Leon XIII – w październiku (1891): Maryja, współodkupicielka i pośredniczka wszystkich łask (Doktryna papieska IV, nr 372-388)

# Encyklikę *Octobri mense* (22 września 1891) papieża Leona XIII

Encyklikę *Octobri mense* powszechnie uznaje się za najważniejszą i najbardziej znaczącą z trzynastu encyklik Leona XIII poświęconych Różańcowi. Dokument ten rozwija doktrynę o współudziale Maryi w zbawieniu, zwaną “korredencją”, prezentując ją z niezwykłą precyzją i głębią w nauczaniu pontifikalnym. Numery 372-388 *Doctrina Pontificia IV* odnoszą się do tej encykliki.

## Szczegóły encykliki

– **Autor:** Papież Leon XIII (1878-1903)
– **Tytuł:** Encyklikę *Octobri mense*, 22 września 1891 r.
– **Tematy:** Maria jako współuczestniczka zbawienia, mediacja uniwersalna, Różańcowe jako droga do zbawienia

## Doktryna korredencji

Encyklikę *Octobri mense* zawiera najbardziej odważne sformułowanie Leona XIII na temat roli Maryi w zbawieniu. Papież rozwija nawiązany przez św. Ireneusza paralelizm między Ewą a Marią: tak jak Ewa współdziałała z Adamem w upadku ludzkości, Maria współdziałała z Chrystusem w zbawieniu ludzkości.

> **”Quod [Deus] Filium suum unigenitum dare decrevit… eam [Mariam] quasi Matrem elegit; et propter hanc tam praeclaram dignitatem voluit ut omnium beneficiorum, quae nec in terra nec in caelo obtineri a nobis possunt nisi per Iesum Christum Mediatorem nostrum, per Mariam quoque intercedente Maria haberentur”**
>
> (“Boże postanowił dać swojego Jedynaka Syna… wybrał ją [Marię] jak Matkę; i z powodu tak wielkiej godności chciał, aby wszystkie łaski, które nie mogą być zdobyte na ziemi ani w niebie przez nas, były dostępne za pośrednictwem Jezusa Chrystusa, naszego Mediatora, również poprzez interwencję Maryi.”)

## Słowa “Nihil nos Deus habere voluit quod per mariam non transiret”

Najbardziej cytowana fraza encykliki to: **”Nihil nos Deus habere voluit quod per mariam non transiret”** (“Bóg nie chciał, aby nic nie przyszło do nas przez Marię”). Ta wypowiedź w zwięzły sposób podsumowuje doktrynę leonowską o mediacji maryjnej. Przypisywana przez Leona XIII św. Bernardowi, stała się jednym z klasycznych aksjomatów mariologii mediacyjnej, powtórzona później przez Piusa X, Piusa XII i bł. Pawła VI.

## Maria jako nowa Ewa w Różańcu

Leon XIII przedstawia Różańcowy jako kontemplacyjny szlak nowej Ewy: od Tajemnic Radościowych (współudział Maryi w wcieleniu) do Tajemnic Bólnych (współudział w Męce Pańskiej, przy krzyżu) po Tajemnice Chwalebne (glorifikacja Maryi na niebie). Modlitwa Różańcowa polega na kontemplacji współdziałania Maryi w historii zbawienia.

## Znaczenie dla współczesnej mariologii

Encyklikę *Octobri mense* z 1891 r. można uznać za prekursorkę definicji dogmatycznych XX wieku:

– **Asumpcja (Pio XII, 1950):** Leon XIII już stwierdza, że Maria jest chwalona na niebie.
– **Królestwo (Pio XII, 1954):** W kontekście Różańca Leon XIII używa tytułu “Królowa”.
– ***Lumen Gentium* (Konklawe Watykańskie II):** Doktryna o współudziale Maryi, którą rozwija Leon XIII, jest systematycznie podejmowana przez Sobór.

Dodatkowa lektura

Poznaj mariologię, Rosariusz Virginis Mariae (Jan Paweł II, 2002), Munificentissimus Deus, Ad Caeli Reginam oraz Podyplomowe Studia Mariologii.