Johannes Paulus II – Divine Barmhartigheid, n. 9: Maria, Moeder van de Barmhartigheid (1980)

De encycliek Dives in Misericordia (30 november 1980) is de tweede encycliek van paus Johannes Paulus II, na zijn programmatische werk Redemptor Hominis (1979). Het document gaat over de goddelijke misericordie en bevat in nummer 9 een diepgaande mariologische synthese: Maria als «Mater Misericordiae», degene die op unieke wijze de misericordie van God heeft ervaren en daardoor voor iedereen bemiddeling kan bieden.

Latijnse tekst – n. 9 Mater misericordiae)

«Maria etiam est, quae modo singulari et extraordinario, sicut nemo alius, misericordiam experta est, simulque, modo etiam extraordinario, propriis sacrificiis cordis sui possiblem fecit participationem misericordiae Dei. Hoc sacrificium intime conexum est cum cruce Filii eius, ad cuius pedem stetit super Calvariam»

Maria is ook degene die op een unieke en buitengewone manier, zoals geen ander, de misericordie heeft ervaren en tegelijkertijd, op een eveneens buitengewone manier, door haar eigen offers van haar hart, deelneming aan de misericordie van God mogelijk maakte. Dit offer is nauw verbonden met de kruisiging van haar Zoon, aan wiens voet ze stond op het Calvaria.

Vertaling in het Portugees – n. 9 vervolg

Maria is tegelijkertijd degene die God het meest kent als Barmhartigheid: zij kent zijn prijs, weet hoe groot deze is. In die zin noemen we haar ook Moeder van de Barmhartigheid: Mater Misericordiae of Mater misericordiae Dei. Deze titels hebben een diepe theologische betekenis omdat ze de bijzondere samenwerking met God uitdrukken die alleen Maria, Moeder van het ingesloten Woord, is toegestaan.

Niemand als zij heeft tot in de diepte het mysterie van het Kruis ervaren, deze verbluffende hoogtepunt van de openbaring van de barmhartige liefde. Nog meer: niemand als zij weet de specifieke toon van de barmhartigheid te omarmen: misericordia eius a progenie in progenies (Lc 1, 50).

De drie niveaus van de mariologie van de misericordie

Paus Johannes Paulus II ontwikkelt de mariologie van de misericordie in drie niveaus:

– Maria ervaart de misericordie: zij is de eerste begunstigster van de goddelijke misericordie (Magnificat: «De machtige deed mij wonderen»)
– Maria werkt samen met de misericordie: door haar “ja” zeggen, door te lijden aan het Kruis, door deel te nemen aan het verlossingsmysterie
– Maria bidt voor de misericordie: zij presenteert zich als Moeder die bedeet om misericordie voor zondaars.

Het Magnificat als hymne van de misericordie

Paus Johannes Paulus II interpreteert het Magnificat (Lc 1, 46-55) als de meest expliciete bijbelse uiting van de goddelijke misericordie. De woorden van Maria, «zijn barmhartigheid strekt zich uit van generatie op generatie voor hen die hem vrezen», vatten de Bijbelse theologie van hesed (getrouwe barmhartigheid) en rahamim (moeders liefde) samen die Maria in haar mystieke ervaring uitdrukt.

Van de diepe barmhartigheid tot het jubileum van 2000

De in 1980 ontwikkelde mariologische theologie over barmhartigheid wordt twintig jaar later opnieuw opgepikt in het Jubileum van Barmhartigheid van 2000, waarbij Santa Faustina Kowalska zal worden heilig verklaard. Maria als “Mater Misericordiae” (Moeder van Barmhartigheid) vormt de kern van de post-Johannes Paulus II spiritualiteit, wat culmineerde in het buitengewone jubileum van Barmhartigheid van Franciscus (2015-2016).

Aanvullende leeswijzen

* Mariologie
* Redemptoris Mater
* Mulieris Dignitatem
* Deus Caritas Est
* Postgraduaat Mariologie