Maria leidt de priester naar het dienstverlening.

De aanwezigheid van Maria in het kerkelijk aanbidding brengt ons tot een geest van dienstbaarheid.

Meerdere keren wordt gezegd dat «de kerk een dienaarskerk en arme kerk is, waarbij autoriteit dienst betekent».

Toch is de grootste verleiding voor priesters door de eeuwen heen geweest om de modellen van de zondeval na te bootsen, die autoriteit als heerschappij zien in plaats van het model van Christus, die herder en dienaar is.

Er is een evolutie merkbaar op dit gebied: in de Middeleeuwen was de priester volledig geïntegreerd in het volk van God, tot het punt dat hij zijn zonden en onwetendheid deelde met het volk. Na het Concilie van Trente werd de waardigheid van de priester herinnerd en zijn macht, waardoor de priester geleidelijk aan de reverendus werd, dat wil zeggen iemand die gerespecteerd moet worden, maar minder waarschijnlijk iemand die dient.

Toch, juist in het tijdperk van de Katholieke Hervorming, werd het begrip waardigheid van de priester gecombineerd met de mariale slavernij van alle leden van de Kerk. Langzaam maar zeker is dit gevoel van dienstbaarheid verloren gegaan en vandaag moeten we het herwinnen. De Maagd Maria, die zich onderscheidt als «de armen’ (anawim) van de Heer uit het Oude Testament, brengt precies deze mentaliteit van dienstbaarheid in.

Twee keer noemt zij zichzelf de dienaar van de Heer (Lukas 1:38 en 48), en ze is zelfs de enige vrouw in het Nieuwe Testament die zo wordt genoemd.

Deze dienst is geen depressieve persoonlijkheidskenmerk noch een ontbering van persoonlijkheid, zoals het op het huidige culturele landschap zou kunnen lijken. In de Heilige Schrift betekent diener van God dat men de eer heeft om deel te nemen aan het reddingsplan met een specifieke missie.

In de dienaar(es) van de Heer komen de belangrijkste elementen van de spiritualiteit van dienstbaarheid samen: roep of keuze, missie, antwoord. Maria wordt door God geselecteerd vanwege zijn liefde, daarom kan een priester zijn taak niet op zich nemen zonder de roep van de dienaar(es) van de Heer te erkennen. Net zoals de goddelijke materniteit Maria er niet van weerhoudt zichzelf als dienaar(es) van de Heer te beschouwen, zo verhoogt de onderscheid tussen gelovigen en priesters die in dienst zijn niet de laatste tot heersers (zie 1 Petrus 5:3: “niet als heersers over het volk, maar als voorbeelden voor het schaapje“), maar benoemt hen tot dienaren van de geloofsgemeenschap (zie Titus 1:1: “Paulus, dienaar van God en apostel van Jezus Christus volgens de geloofsbelijdenis van de gekozen goden en de kennis van de waarheid, die naar de heiligheid strekt“).

Vooral wijst Maria de priester(s) op de implicaties van de spiritualiteit van dienstbaarheid:

– absolute beschikbaarheid of een totaal ja tegen God.

– armoede tot wie zich bewust is een nutteloos dienaar te zijn, die alleen maar in de genade van de Heer werkt (zie Lucas 17:10: “zo ook gij, wanneer alles op u wordt bevolen, zegt: Wij zijn nutteloze dienaren; want wij hebben slechts gedaan wat we moesten doen“).

– lijden en volledige zelfopoffering om in het belang van de Heer te treden (zie Lucas 12:37: “gelukkig die dienaars, wie de Heer wanneer Hij komt, zal vinden waakzaam! Ik zeg u inderdaad, Hij zal hen met zich nemen, zal ze aan tafel doen zitten en zal hen dienen; zie ook Handelingen 20:19: “dienden in grote nederigheid en met tranen, terwijl zij door de joden werden geconspireerd“).

– inzet van alle eigen middelen voor de aangewezen dienst.

De goddelijke materniteit wordt gezien als een charisme, dat wil zeggen een gave voor dienstbaarheid, of beter gezegd, de fundamentele dienst die aan de Kerk wordt verleend.

Om verder in te gaan op Maria en het priesterschap, raadpleeg dan de encycliek Redemptoris Mater van paus Johannes Paulus II over Maria als Moeder van de Kerk en model voor dienstbaarheid.

Dieper ingaan: verkennen Mariologie, Theologie mariana, Maria-optredens en de Postgraduaat in Mariologie.