De mariologie van Ratzinger in het derde geheim van Fátima

Mariologie van Ratzinger: Toelichting op het Derde Geheim van Fátima

De mariologie van Ratzinger, nu Benedictus XVI, biedt een van de meest invloedrijke interpretaties van het Derde Geheim van Fátima. Deze visie van Ratzinger plaatst de Maria-optredens niet in een sensatiezuchtig kader, maar in het perspectief van de kerkelijke geloofsgemeenschap en het mysterie van het Kruis.

Het derde deel van het geheim, onthuld op 13 juli 1917 in de grot van Fátima, luidt als volgt:

“Ik schrijf dit in gehoorzaamheid aan U, mijn God, die mij door Zijn Excellentie de Apostolische Voortzetter, de bisschop van Leiria, en door Uw heiligste Moeder laat spreken.

Na de al besproken twee delen, zagen we aan Maria’s linkerzijde, iets hoger, een engel met een vlammenzwep in zijn linkerhand. De vlammen sprongen als het ware om de wereld in brand te steken. Maar ze werden gedoofd door het licht dat uit Maria’s rechterhand uitstraalde, toen zij de engel met haar hand aanraakte. De engel wees met zijn rechterhand naar de aarde en sprak met een luide stem: ‘Berouw, berouw, berouw!’ En we zagen in een stralende lichtstraal, vergelijkbaar met het zien van mensen in een spiegel, een bisschop gekleed in wit, ‘we hadden het gevoel dat het de paus was’. Verschillende andere bisschoppen, priesters, religieuzen en zusters stegen een steile berg op, aan de top van welke een groot kruis van ruwe overijzerde boomstammen stond. De paus, voordat hij daar aankwam, doorkruiste een grote, half in puin liggende stad, en met een wankelende stap, vol verdriet en smart, bad hij voor de zielen die hij onderweg tegenkwam. Toen hij de top van de berg bereikte, viel hij op zijn knieën voor het grote kruis en werd hij vermoord door een groep soldaten die hem meerdere keren met geweervuur en pijl en boog aanvielen. Op dezelfde manier stierven een na de andere de bisschoppen, priesters, religieuzen en zusters, evenals verschillende wereldse heren en dames van verschillende klassen en posities. Onder de twee armen van het kruis stonden twee engelen, elk met een kristalbekken in hun hand, waarmee zij het bloed van de martelaren verzamelden en het gebruikten om de zielen die naar God kwamen te besproeien.”

• Zuster Lúcia, 3 januari 1944

Op 26 juni 2000 was de perszaal van het Vaticaan ongekend vol met journalisten uit de hele wereld. Dit was niet onbegrijpelijk, gezien de media-aandacht die het Derde Geheim van Fátima altijd heeft getrokken.Het was op het punt te worden onthuld. Zoals bekend wekt elk geheim nieuwsgierigheid.

Zelfs een terrorist als Ali Agca vroeg tijdens een ontmoeting met paus Johannes Paulus II in Rebibbia in 1983: Wat is het derde geheim van Fátima?, in de hoop een verklaring te vinden voor zijn criminele daad. Hij schreef in zijn waanzinnige boek «Ik, Jezus Christus»: «Ik begreep dat ik in het midden van een mysterie stond dat begon op 13 mei 1917.

Anderen, zoals de Duitser Louis Emrich, wisten in 1963 in Neues Europa een verzonnen tekst van het geheim van Fátima te publiceren, die alarmerende berichten bevatte over universele catastrofen (vuur- en vlamcatastrofes) en conflicten binnen de Kerk, waar «kardinalen tegen kardinalen en bisschoppen tegen bisschoppen zouden zijn».

In deze context vertrouwde paus Johannes Paulus II de derde deel van het geheim van Fátima toe aan kardinaal Ratzinger, toen Prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer. Deze onthulling weerlegt de sensatiezucht en het makkelijk alarmisme, wat bij sommige mensen teleurstelling opwekt, bij anderen tevredenheid, en bij velen onverschilligheid.

De teleurgestelde zijn diegenen die hoopten op aankondigingen van universele catastrofen en rampzalige gebeurtenissen.

Degenen die het geheim als een nachtmerrie zagen waaruit ze eindelijk bevrijd zijn, beschouwen zich als tevreden.

Onverschillig zijn diegenen die beweren dat het Evangelie al alles bevat wat nodig is voor de redding van individuen en de wereld, en die waarschijnlijk de bijbelse waarschuwing tegen onverschilligheid ten opzichte van visioenen en profetieën in de war brengen.

«En de Heer waarschuwde Israël en Juda door alle profeten en alle zieneren, en zei: Keer om van uw boze wegen, en houd mijn geboden en wetten in acht, zoals alle wetgeving die ik aan jullie ouders heb gegeven door mijn dienaars, de profeten» (2 Koningen 17,13).

Als authentiek theoloog onderscheidde kardinaal Ratzinger de twee niveaus van openbaring, waarbij de absolute prioriteit van de definitieve, openbare en noodzakelijke openbaring in Christus werd benadrukt, terwijl andere hemelse communicaties een ondergeschikte functie hebben: «De autoriteit van de privé-openbaringen is fundamenteel anders dan die van de enige openbaring die openbaar is», maar «privé-openbaringen zijn een hulp voor deze geloof, en zijn geloofwaardig omdat ze me verwijzen naar de enige openbare openbaring».

In een poging om de “geheimen” van Fátima te interpreteren, wijst de Prefect van de Congregatie voor de Leer over de Geloofsleer erop dat deze “een weg naar redding” kunnen zijn, wat even verrassend is als de “devotie aan het Onbevlekte Hart van Maria”.

Het is in wezen een fundamentele keuze die, door de stappen van Maria te volgen, “de beschikbaarheid aan de wil van God” in het hart van de menselijke natuur plaatst.

Om dit te begrijpen, kan een korte uitleg helpen. “Hart” betekent in de taal van de Bijbel het centrum van het menselijk bestaan, de samenvoeging van rede, wil, temperament en gevoel, waar de persoon zijn eenheid en interne oriëntatie vindt.

Het “Onbevlekte Hart” is, volgens Mt 5,8, een hart dat, uitgaande van God, de perfecte interne eenheid heeft bereikt en daarom “God ziet”.

Devotie aan het Onbevlekte Hart van Maria benadert deze harthouding, waarin het “fiat”, “uw wil geschieht”, het informerende centrum van het bestaan wordt.

Door de analyse voort te zetten, ziet de kardinaal dat, net zoals het sleutelwoord van het eerste en tweede deel van het “geheim” het redden van zielen is, het sleutelwoord van het derde deel de drievoudige roep is: “Berouw, berouw, berouw!”

Deze roep moet zich plaatsen in het huidige historische moment, “kenmerkend door grote gevaren”, zoals in de volgende afbeeldingen wordt geschetst. De heldere figuur van Maria verschijnt als een effectief middel tegen de schadelijke neigingen van de wereld.

Laten we nu de individuele afbeeldingen nauwkerig onderzoeken. De engel met de vlammende zwaard aan de linkerkant van de Moeder Gods roept beelden op uit het Apocalypsboek. Hij vertegenwoordigt de dreiging van oordeel over de wereld. Het vooruitzicht dat de wereld in as kan worden gelegd door een zee van vlammen lijkt geen fantasie meer. De militaire capaciteiten van de mens hebben de vuurwapens voorbereid.

De visie toont dan de kracht die zich verzet tegen de macht van vernietiging: de glorie van de Moeder Gods, en op een bepaalde manier voortkomend hieruit, de oproep tot berouw. Er bestaat een frontale strijd tussen de krachten van de dood (necrófilos), die worden vertegenwoordigd door de vlammende zwaard dat de kosmos wil verbranden, en de levensdrang (biofielen), die hun uitdrukking vinden in het glorieuze Moeder van God. De terugkeer naar het Onbevlekte Hart van Maria is zowel onvermijdelijk als voordelig: alles wordt opgelost door een aanroep tot de menselijke vrijheid om zich onwrikbaar te richten op de goddelijke wil in een positieve richting, naar redding en leven, en niet naar vernietiging en dood.

Zo wordt het belang van menselijke vrijheid benadrukt. De toekomst is niet onveranderlijk bepaald, en de visie die de kinderen zagen, is geen voorspelling van de toekomst waaruit niets veranderd kan worden. Het gaat erom de vrijheid naar voren te brengen en deze in een positieve richting te veranderen. De betekenis van de visie is niet om een film over een onveranderlijk vastgelegde toekomst te tonen, maar juist het tegendeel: de krachten van verandering mobiliseren voor het goede.

Redding is geworteld in een authentieke antropologie, waarin fatalisme wordt vervangen door verantwoordelijkheid en engagement, waardoor het menselijk gezicht kan veranderen en de beweging van de geschiedenis.

Over de identiteit van de Bisschop in Wit zegt de kardinaal:

«In zijn vermoeiende klim naar de berg kunnen we ongetwijfeld verschillende papen herkennen, die van Pius X tot de huidige paus, de ellende van deze eeuw deelden en zich in de voetsporen van elkaar probeerden te begeven op het pad dat leidt naar het kruis. In de visie is de paus ook dood op het pad van de martelaren. Het was niet de bedoeling van de Heilige Vader om in hem zijn eigen lot te herkennen toen hij hem het tekstfragment van het derde deel van het Geheimen ontvangt na de aanslag op 13 mei 1981.»

Maar als het “Derde Geheim” inderdaad betrekking heeft op de martelaren en christelijke pausen van de 20e eeuw, kunnen we echter niet uitsluiten dat het tijdsbestek dat het omvat, zich niet alleen tot het afgelopen eeuw beperkt. Paus Benedictus XVI verdedigde de mogelijkheid dat het ook de huidige en toekomstige tijd kan omvatten, wanneer hij in Fátima verklaarde: «Wie denkt dat de profetische missie van Fátima voltooid is, zou zich vergissen, want in het Geheimen, naast deze grote visie op het lijden van de paus, die in de eerste plaats kan verwijzen naar paus Johannes Paulus II, wijst het ook op toekomstige realiteiten van de Kerk die zich geleidelijk ontwikkelen en zich openbaren» (Fátima, 11 mei 2010).

Ratzinger sluit de interpretatie af met deze alinea: «Ik wil nogmaals een ander sleutelwoord uit het Geheimen opnemen dat juist beroemd werd: ‘Mijn Onbevlekte Hart zal zegevieren’. Wat betekent dat? Betekent het dat dit Hart, dat door God verlicht is, sterker is dan pistolen of andere wapens van enig soort? Het ‘ja’ van Maria, het woord van haar Hart, veranderde de geschiedenis van de wereld, want door dit ‘ja’ kon God zich mens maken in ons midden en blijft dat voor altijd zo. We zien en ervaren voortdurend dat het kwaad in de wereld macht heeft, omdat onze vrijheid zich voortdurend van God laat afleiden. Maar sinds God een menselijk Hart heeft gekregen en op deze manier onze vrijheid naar het goede, naar God, heeft gericht, is de vrijheid voor het kwaad niet langer de laatste woord. Wat er sindsdien geldt, is samengevat in deze zin: ‘In de wereld zult u lijden, maar wees getroost! Ik heb de wereld overwonnen’ (Jo 16, 33). De boodschap van Fátima nodigt uit om vertrouwen te hebben in deze belofte».

Voor een dieper inzicht in de mariologie en het Derde Geheim van Fátima, raadpleeg de encycliek Redemptoris Mater van paus Johannes Paulus II over Maria en haar escatologische rol in de geschiedenis van de Kerk.Diepgaand onderzoek: bestudeer Mariologie, Mariaanse theologie, Maria-optredens en de Postgraduaat in Mariologie.De mariologie van Ratzinger beschouwt Fátima als een profetisch teken van de passie van de Kerk in de 20e eeuw. Dieper ingaan op de mariologie van Ratzinger betekent Maria opnieuw ontdekken als discipel die de Kerk in de proef ondersteunt. Meer lezen over het officiële commentaar in het document van de Congregatie voor de Geloofsdocumente op www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000626_message-fatima_po.html.

Bekijk de volledige lijst van herkenbare mariane verschijningen die door de Kerk zijn erkend.

Wil je mariologie serieus bestuderen?

Dit artikel is ontstaan uit de werken in de bibliotheek van Locus Mariologicus. Het postgraduaat in mariologie brengt u met academische begeleiding naar dezelfde bronnen: de Schrift, de kerkvaders en het Leergezag, van het eerste dogma tot de hedendaagse vraagstukken

Klik hier om meer te weten te komen over de postgraduaat in Mariologie: De postgraduaat in Mariologie ontdekken