De verschijningen van Onze-Lieve-Vrouw van Medjugorje

De verschijningen van Onze-Lieve-Vrouw in Medjugorje

De verschijningen van Onze-Lieve-Vrouw in Medjugorje begonnen in juni 1981, toen zes jonge mensen uit Bosnië-Herzegovina meldden Maria te hebben gezien op de heuvel Podbrdo. In tegenstelling tot Fátima of Lourdes, duurden deze verschijningen decennia en was het discernmentsproces van de Kerk buitengewoon lang. Dit artikel onderzoekt de oorspronkelijke getuigenissen van de zes getuigen, de tien geheimen die werden onthuld, en de positie van het Leergezag tot aan het Imprimatur van 2024.

(Bosnië, bisdom Mostar.)

[Video-embed]

[Spotify-embed]

Medjugorje en het bisdom Mostar: de geografische context, de heuvel Podbrdo en de dorpen Bijakovići

In het Kroatisch betekent ‘Bosnië’ ‘gesituerd in de bergen’ en verwijst het naar deze regio. De nederzetting, bestaande uit verspreide dorpen, waaronder Bijakovići, waar de verschijningen plaatsvonden, ligt binnen een cirkel van heuvels. Vandaag de dag is Medjugorje een concentratie van alle waarden, alle tegenstrijdigheden en alle onduidelijkheden die inherent zijn aan de ambiguïteit van de verschijningen, zowel voor de Kerk als voor de wetenschappelijke wereld.

Het verhaal hervertellen

Dit plateau van Medjugorje, waar zoveel bekeringen plaatsvinden en waar zoveel genereuze daden worden verricht, blijft aan de rand, ondanks de sympathie van meer dan honderd bisschoppen, pelgrims en zelfs paus Johannes Paulus II, die het verlangen had uit te reizen naar dat plaatsje en herhaaldelijk een bezoek uitnodigde. We bevinden ons in Joegoslavië, in het Kroatische deel van Bosnië en Herzegovina, het katholieke deel van een land dat onder de communistische heerschappij van Servië stond.

Op 24 juni 1981, op meer dan een kilometer afstand van de kerk, liepen twee meisjes, Ivanka (vijftien) en Mirjana (zestien), inwoners van Sarajevo, naar het landhuis van hun familie en rustten op de heuvel Podbrdo. Op de eerste dag van hun vakantie luisteren ze naar muziek en roken ze sigaretten om de tabak te proeven, die ze samen genieten tijdens de lange zomernachten. Terug op de kruising van de Drie Paden, aan de poorten van de stad, zien ze een lichtfiguur op de heuvel aan hun rechterkant, op ongeveer 200 meter afstand. Het is Onze-Lieve-Vrouw, fluistert Ivanka, die net haar moeder had verloren. Ze weet het niet. Het kan niet Onze-Lieve-Vrouw zijn, protesteert Mirjana, die meer reflectief is. Angst overvalt de twee meisjes en ze vluchten. Wanneer ze durven te geloven wat ze zagen, worden ze belachelijk gemaakt. Ze keren die middag terug, rond 18.30 uur, samen met Milka (14 jaar), die het schaapskud terug naar de weide brengt dat ze eerder in een heideveld had achtergelaten op 400 meter van het dorp. De drie meisjes beklimmen de heuvel zonder iets abnormaals te zien, maar op de terugweg, net voor ze het dorp bereiken, ziet Ivanka het opnieuw, terwijl de schapen alleen terugkeren naar de schuur.

Iets vergelijkbaars overkomt Vicka (zestien). Een routinecontrole in de ochtend in Mostar en een middagdutje tijdens de terugreis maakten dat ze de afspraak met haar andere vrienden aan het begin van de middag miste. Het meisje ziet het. Direct naast haar, op ongeveer 100 meter afstand. Terwijl ze naar huis rent met Maria, ontmoet ze twee metgezellen: Ivan Dragičević (zestien), die een zak nieuwe aardappelen draagt, en Ivan Ivanković (20 jaar), die het die dag ook ziet, maar op afstand. De twee jongens zien het ook. Maar Ivan Dragičević, geschokt, vlucht en laat zijn zak aardappelen achter bij het oversteken van een hek. Ivan de oudere blijft verward en ziet niets meer. Aan de andere kant, de vier meisjes, Ivanka, Mirjana, Milka en Vicka, observeren de figuur op afstand: een vrouw die lijkt te dragen een kind in haar rechterarm en die lijkt te zwaaien om dichterbij te komen. Maar de meisjes durven niet te bewegen. Op de volgende dag, donderdag 25 juni, keren er vijf van hen terug: Ivanka, Mirjana, Vicka samen met de tienjarige Jakov en Maria Pavlović, de zus van Milka, die het vorige keer al aanwezig was. Dit keer overwint de aantrekkingskracht en ze klimmen snel de heuvel op, ondanks de vele stenen en struiken. Ze ontmoeten Ivan, een verlegen en eenzaam jongeman die vanuit een andere richting komt. Zo vormt zich definitief de groep van zes zieneren. Hier staan ze aan de voet van de verschijning, nu heel dichtbij, op een kleine wolk op een meter boven de grond. Ze kunnen de glinsterende grijze-zilveren jurk, de golvende zwarte haren onder het witte sluier en haar kroon goed zien: deze bestaat uit twaalf sterren die op geen enkele manier aan elkaar verbonden zijn. Haar blauwe ogen kijken de jongens liefelijk aan. Ivanka, de wees, vraagt: “Waar is mijn moeder?” Ze is blij, ze is bij mij, zeggen de jongens. Haar stem is zoet als muziek of belletjes die rinkelen, specifiekeren ze. “Geef ons een teken”, smeekt Mirjana, “anders zal niemand ons geloven.”

Op vrijdag 26 juni, rond 18.15 uur, trok een ongewone lichtstraal een grote menigte van ongeveer 2000 tot misschien 3000 mensen aan, terwijl de zieneren onderaan op het punt wachtten waar ze de verschijning voor het eerst zagen. Maar zodra ze de figuur zien, klimmen ze de heuvel op. De menigte ziet hen aankomen. Vicka krijgt heilig water. Ze besproeit de verschijning overvloedig: “Als je de Gospa bent, blijf dan bij ons, anders ga dan weg.” “Ze glimlacht.” “Waarom ben je hier en wat wil je van ons?”, vraagt Ivanka, “Er zijn hier veel mensen die geloven.” “Ik ben ook gekomen zodat jullie zich bekeren en vrede brengen in dit volk”, antwoordt de verschijning.

De directe context van 1981: de eerste verschijningen op de heuvel, het bericht van de Gospa en de lokale confrontaties

Er zijn veel conflicten tussen de dorpen van Medjugorje. Als gevolg hiervan zijn er gewonden en zelfs drie doden gevallen vlak voor de oorlog, op de plaats waar later de kerk met de twee klokken torens werd gebouwd. De Gospa voegt toe: “Ik kom om de hele wereld te bekeren en te verzoenen.” “Geef ons een teken van je aanwezigheid”, vraagt iemand uit de menigte. “Gelukkig zijn degenen die geloven zonder te zien”, is het enige antwoord van de verschijning. “Wat is je naam?”, vraagt Mirjana. “Ik ben de Allerheiligste Maagd Maria”, antwoordt de verschijning. Ze herhaalt deze woorden nog eens, een decennium voor de burgeroorlog: “Vrede! Vrede! Vrede! Verzoen jullie!”

Op zaterdag 27 juni neemt de politie de zieneren mee naar Čitluk, een dorpje op ongeveer 2 km afstand, om hen te overtuigen om te stoppen. Maar dr. Ante Vujevic verklaart hen voor volledig gezond. De jongens vertrekken snel en bereiken de heuvel op tijd: 18.30 uur. Op die dag kreeg Ivan een visioen, zoals hieronder beschreven. Twee franciscanen waren aanwezig tijdens de verschijning. Op verzoek van Vicka vroeg zij aan de Maagd: «Wat wil je dat de priesters doen?» “Geloven zij vastberaden in hun geloof en helpen zij ons.” “Waarom verschijn je niet aan iedereen?” “Zeggen zij: ‘Zegzegd zijn de gelukkigen die niet gezien hebben en toch geloofden.'” (Jo 20,29). Op een gegeven moment verdween zij en verscheen vervolgens weer. Iedereen verwelkomde haar terugkeer door een volkslied te zingen: Jullie zijn allemaal mooi. Vicka drong aan: “Wat wil je dat dit volk doet?” Voor de derde keer antwoordde de Gospa: “Wie niet ziet, gelovig zij als wie ziet.” Dit is een boodschap van geloof en vrede in dit dorp dat verscheurd wordt door interne verdeeldheid en zich bevindt in een nog meer verscheurde natie.

28 juni 1981 (derde dag): de parochiepriester Jozo Zovko en het begin van het parochiale begeleiding van de verschijningen

Op zondag 28 juni (derde dag) keerde de priester, broeder Jozo Zovko, van de Orde van de Minnaars, terug van een retraite nabij Zagreb, zonder iets te weten over het gebeuren. Zijn vicaris, broeder Zrinko Cuvalo, had al een ondervraging van de getuigen op band opgenomen. De priester probeerde zelf een oordeel te vormen. Dat dag verzamelden 10.000 tot 15.000 mensen zich op de heuvel. Een bandopname vastlegde de woorden van de Gospa, die de getuigen langzaam herhaalden omdat zij de enige waren die haar konden horen: “Ga in vrede van God”, zei zij voordat zij verdween.

Op 29 juni nam de politie de getuigen opnieuw mee, ditmaal naar het ziekenhuis van Mostar (de hoofdstad en zetel van het bisdom). Ze lieten hen wachten tussen het psychiatrisch ziekenhuis en de mortuarium. Mirjana was onder de indruk, maar Vicka was dapper en glimlachte en zei: “Wij weten heel goed dat we allemaal op een dag zullen sterven.” Dokter Dzuda bevestigde hun psychische stabiliteit. Teruggekeerd voor de verschijning ontvingen de meisjes deze boodschap: “Er is slechts één God. Geloof met kracht en vertrouwen.”

Op die dag droeg een vader zijn driejarige zoon, die aan septische shock leed, op zijn armen. Begin juli herstelde het kind. Dit was de eerste van vele genezingen die spoedig zouden volgen. In 1986 registreerde het parochiekantoor 291 wonderbaarlijke genezingen.

De politie drong er bij de families op aan hun kinderen niet naar de heuvel te laten gaan, anders zouden zij problemen krijgen en zouden zij niet meer naar Duitsland kunnen terugkeren om voor hun gezinnen te zorgen. Maar op 30 juni stuurde de politie twee jonge vrouwen om de getuigen vriendelijk voor te stellen een autorit te maken. Het doel van deze operatie was om hen te verhinderen op tijd voor de verschijning terug te keren.

De getuigen waardeerden de rit, maar hoe dichter de nacht naderde, hoe meer zij insisten om terug te keren. Wanneer ze op ongeveer 3 kilometer afstand van de heuvel aankomen, wordt de kleine Jakov boos: “Als we niet stoppen, ga ik wegspringen.” De auto stopt. Het jongetje klimt naar boven, naar de heuvel waar de wachtende menigte zich heeft verzameld en waar hij, in een oogwenk, alle afstanden doet verdwijnen. “Zou je boos zijn als we op je zouden wachten in de kerk?” vraagt Mirjana, die de verschijning en de gehoorzaamheid wil verzoenen. “Ja,” antwoordt Gospa, “en dat tegelijkertijd!”

Terug op weg, passeren ze het parochiehuis waar de pastoor hen ondervraagt en zijn woorden weergeeft. De ondervragingen, bewaard in het bisschoppelijk paleis, zijn gepubliceerd in twee tegengestelde versies en later opnieuw uitgegeven met meer nauwkeurigheid dankzij Daria Klanac. Woensdag 1 juli (de achtste dag als we rekenen vanaf de verre verschijning van 24 juni, die de getuigen als voorspel beschouwen), in de namiddag, brengt een politiewagen de getuigen. Maar op het moment van de verschijning verdwijnen de roosters van de auto en krijgen de jongens een korte verschijning.

De ondervragingen van juli 1981: de achtervolging van de getuigen door de communistische autoriteiten en de houding van de bisdom

Op donderdag 2 juli voelen de getuigen zich achtervolgd en voelen hun families zich bedreigd. Ruža, de zus van Maria, gaat de pastoor raadplegen en brengt vervolgens de zes getuigen naar het parochiehuis om 17:30 uur. Daar hebben ze een verschijning, in afwezigheid van de pastoor Jozo Zovko, die in de kerk was om zich voor te bereiden op de mis waarvoor hij het volk had opgeroepen. In tegenstelling tot de heuvel, is de kerk een plek waar de aanbidding is toegestaan. De getuigen komen er om 18:00 uur aan. Zo begint de dagelijkse routine die zich blijft herhalen. De opwinding is groot. Niemand heeft ooit zo diep gebeden.

De pastoor nodigt hen uit om drie dagen te vasten met brood en water om licht en inzicht te vragen. Hij geeft het woord aan de kleine Jakov: “Ik heb vandaag van Gospa gevraagd om ons een teken te geven; ze knikte alleen en verdween dan.” Op vrijdag 3 juli, in de namiddag, bidt de pastoor vurig in de kerk, omdat de spanning hoog is en de marxistische dictatuur geen concessies doet: “Plotseling hoorde ik een stem: Ga naar buiten en bescherm de jongens.” Toen hij naar buiten kwam, zag hij ze rennend vanuit het veld komen: “De politie achtervolgt jullie, verstop jullie!”

De politie, die hen al aan het volgen was, arriveert kort daarna. De jongens verstopten zich toen de politie de pastoor ondervroeg: “Heb je zes jongens gezien?” De priester wijst in de richting waarin ze waren gevlucht. De politie blijft op deze valse spoor terwijl de getuigen hun tweede verschijning hebben in het parochiehuis. Gospa, heel blij, zegt tegen hen: “Wees niet bang, jullie zullen kracht hebben om alles te doorstaan.”

Zaterdag 4 juli is een dag van verlies voor de getuigen omdat ze verdeeld zijn tussen de politiebepalingen en de verschijning. Uitgeput door de dagelijkse angsten, geloven zij dat deze tiende verschijning ook de laatste zal zijn. De verschijning vond plaats binnen de kerk, het officiële toevluchtsoord voor de religieuze vrijheid die wordt gegarandeerd door de marxistisch-liberale leer, met het idee dat, om een angstige clandestiniteit te vermijden, deze vrijheid beter geconcentreerd kan worden in een openbaar en beheersbaar plaatsje. Dit oase waar de parochie nu met ongekende fervoor samenkomt om de dagelijkse mis te vieren. De verschijningen gaan door. Twee belangrijke gebeurtenissen worden in juli toegevoegd:

• De parochiepriester gaat discreet in extase met de zieneren. Sommige mensen hebben hem waargenomen, maar ze zullen het pas later onthullen.

• De parochiepriester nodigt de inwoners van de verschillende nabijgelegen dorpen, die op dat moment in onmin verkeren, uit tot vrede en verzoening, volgens de boodschap van de Gospa. De opgebouwde haat verdampt door gebed. Halverwege juli, wederzijdse vergeving en warme uitwisselingen tussen oude vijanden veranderen de Balkan van Medjugorje in een land van eenheid en broederschap.

De preken van broeder Jozo Zovko worden steeds geïnspireerdder, maar onverdacht voor de subtiel aanwezige politie. Helaas, op 11 juli, herinnert de parochiepriester het Joodse volk aan de proef in de woestijn gedurende veertig jaar: slechts veertig jaar zijn verstreken sinds de dictator Tito aan de macht kwam. Hij was dus aan het oproepen tot opstand. Hij werd op 17 augustus gearresteerd. De parochie is echter vergelijkbaar met de meest fervente klooster: dagelijkse mis, rozenkrans, vasten twee keer per week op brood en water, ondanks het werk.

Men weet niet wat nog meer voor God en wederzijdse hulp kan gedaan worden. Ongelooflijke fenomenen beginnen zich voor te doen. Aan het eind van juli verschijnt het woord ‘mir’ (vrede) in de hemel geschreven. Iemand maakt een Polaroid en laat deze door het land circuleren. De bisschop, een goedhartig man, bezoekt de parochie op 25 juli en nogmaals op 8 augustus. Desondanks wordt een proces tegen broeder Jozo geopend. Op 9 augustus wordt hij door de politie opgeroepen en geïntimideerd. Op 17 augustus wordt hij gearresteerd en later veroordeeld tot een lange gevangenisstraf, waaruit hij pas het volgende jaar werd vrijgelaten, dankzij duizenden petities uit Italië.

Andere veroordelingen richten zich tot de franciscanen en de parochianen. De communistische pers spreekt zich uit tegen de verschijningen, zelfs al reageert bisschop Žanić tweemaal. Glas Koncila, de katholieke Kroatische krant uit Zagreb, publiceert een protest tegen de laster die de pers over de visioenen schrijft. De Kerk probeert de situatie te beheersen.

De franciscaan Tomislav Vlašić neemt de plaats in die voorheen door de gevangen gezette pater Jozo Zovko werd bekleed, en is daarom verantwoordelijk voor het pastorale werk in de parochie en moet zich op verschillende fronten inzetten: spirituele leven, kalm en geïnspireerd prediken, gastvrijheid voor bezoekers en het bevorderen van de carismaten en wederzijdse hulp. Orde en discretie zijn voorbeelden. De verhoudingen met de politie zijn beleefd en vastberaden. De verschijningen zijn niet langer openbaar. Ze vinden nu alleen nog plaats in een kamer naast de sacristie die voorheen als opslagruimte diende en die nu de kapel van de verschijningen is voor de zes visioenen, terwijl de gemeenschap bidt zonder de extase te kunnen zien. Aan het eind van het jaar keert de balkanisatie terug. Bisschop Mons. Žanić, die tot dan toe in goede harmonie was met de pastoor van Medjugorje, waar Jozo Zovko hem meer enthousiast vond dan zichzelf, hervatte het conflict dat sinds 1942 het franciscaanse klergestel (meerderheid) en het seculiere klergestel verdeelt.

Het conflict tussen de franciscanen van Medjugorje en het bisdom Mostar: kerkelijke jurisdictie en goedkeuring van de verschijningen

De internationale bekendheid die de verschijningen de franciscanen brengen, wekt opnieuw passies op en zelfs de kleinste onrust wordt buitensprookelijk vergroot. De ontwikkeling van dit conflict, met zijn seculiere wortels, die de duivel met briljante vaardigheid als agent van alle scheidingen benut, heeft zich verscherpt tot het onmogelijk maakt om het leven te leiden van wie pastoraal heeft gediend aan het enorme conversie- en spirituele diepgangsbeweging die in Medjugorje is ontstaan. De monniken bleven volharden in stilte, discretie en gehoorzaamheid, zelfs al moesten ze te maken krijgen met een moeilijke en soms hopeloze situatie.

Deze eeuwige misverstand tussen absolute autoriteit en het bescheiden verzoek van priesters die voortdurend worden vervangen en verlamd, en die hongerig zijn naar de dienstbaarheid aan de carismaten (gebeden, conversies, vasten, opoffering van zichzelf, ecumenische openingen), is gerapporteerd in de jaarlijkse kroniek van R. Laurentin (Dernières Nouvelles de Medjugorje, 17 dl.), en in Oostenrijk gepubliceerd totdat de auteur deze activiteit op verzoek van de bisschop van Mostar stopzette. De gunstige ontslag van deze bisschop werd in 1993 bevestigd door de Congregatie voor de Geloofsleer, trouw aan zijn rol bij het bevestigen van de autoriteit van de bisschoppen.

De verschijningen van Medjugorje en hun voortdurende oproep tot bekering, gebed en vrede passen in het spirituele perspectief geschetst door de encycliek Redemptoris Mater.

De Johannes Paulus II presenteert Maria als een moederlijke aanwezigheid en gids voor de Kerk op haar weg naar Christus.

Diepgaand onderzoek: verken Mariologie, Theologie mariana, Mariaanse verschijningen en de Postgraduaat in Mariologie.