Huwelijk van Kana en Kruis: archeologie en waarheid

Caná

Laten we nu Caná overwegen, ook verbonden met het geheugen van het eerste wonder van Jezus, waarbij de Moeder aanwezig was. Drie plaatsen streden om de eer om geïdentificeerd te worden als de evangelistische Caná uit Johannes 2,1-12: Khirbet Qana, Khirbet Kenna en Kefr Kenna. Recente kritiek identificeerde Caná met Kefr Kenna. Studies van de nog zichtbare architectonische elementen, af en toe opgegraven opgravingen, regelmatige regelmatige archeologische campagnes, keramiek, numismatiek, gevonden mozaïeken en Byzantijnse literatuur dragen bij aan deze identificatie.

De evangelistische Caná dateert uit de Bronstijd en reikt tot in de huidige tijd, nog steeds bewoond en gelegen op de weg tussen Nazareth en Tiberias. De aanwezigheid van Jezus in de plaats wordt bevestigd door een munt van Herodes I en een munt van Titus uit de jaren 80-81. Er is ook een jar met een bolle vorm en goed gebakken muren. De best gedocumenteerde periode is die van de 3e-4e eeuw. Er bestaan inderdaad twee grote gebouwen, gescheiden door een gang die leidt naar een gepavende binnenplaats. De muren zijn gebouwd met mooie stenen met een gladde, uitstekende bossering, waarschijnlijk hergebruikte Herodische stenen. Deze gebouwen waren waarschijnlijk tot in de 18e eeuw zichtbaar.

Bellarmino Bagatti datteerde het hoofdgebouw op de 3e eeuw, het vergeleken met de hergebruikte elementen in de Franciscanenkerk of met andere af en toe ontdekte structuren. Voor de geleerde was het een parallelle Joodse-Christelijke synagoge aan die van Nazareth. Er waren duidelijk drie soorten kolommen, groot, middelgroot en klein, die dienden voor de matroneum en versiering. Er waren twee soorten kapiteel en drie deuren op de voorzijde. Ten slotte waren er mozaïeken met bloemmotieven in kruisvorm, gebruikelijk in Joodse-Christelijke locaties, en een fragment van marmer van een altaartafel met zijn kleine ondersteunende kolom, wat zijn christelijke aard aantoont. Waarschijnlijk werd hier de Tafel des Heren bewaard, net als in Nazareth en, zoals we later zullen zien, in Tabgha. In de buurt daarvan nam Christus deel aan de Bruiloft van Caná.

Hier wordt verwezen naar de beroemde Arameese inscriptie die spreekt over een tablet. De Anoniem van Piacenza vierde er zowel de zuivere maaltijd als de ‘azkarat. Andere toevallige ontdekkingen hebben het mogelijk gemaakt de geschiedenis van de berg Karm er Ras te reconstrueren, die sinds de Hellenistische tijd bewoond is, waar elementen van een tweede synagoge en een grot zijn gevonden waar de Joden baden en dansten. Waarschijnlijk had Kana dus twee wijken en twee synagogen, een Joodse en een joods-christelijke, net als in andere plaatsen.

Laten we ons nu richten op de plaatsen van het sterven van Christus, waar ook Maria aanwezig was, namelijk Golgota met het Heilige Graf. N. Avgad identificeerde de deur die Jezus passeerde om naar de plaats van zijn marteling te komen, genaamd de Poort van de Tuin. Deze bevond zich waar de Tweede Muur zich afsplitste van de Eerste en toegang gaf tot een ruimte tussen hen, in de hoek waar een steengroeven was die de Tweede Muur aan de westkant beschermde. Hier plantte Herodes de Grote een tuin, maar de arbeiders lieten een blok steen onbewerkte, niet vlak te maken, dat net Golgota was, waarop zich afval ophoopte en dat zich uiteindelijk transformeerde in een heuvel in de vorm van een schedel, waarom het de Hebreeuwse en Latijnse naam Calvaria kreeg (Calvário). Ten noorden van Calvaria bevond zich een privé-tuin met enkele aristocratische graven uitgehouwen in de rots, waaronder die van Jozef van Arimathea, die het tijdelijke graf van Christus werd.

Dit graf was uitgehouwen in levende steen, bestaande uit een hal en een grafkamer met een lange plank in de grafnis, afgesloten door een rond, roterend steen op een soort rails. De omringende graven bevestigen de authenticiteit van de locatie: een Joods begraafplaats met graven en sarcofaag. Een graf onder het Kopteïsche klooster. Een begrafenisplaats onder de Syrische kapel, die nu door de Constantijnse basiliek doormidden is gesneden. Deze graven bestonden al voor 42 na Christus, toen Herodes Agrippa I (37-44) ze in de stad opnam met de Derde Muur, waardoor de aanleg van nieuwe graven feitelijk werd voorkomen. In de tijd van Jezus was Golgota dus buiten de stad.

Tijdlang verspreidde zich onder geleerden de theorie dat dit niet mogelijk was, waardoor Charles Gordon het Heilige Graf identificeerde op de locatie van de heuvel es-Sahra, met de zogenaamde “Graf van de Tuin”, die tegenwoordig door niemand meer als zodanig wordt beschouwd. Het gebied is uitgebreid onderzocht. De opgravingen van Mallios en Katsimbinis in 1958 en 1973-77, uitgevoerd door Florentino Diéz, onthulden in het oostelijke deel de rots met een hoogte van 12,5 meter, deels afgesneden en deels bewerkt om een bijna hexagonale bekledingmuur te ontvangen. Op 7,2 meter boven de grond werd een natuurlijke grot van 2 meter hoog en breed gevonden, bekleed met alleen bewerkte stenen. Op 2 meter van de bekledingmuur staat een andere parallelle muur.

Onderop, op vijf meter van de bodem en ongeveer twee meter onder het niveau van de grot, bevindt zich een oven. Dit is de omgeving die in de teksten “post crucem” wordt genoemd en de beroemde Schatkamer, in de gespleten rots van Golgota, verbonden met het verhaal van Adam en het graf van onze voorvader, en de setting van Christus’ afdaling naar de hel, waar onder andere het heilige kruis dat door Hem werd gedragen, de spons die Hij droeg en het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Smeken te vinden waren. Dit wordt herinnerd in de Passie van Lucianus van Antiochië. De omgeving werd ook geassocieerd met het Pasen-triduum, met het huilen van de Nieuwe Eva in afwachting van de opstanding, zoals getuigd wordt door de Dormitio Mariae van de Jeruzalemse traditie. De oven diende als incensarium waar aromatische houtjes werden verbrand tijdens de begrafenisrituelen. De opgravingen leverden ook de funderingsmuren van de tempel van Venus op, om het verdriet van de godin te herinneren die om de opstanding van Adonis huilde. In feite profaneerde Hadrianus de Kalverberg en het Heilige Graf door de oorspronkelijke steengroeven van tien tot twaalf meter te egaliseren om er op te bouwen het Forum dat zijn naam droeg, Elia Capitolina. Daarop werd de tempel van Venus gebouwd, precies boven het graf van Christus en dominant boven het marktplein. Een marmeren beeld van de godin stond op de rots van Golgota. Hierover schrijven Eusebius en Sozomenus. De tempel werd ook afgebeeld op munten van Elia Capitolina. In de buurt van deze plaatsen hielden de jood-christelijke gemeenschappen echter de traditionele cultus levend in verband met de dood, begrafenis en opstanding van Jezus. Na 325 vroeg bisschop Modestus van Jeruzalem om het heiligdom te bevrijden van deze heiligschennende constructies en Constantijn bracht het Graf van de Groepe aan het licht. De oude jood-christelijke tradities met hun relikwieën werden in de nieuwe keizerlijke constructies bewaard. Eucherius beschreef de levende rots, waarvan de locatie we vandaag de dag nog steeds betwisten. De Anoniem van de Breviarius van Jeruzalem verheerlijkte het kruis. De Anoniem van Piacenza eerde het beeld van de Allerheiligste Maria, dat smeekte om de bekering aan Sint Maria van Egypte. Arculfus ontdekte een Mariakapel in verband met de Pieta en de Mater Dolorosa. De eerste kerk werd gebouwd door Constantijn rond het Heilige Graf in 366. Het had de vorm van een ronde mausoleum, de Anastasis, wat “opstanding” betekent in het Grieks. De Rotonde boven het Graf, ook wel de Grote Apside genoemd, wordt aan weerszijden begrensd door twee transepten, noord en zuid. Langs het zuidelijke transept staan de kolommen van de restauratie door Constantijn IX Monomachus. Aan de oostzijde, tegenover de Anastasis, bevindt zich de stilobaat van de oostelijke galerij. Voor de kolommen, in de hoek met de stilobaat, bevinden zich de resten van de Kalverberg. Constantijn I had de levende rots uit het graf verwijderd, die nu volledig verborgen is onder een Russisch-orthodoxe superstructuur uit de 19e eeuw, overbeladen met versieringen. Door de atrium, genaamd de Kapel van de Engel, bereikt men de grafkamer, een vierkante ruimte van ongeveer twee meter aan elke kant. De steen waarop het lichaam van Christus werd gelegd, is bedekt met een marmeren plaat. Op het plafond hangen veertig en drie kostbare lampen, verdeeld over de verschillende kerken in verhouding tot hun aandeel in het gebouw. Achter de westelijke bogen van de rotunda bevinden zich de eerder genoemde grotsempers. Binnen leiden twee steile trappen van vijftien treden naar de berg van Golgota, die door Constantijn in één blok steen van vijf meter hoog en zes meter breed is uitgehouwen. Het oppervlak is bedekt met mozaïeken en verdeeld in twee kapellen door kolommen. In het gebied dat momenteel in bezit is van de Franciscanen, aan de rechterkant, bevinden zich de X en XI station van het Via Crucis, dat wil zeggen de Ontkleeding en de Kruising. In de kapel aan de linkerkant wordt de XII station herdacht, dat wil zeggen de Dood van Jezus. Aan de voeten van de Kalvarie bevindt zich de Steun van de Olie, die de XIII station markeert, dat wil zeggen de Afzetting. Onder de altaarstenen van de Kalvarie is de grot van de Adamskapel precies uitgehouwen. Hier is de rotsspleting zichtbaar die optrad tijdens de aardbeving die de dood van Jezus volgde en die ik eerder noemde. Aan de oostelijke muur van de Adamskapel bevond zich de grot van de jood-christenen. In de Byzantijnse tijd was er een atrium aan de rotunda van de grafkamer gehecht, waar de Kalvarie in de open lucht zichtbaar was. De basiliek met vijf navigaties werd later gebouwd. Aan de oostzijde werd het voorafgegaan door een atrium dat toegankelijk was via het oude forum door drie deuren, waarvan sommige delen nog steeds bewaard zijn in het Russische klooster van Muristan, dat ooit een herberg voor pelgrims was. Naast de proto-Byzantijnse apsis bevond zich de crypte van de constantijnse basiliek, die rustte op de cisterne waar Helena, de moeder van de keizer, de kruisvondst deed. De constantijnse complex overleefde bijna alle verwoestingen, tot die van El-Hakim in 1009. Sindsdien is de basiliek nooit meer in zijn oorspronkelijke grootheid en volledigheid teruggekeerd. Het huidige ontwerp is een kruis, dat overeenkomt met de kerk die in 1149 werd opgericht en ingewijd. Het verbond de rotunda met een Romaanse kerk die ook de Kalvarie omvatte. Het centrum van dit gebouw wordt momenteel ingenomen door het Grieks-orthodoxe koor, het katholikon. Een ambulant met verschillende kapellen sluit de kerk af aan de oostzijde, waar via een trap naar beneden de kerk van Sint-Helena (de voormalige constantijnse crypte) kan worden bereikt, gelegen op een lager niveau naast de Kapel van de Ontdekking van het Kruis, ook uitgehouwen in de levende steen. In de buurt van deze kapel bevindt zich een muur met een beroemd grafiet dat een scène afbeeldt.

Op deze plaats bevond zich een schip. Omringd door de fundamenten van een martelarenkerk uit de Byzantijnse tijd, aan de zijkant zijn er Armeense opgravingen. Bovenop, naast de basiliek, stond tijdens de Kruistochten een klooster van de Knegens van het Heilig Graf. Op het dak, in de buurt van de kleine koepel van de kerk van Sint Helena, zijn er enkele resten van bogen uit die tijd te zien en er staat een Ethiopisch klooster met kleine cellen. Sinds de tijd van de Kruistochten is de hoofdingang aan de zuidelijke kant, bereikbaar via een atrium omringd door oude kapellen.

Dieper graven: ontdek Mariologie, Theologie Mariana, Maria’s verschijningen en de Postacademische specialisatie in mariologie.

Over de aanwezigheid van Maria bij de bruiloft van Kana en op het Calvaria, en haar theologische betekenis, raadpleeg het Vaticaan-document Redemptoris Mater van Paus Johannes Paulus II.