα που δεν αναφέρεται άμεσα στις Αγίες Γραφές, αλλά που συνάγεται από την εκκλησιαστική παράδοση. Η υγεία της Μαρίας και του Χριστού δεν αναφέρεται από τους συγγραφείς του Νέου Διαθήκης. Αυτοί ενδιαφέρθηκαν να μεταδώσουν το ιστορικό-σωτηριακό μήνυμα, εστιάζοντας στο μυστήριο του Πάθους του Κυρίου.

Ωστόσο, επιστρέφοντας στην χριστιανική παράδοση το 256, ο Πάπας Στέφανος Α’ σε επιστολή προς τον Βασίλη, επίσκοπο Λιον και Αστοργής, δηλώνει ότι οι lapsi (άτομα που κατά τη διάρκεια των διωγμών αποστράφηκαν από την πίστη τους και αργότερα ζητούσαν να δεχτούν ξανά στην Εκκλησία) απαλλάσσονταν από τις αμαρτίες τους:

«λόγω του Πάθους του Χριστού και των αξιών της Ευλογημένης Μητέρας του Θεού, η οποία τους επέστρεφε στην ενότητα των παιδιών του Θεού, προσφέροντας υγεία και αγιότητα σε καθένα από αυτούς»

Αυτή η απόδοση στη Μαρία της gratia sanitatum βοηθά στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ σωτηρίας και υγείας, την οποία θα προσπαθήσουμε να απεικονίσουμε.

Σχέση μεταξύ υγείας και σωτηρίας

Η μαριολογική ερμηνεία αυτής της σχέσης πρέπει να υπερβεί μια θέση που διέτρεξε την ιστορία της λατινικής εκκλησιαστικής παράδοσης: την κατανόηση της σωτηρίας σε στενό πνευματικό αίσθημα. Η συγχώρεση των αμαρτιών και η κοινωνία με τον Θεό θα αποσυνδεθούν από την υγεία, η οποία θα παραμείνει ξένη προς τη σωτηρία, καθώς αυτή επιτεύχθηκε συνδέοντας τον εαυτό της με τους πόνους του Χριστού στο σταυρό και επομένως με το αντίθετο της υγείας. Από τον 17ο αιώνα, βρίσκουμε μια σύνδεση μεταξύ χάρης και πόνου, με αποτέλεσμα να δηλωθεί από τον Λουί Σαρντόν, Δομινικανό, ότι «όσο περισσότερο οι ψυχές ενώνονται με το πνεύμα του Ιησού, τόσο περισσότερο αναλαμβάνουν την υποχρέωση να υποφέρουν». Αυτή η άποψη είναι συνέπεια του «δολορισμού» που οδήγησε τον Τόμας Α. Κεμπς (θ. 1471) στο διάσημο έργο του «Μίμηση του Χριστού», δεύτερο πιο διαδεδομένο θρησκευτικό βιβλίο μετά τη Βίβλο στην δυτική πνευματικότητα, να γράψει «Όλη η ζωή του Χριστού ήταν σταυρός και μαρτύριο». Ο Μπλεζ Πασκάλ (θ. 1662), αξιόλογος χριστιανός φιλόσοφος, γράφει στην αδελφή του: «Γνωρίζω τον κίνδυνο της υγείας και τα πλεονεκτήματα της νόσου… Μην πενθείς για μένα, γιατί η ασθένεια είναι η φυσική κατάσταση των χριστιανών». Προσδιορίζοντας αυτά τα μαρτυρία, πρέπει να επιβεβαιώσουμε την ενότητα μεταξύ της δημιουργίας και της λύτρωσης για να ανακαλύψουμε τον πραγματικό ρόλο της Μαρίας προς τους άρρωστους.

Η επιθυμία να ζεις, ο σεβασμός στη ζωή, η επιθυμία να είσαι υγιής είναι ένα αγαθό, μια αξία που αποτελεί μια ευκαιρία να συναντήσεις τον Θεό και να τον δοξάζεις για όλα τα ευεργέτειά του. Η υγεία συνδέεται με τη σωτηρία, επειδή ο Χριστιανός έχει την υποχρέωση να διατηρεί τη ζωή ως δώρο του Θεού και να την τοποθετεί στην υπηρεσία του Βασιλείου. Αυτή η σωτηριακή εντολή στρέφεται προς τη ζωή ως περιεκτική τόσο των υγιών όσο και των ασθενών, των δυνατών και των αδύναμων, και ακόμη μετά τον Χριστό, κοιτάζει τον πόνο και το θάνατο ως τόπους σωτηρίας. Υπάρχει ένα ευαγγέλιο του πόνου σίγουρα (θυμηθείτε το «Salvifici Doloris» του 1984, του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β’), αλλά επίσης ένα ευαγγέλιο της ζωής (θυμηθείτε το «Evangelium Vitae» του 1995, του ίδιου Πάπα), επειδή δεν είναι η αφθονία του πόνου στη ζωή που μας ευλογεί, αλλά ο έρωτας σε αυτές τις καταστάσεις ζωής που μας οδηγεί στη σωτηρία. Τι σχέση έχει λοιπόν η σωτηρία με τη θεραπεία;

Ιησούς, ο γιατρός των σωμάτων και των ψυχών

Αυτός ο τίτλος εντοπίζεται στην παλαιότερη χριστιανική παράδοση, όπου πατέρες της Εκκλησίας όπως ο Ιγνάτιος της Αντιοχείας (θ. 108) κηρύττουν τον Ιησού ως τον μοναδικό πνευματικό και σωματικό γιατρό, ενώ ο Κλήμης ο Αλεξανδρινός (θ. 215) αναφέρεται στον Ιησού ως γιατρό των σωμάτων και των ψυχών.

Η βιβλική βάση αυτού του τίτλου βρίσκεται στη θεραπευτική λειτουργία που μαρτυρά τη δράση του Ιησού. Αν στο Παλαιό Διαθήκη βρίσκουμε μόνο τρεις περιπτώσεις θαυμαστών θεραπευτικών ενεργειών (Νούμερος 21,9. 2 Βασιλέων 5,10-14. Ισαΐας 38,1-8), στους Ευαγγέλια βρίσκουμε είκοσι δύο αφηγήσεις ατομικών θεραπευτικών ενεργειών και δώδεκα συλλογικές. Αυτές οι θεραπείες συνήθως αντιστοιχούν στη νίκη κατά της σωματικής ασθένειας και στην εκκαθάριση από δαιμόνια (βλ. Ματθαίος 8,16). Ο Ιησούς παρουσιάζεται ως γιατρός του ανθρώπου στο σύνολό του, καθώς «οι υγιείς δεν έχουν ανάγκη για γιατρό, αλλά οι άρρωστοι» (Ματθαίος 9,12). Είναι ο γιατρός απαλλαγμένος από κάθε ταμπού ή νόμο, καθώς θεραπεύει με τη λέξη του σε μια ημέρα Σαββάτου, αποφεύγοντας κάθε εμφάνιση μαγείας, καθώς είναι το σχέδιο του Θεού που ενεργείται στη δημιουργία, φέρνοντας γνώση δικαιοσύνης και ειρήνης.

Ο Ιησούς θεραπεύει την ανθρώπινη φτώχεια ως σημάδι της συμπόνιας και της ευσπλαχνίας του απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Ο Υιός της Μαρίας, θεραπεύοντας τα σώματα, επιτελεί επίσης την θεραπεία της ψυχής. Έτσι, η ασθένεια του παραλίτικου συνδέεται με την αμαρτία (Ματθαίος 9,1-8). Τα θαύματα του Ιησού είναι σημάδι της μεσσιανικής βασιλείας που αποκαθιστά τη σωτηρία με την επανένταξη του ανθρώπου στον «κήπο του Θεού» (Ματθαίος 11,2-3). Οι θεραπείες δείχνουν ότι ο ενσαρκωμένος Λόγος, εισβάλλοντας στον κόσμο, καταστρέφει την ασθένεια και τον πόνο, που είναι ενδείξεις της ρήξης μεταξύ Θεού και ανθρώπου, για να καθιερώσει τη βασιλεία, και αυτή η ίδια δύναμη μεταδίδεται στους μαθητές (Ματθαίος 19,7-8).

Μαρία, μητέρα της υγείας και γιατρός

Σε αυτό το σχέδιο του Θεού Πατέρα, που μαρτυρείται από τον Χριστό για τη σωτηρία και την υγεία, δεν είναι δύσκολο να συμπεριλάβουμε τη Μαρία σε αυτό το πλαίσιο. Πρώτα απ’ όλα, επειδή η Μαρία είναι ρίζα του έργου της παγκόσμιας υγείας, δηλαδή, η Μαρία, στο μυστήριο της σωτηρίας, είναι η Νέα Εύα και η Μητέρα του Σωτήρα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ιρναίος από τη Λύση (θ. 130) μαρτυρά ότι η Μαρία είναι αιτία της σωτηρίας και μητέρα της υγείας. Θυμόμαστε ότι στην αραμαϊκή γλώσσα, το «ατί» σημαίνει να ζωογονείς και να θεραπεύεις, και αυτή η λέξη μεταφράστηκε ως σωτηρία και υγεία. Σε αυτό το νόημα, όταν λέμε «η πίστη σου σε έσωσε» (Μκ 5,34. 10,52. Λκ 7,50. 17,19), σημαίνει ταυτόχρονα «η πίστη σου σε έσωσε», επειδή οι θεραπείες αφορούν την ολότητα του ανθρώπου. Την ίδια παρατήρηση βρίσκουμε στους Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι κατανοούν τη σωτηρία σε ολική έννοια, η οποία περιλαμβάνει την υγεία. Επομένως, πρέπει να ερμηνεύσουμε τον τίτλο αιτία της σωτηρίας ως το ότι η Μαρία συνεργάζεται αποτελεσματικά στο έργο της σωτηρίας ως πλήρης απελευθέρωση που αναγεννά τη ζωή, οδηγώντας τον άνθρωπο στην κατάσταση του Παραδείσου.

Σε ένα έργο που αποδίδεται στον Άγιο Μάξιμο τον Συνοδό (θ. 662) για τη Ζωή της Μαρίας, μπορούμε να διαβάσουμε ότι στα τελευταία χρόνια της ζωής της, λόγω των θαυμάτων και των θεραπευτικών πράξεων, οι Εβραίοι άρχισαν να σέβονται τη Μαρία: «Η Αγία Παρθένος, η Μητέρα του Κυρίου, δεν ήταν πια περιφρονημένη από αυτούς, αλλά, αντίθετα, την κοιτούσαν με σεβασμό, από απόσταση, την προσκυνούσαν με φόβο… και όχι μόνο λόγω των θαυμάτων που συνέβαιναν εκείνη την εποχή, αλλά ακόμα περισσότερο, μέρα με τη μέρα, λόγω των θαυμάτων που ολοκληρώνονταν μέσω της χάρης της και της προσευχής της, οι δαίμονες απωθούνταν, θεραπεύονταν ανίατα νοσήματα, εμφανίζονταν αμέτρητα σημάδια και θαύματα μέσω αυτής».

Κατανοώντας ότι η προσκύνηση της Μαρίας προηγήθηκε της δόξας της, ως Χριστιανοί, η εμπιστοσύνη μας στρέφεται προς τη Μαρία με την πεποίθηση ότι κανείς άλλος από τη Μαρία δεν μπορεί να εφαρμόσει το εδάφιο του Ιακώβου 5,16: «πολύ αξίζει η προσευχή του δίκαιου».Η προσευχή δεν περιορίζεται μόνο στην διαμεσολάβηση, αλλά συμμετέχει επίσης στην θεϊκή δύναμη και διαθέτει τη δύναμη της θεραπείας. Αναγνωρισμένη σε όλη την χριστιανική παράδοση ως φέρτρια της θεραπευτικής χάρης, η Μητέρα του Ιησού καλείται ως «συμβουλή των πονεμένων, υγεία των ασθενών, ελπίδα αυτών που έχουν απελπιστεί, απεριόριστος θησαυρός θεραπείας, θεραπεύτρια των ανίατων πληγών, δύναμη των αγίων, φάρμακο που ηρεμεί τον πόνο κάθε καρδιάς, φάρμακο των μελών μας».Στο δυτικό χριστιανισμό, η Μαρία αναγνωρίζεται ως *salus infirmorum*, υγεία των ασθενών, η οποία αργότερα έγινε δημοφιλής μέσω των Λαδαινών της Παναγίας. Μπορούμε να εντοπίσουμε τη θεραπευτική δραστηριότητα της Μαρίας από τον ουρανό προς τα άρρωστα παιδιά, στον τίτλο που της αποδίδει ο Ριχάρδος του Αγίου Λαυρεντίου, όταν λέει: «Η Μαρία είναι η δοκιμαστική πισίνα στην οποία ο άγγελος του Κυρίου, δηλαδή ο άγγελος του μεγάλου συμβουλίου, όπως τον αποκαλεί ο Ισαίας, κατέβηκε κατά την ενσάρκωση. Και το νερό αναταράχθηκε από την ευλογία του αγγέλου, μπροστά στην οποία η Μαρία αναστατώθηκε, και θεραπεύτηκαν μόνο αυτοί που πίστεψαν σε έναν Θεό σε τρεις πρόσωπα».Δεν μπορούμε εδώ να περιγράψουμε πόσες ή ποιες είναι οι θαυμαστές θεραπείες που αποδίδονται στη διαμεσολάβηση της Μαρίας. Απλά υπογραμμίζουμε ότι, αν η ζωή μας είναι ένα βιβλίο, η Μαρία γνωρίζει τις σελίδες του πόνου μας, το αλφάβητό μας από το πόνο και τους πόνους της κοινωνίας. Είναι σημάδια μιας μετάβασης από τραγικές καταστάσεις σε καλύτερες συνθήκες υγείας λόγω μιας προσευχής προς τη Μαρία και της εμπειρίας της βοήθειάς της. Μπορούμε ακόμη να πούμε ότι αυτές οι στιγμές ήταν ένα *kairós*, όπου το κομμάτι του παζλ της παθικής και της αναστατικής ζωής βρήκε στέγη στο διάλογο μεταξύ του πιστού και της Μαρίας.Αυτές οι στιγμές σωτηρίας, που διασταυρώνονται με την ολότητα του ανθρώπου, κάνουν την επίκληση της Μαρίας ως υγείας των ασθενών μαρτυρία του αγάπης του Θεού.Από δογματική άποψη, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η Μαρία προαναγγέλλει την αποκάλυψη, συμμετέχει στον τρόπο δράσης του Θεού, υπερβαίνει τα δίκαια αιτήματα και επιθυμίες και εκπληρώνει τη θέληση του Πατρός, καθώς περιπλανιέται δίπλα στο λαό του Θεού, ιδιαίτερα των πιο αδύναμων. Η μοναδική μεσολάβηση του Χριστού μεταξύ Θεού και ανθρώπων δεν διεκδικεί αποκλειστικότητα, αλλά ένταξη. Ως συνεργάτρια της σωτηρίας, η Μαρία μεταμορφώνεται από τον Χριστό ως οδός αυτογνωσίας του πλάσματος, όπου ενεργεί ο αγάπη του Θεού, σώζοντας και ευλογώντας. Από την άλλη, δεδομένου ότι η πίστη είναι διαλεκτική, βρίσκουμε επίσης την υπεύθυνη απάντηση του πιστού όταν, με λόγια, πράξεις και διαλογισμούς, εκπληρώνει το μάρτυρά του.Η Μαρία συμμετέχει στο χάρισμα των θεραπευτικών θαυμάτων του Χριστού, όπως αποδεικνύεται από την εμπειρία των Χριστιανών κατά τη διάρκεια των αιώνων. Η Μαρία είναι η «υγεία των ασθενών» επίσης επειδή είναι η Μητέρα της υγείας που είναι ο Χριστός. Αυτός ο τίτλος δεν σημαίνει μόνο το πεδίο της πνευματικής σωτηρίας, καθώς ο σκοπός της ενσάρκωσης είναι να δώσει στον άνθρωπο ζωή και ζωή σε αφθονία. Η μεταμόρφωσή της στον άνθρωπο πραγματοποιείται μέσω της νέας δημιουργίας από το Άγιο Πνεύμα, σύμφωνα με το πρότυπο του δοξασμένου Χριστού στο σώμα και στο πνεύμα. Η διετούς διάρκειας εμπειρία του Χριστιανισμού μας λέει ότι η Μαρία είναι ζωντανή και δρα στην Εκκλησία, ασκώντας την μόνιμη μητρότητά της, βοηθώντας τους ασθενείς του σώματος και του πνεύματος.Αγία Μαρία, υγεία των αρρώστων, προσευχήσου για εμάς!

Βαθύνετε τις σπουδές σας: εξερευνήστε την Μαριολογία, Θεωρία Mariana, Μαριανές Εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία.

Συνοψίζοντας, ο αμαρτία και η υγεία βρίσκουν στην Μαρία την κλειδί ανάγνωσης του χριστιανικού λόγου: η Παρθένος είναι η πηγή της υγείας, πνευματικής και σωματικής θεραπείας. Ο εμβάθυνση στην αμαρτία και την υγεία υπό το φως της Μαρίας ανοίγει την πόρτα της θείας συγχώρεσης μέσω της μεσολάβησης της. Διαβάστε περισσότερα για την Μαρία ως μητέρα της Εκκλησίας στην εγκύκλιο «Christi Matri» (https://www.vatican.va/content/paul-vi/pt/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_29091966_christi-matri.html).