Honorius III, Gregorius IX en de eerste documenten over het rosaria (Doctrina pontificia IV, nn. 122-131)

De pausen Honorius III (1216-1227), Gregorius IX (1227-1241) en Innocentius IV (1243-1254) zijn tijdgenoten van de bloei van de grote mendicante orden, de Franciscanen en Dominicanen, en van de eerste vormen van het Rozenkrans. Het pontificaat van Gregorius IX bevestigde de Orde der Dominicanen definitief en daarmee ook de eerste Rosarioconfrerijen. De documenten nr. 122-131 behandelen deze periode.

Honorius III (1216-1227)

Paus Honorius III bevestigde de Regels van Sint-Dominicus (1216) en die van Sint- Franciscus (1223), beide stichters van orden die het meest bijdroegen aan de mariologie in de middeleeuwen en aan het Rozenkrans. Hoewel het pontificaat van Honorius III geen eigen mariologische documenten heeft in de Doctrina Pontificia IV, vormde het wel de kerkelijke context waarin de Maria-devoties van de dertiende eeuw ontsprooten.

Gregorius IX (1227-1241)

Paus Gregorius IX, die Sint- Franciscus en Sint-Dominicus heiligde, bevorderde actief de Maria-devotie binnen de mendicante orden. Zijn pontificaat heeft geen specifiek genummerd document, maar het is de context waarin Sint-Dominicus (al heilig verklaard) in traditionele hagiografische tradities begint te worden geassocieerd met het Rozenkrans als zijn creatie.

Urbanus IV (1261-1264), nr. 126-127

De paus die de Feestdag van het Heilig Bloed (1264, met het hymne van Thomas van Aquino ‘Pange Lingua’) introduceerde en ook het eerste pauselijke document over het Rozenkrans. In nr. 127 staat:

«Psalterii beatae Mariae Virginis recitatio, quae Rosarium vulgo nuncupatur, fideles ad contemplandum mysteria fidei per interpositas Angélicas Salutationes iuvat ac reficit»

De recitaties van het Psalterium van de Heilige Maagd Maria, dat gewoonlijk het Rozenkrans wordt genoemd, helpt en versterkt de gelovigen om de mysteries van de geloof door de ingevoegde engelische groeten te contempleren.

Tweede Concilie van Lyon (1274), nr. 128: Maria-profetie

Het Tweede Concilie van Lyon (1274), voorgezeten door dezelfde Gregorius X die Sint-Thomas van Aquino (die onderweg stierf) uitnodigde, produceerde een Maria-profetie voor de Oosterse afgevaardigden. De Mariaanse clausule van het Tweede Concilie van Lyon is een van de belangrijkste teksten voor ecumenische naderingsinspanningen tussen de rooms-katholieke en orthodoxe kerk in de middeleeuwse geschiedenis.

Nicolaas IV (1288-1292), nr. 129: Rozenkransbula

Nicolaas IV, de eerste franciscane paus uit de geschiedenis (1288), is logischerwijs voorstander van de franciscaanse Maria-devotie. Zijn bula van 1288 (nr. 129) verleent speciale privileges aan Rosarioconfrerijen, wat paradoxaal is voor een franciscane paus, aangezien het Rozenkrans meer een Dominicanendevotie was. Maar Nicolaas IV toont aan dat in de dertiende eeuw het Rozenkrans al buiten de grenzen van één orde was uitgegroeid tot een universele christelijke devotie.

Bento XI (1303-1304), n. 130: “Dum levamus”

Bento XI, dominicaan (net als later Bento XIII vierhonderd jaar later), produceerde een belangrijk marian document: de bul Dum levamus (11 februari 1304) over de confrerieën van het Rozenkrans en hun spirituele voorrechten. De titel “Dum levamus” (Terwijl we dragen) verwijst naar de apostolische missie van de prediking van het Rozenkrans om de gelovigen te “opheffen” tot contemplatie van de mysteriën van Christus.

Aanvullende lectuur

Ontdek Mariologie, het Rozenkrans van de Maagd Maria (Johannes Paulus II, 2002), en de artikelen over Sint Pius V en het Rozenkrans en Gregorius XIII.

Postgrad in Mariologie

Diepgaand je kennis van Mariologie willen vergroten? Ontdek de Postgrad in Mariologie van Locus Mariologicus – een academische opleiding die theologische strengheid combineert met spirituele levensvorm en levende traditie van de Kerk.

Meer weten of inschrijven →

Leer het Rozenkrans gebed stap voor stap in onze gids: Hoe bidt men het Rozenkrans, stap voor stap.