De wijze vrouw en de talenten: Pr 31, 1 Ts 5 en Mt 25

Door Prof. Dr. Daniel C. Afonso · Bijgewerkt op 22 september 2026

Geloos zijt gij en trouw in alles wat u aanvaardt; kom binnen in het vreugdefeest van uw Heer.
Mt 25,21 (vertaling)

Het drieëntig derde zondag van het gewone jaar A combineert drie teksten rond de trouw die vruchtbaar maakt wat er is vertrouwd. Spr 31,10-13.19-20.30-31 prees de vroomme vrouw die niet lui is, haar hand uitstrekt naar de armen en de Heer vreest: schoonheid bedriegt, maar haar eer blijft bestaan. 1 Ts 5,1-6 roept op om kinderen van het licht te zijn die niet slapen als anderen, maar waakzaam en nuchter, klaar voor de Dag des Heren. Mt 25,14-30 vertelt het verhaal van de talenten: wie meer kreeg, deed het meer vruchten dragen, terwijl degene die zijn talent verborg, zelfs wat hij had verloor. De drie teksten komen samen: trouw is niet alleen het bewaren van wat men heeft ontvangen, maar het laten groeien. Waakzaamheid is de actieve houding van wie weet dat de Heer terugkeert.

I. De eerste lezing: Spr 31,10-13.19-20.30-31

Het slotgedicht van de Spreuken prees de ‘vroomme vrouw’ (éshet hayil): «Wie zal haar vinden? Haar waarde overtreft die van edelstenen» (Spr 31,10). Haar echtgenoot vertrouwt haar volledig. Ze kent geen luiheid: «Zij weeft met haar handen en werkt onvermoeibaar» (v.13). Ze strekt haar hand uit naar de armen en opent haar armen voor de behoeftigen (vv.19-20). En het contrast met de wereldse waarden: «Schoonheid is bedrieglijk, en schoonheid is leeg; maar de vroomme vrouw is te loven» (v.30). Lof berust niet op uiterlijk, maar op vrees voor de Heer, die de bron is van alle wijsheid en trouw. «Geef haar de vruchten van haar handen, en laat haar eer worden geprezen aan de poorten door haar daden» (v.31). De vroomme vrouw verdient lof niet door titels, maar door haar daden.

II. De tweede lezing: 1 Ts 5,1-6

Paulus stelt dat hij geen behoefte heeft om over tijd en seizoenen te schrijven, want de Tessalonicen weten al dat «de Dag des Heren zal komen als een dief in de nacht» (1 Ts 5,2). Wie zegt: «Vrede en veiligheid», wordt verrast door de ondergang, net zoals een zwangere vrouw plotseling in arbeid valt. Maar de gelovigen zijn niet in het duister: «Jullie, broeders, zijn echter niet in het duister; want jullie zijn kinderen van het licht en kinderen van de dag» (vv.4-5). En de opdracht: «Laat ons dus niet slapen, zoals de rest, maar wees waakzaam en nuchter» (v.6). Waakzaamheid is geen angst, maar de rustige houding van wie leeft als een kind van het licht, zonder iets te verbergen of voor te hebben in de Dag die zal komen.

III. Het evangelie: Mt 25,14-30

Een man, voor hij op reis ging, roept zijn dienaars bij zich en vertrouwt hen zijn bezittingen toe: vijf talenten aan de ene, twee aan de andere, één aan de derde, «aan elk naar zijn vermogen» (Mt 25,15). Na een lange tijd keert de heer terug en maakt een inventarisatie. De dienaar met vijf talenten heeft er nog vijf bijgekregen: «Goed gedaan, trouwe dienaar! Je was trouw in het kleine, ik zal je vertrouwen in het grote. Kom en vier met je heer» (v.21). De dienaar met twee talenten heeft er nog twee bijgekregen: hetzelfde antwoord en dezelfde uitnodiging. De dienaar met één talent zegt: «Ik wist dat je een strenge man bent. Ik had schrik en heb je talent in de grond verborgen» (v.25). Het antwoord is streng: «Ontrouw dienaar!» Het talent wordt afgenomen en aan degene gegeven die tien heeft. «Aan wie veel gegeven is, zal veel meer gegeven worden; maar aan wie weinig gegeven is, zal zelfs wat hij heeft afgenomen worden» (v.29). De parabool leert niet dat God de rijken beloont: het leert dat de gaven van God erom vragen dat ze gebruikt worden. Wie ze uit angst begraven, is niet voorzichtig, maar ontrouw. Trouwheid is actief, geen conservatief beleid.

IV. Maria en de vrouw die de Heer vreest

De liturgie van de Kerk identificeerde al vroeg de wijze vrouw uit Spr 31 met Maria: «Wie zij zal vinden» (Spr 31,30) weerklinkt met de unieke verkiezing van Maria voor een missie die geen enkele andere schepsel ontving. De betoverende schoonheid van Spr 31,30 staat in schril contrast met de ware genade van Maria: ze is niet mooi vanwege haar uiterlijk, maar vanwege wat ze is, door haar antwoord aan de Heer. Het lof voor haar werken (v.31) is het lof dat het Magnificat voorspelt: «Alle generaties zullen mij gelukkig noemen» (Lc 1,48), niet vanwege eigen verdienste, maar omdat «de Grote dingen in mij gedaan heeft» (v.49). In de parabool van de talenten is Maria de dienaar aan wie de meest buitengewone gaven zijn toevertrouwd: de goddelijke materniteit, de volmaakte genade, de samenwerking in de Verlossing en het volledig laten vruchtbar worden ervan. Ze heeft niets begraven: het Magnificat is het vruchten van de talenten gezongen, het Kruis het aanbod van de vruchten, het Pinksterfeest de standvastigheid in de vruchten. 1 Ts 5 zegt dat gelovigen kinderen van het licht zijn: Maria is de uitmuntende dochter van het licht, die de engel begroette en waaruit de Licht van de wereld geboren werd.