“Je hebt je leven gewijd”: Cafarnaum, Lodewijk IX en Maria in de spirituele strijd

Wat is voor ons en voor jou, Jezus van Nazareth? […] Ik weet wie je bent: de Heilige van God.
Lc 4,34

Dinsdag van Week XXII verenigt de spirituele epistemologie van Paulus met de spirituele strijd van Lucas: in 1 Kor 2, ‘wij hebben de geest van Christus’ (v.16) betekent dat de Geest het onthult wat geen menselijk verstand bereikt. In Lc 4 herkent de onrein geest van Cafarnaum Jezus juist wanneer de discipelen hem nog niet bekenden.

I. De eerste lezing: 1 Kor 2,10b-16

Paulus onderscheidt twee vormen van kennis: die van de ‘psychische mens’ die ‘de dingen van de Geest van God niet ontvangt’ (v.14) en die van de ‘spirituele’ die alles door de Geest die in hem woont, bespeurt. De grondslag is de mededeeling van Gods kennis door de Zoon: ‘Niemand heeft God gekend dan de Geest van God’ (v.11), en de gelovige ontvangt deze Geest.

Het gevolg, ‘wij hebben de geest van Christus’ (v.16), is geen epistemologische arrogantie maar een bevestiging van het nieuwe leven in de doop. De gelovige die in de Geest leeft, begint de werkelijkheid te zien met de ogen van Christus. Dit discernment verklaart hoe de discipelen langzaam herkennen wat de onrein geest in Lc 4,34 onmiddellijk herkent: ‘de Heilige van God’.

II. Het evangelie: Lc 4,31-37

De scène in Cafarnaum is paradoxaal: de ‘Heilige van God’ wordt eerst herkend door een onrein geest, terwijl de menigte zich alleen verbijsterend over het gezag van zijn leer (v.32) uitspreekt. De duivel weet wie Jezus is. De menigte nog niet. Het verkeerde getuigenis van de vijand gaat vooraf aan het geloofsherkenning, omdat geloof een innerlijke omvorming vereist die de demonische instincten niet nodig hebben.

De stilte die aan de onrein geest wordt opgelegd, ‘stil en uit hem wegga’ (v.35), is het ‘messiaanse geheim’ van Lucas: Jezus accepteert geen getuigenis van wie hij geen discipel kan zijn. Erkenning zonder gehoorzaamheid is niet geloof. Het is slechts identificatie. Echte bekentenis van Christus vereist een innerlijke omvorming die de onrein geest weigert.

III. Sint Louis IX: ‘de geest van Christus’ in het uitoefenen van macht

Sint Louis IX van Frankrijk (1214-1270) is het historische voorbeeld van ‘wij hebben de geest van Christus’ toegepast op wereldlijk gezag. De koning die recht sprak onder een eik in Vincennes, die ziekenhuizen en de Sainte-Chapelle stichtte, toonde aan dat bestuur met de geest van Christus kan worden uitgeoefend zonder politieke effectiviteit te verliezen. Zijn canonisatie (1297) erkende in de heilige koning niet een compromis maar een verwezenlijking.

De mariologie van Sint Louis IX richtte zich op devotie tot Onze-Lieve-Vrouw van de Overwinning. Hij begreep dat ‘de geest van Christus’ geleerd wordt in de school van Maria, die het had in haar hart wat de discipelen langzamerhand zouden begrijpen (Lc 2,19). De Heerin wiens mensheid Christus ontving, is ook de meesteres die leert hoe de mensheid Christus moet ontvangen.

IV. Maria: die de ‘geest van Christus’ had voordat iedereen

De uitspraak van Paulus over ‘wij hebben de geest van Christus’ vindt in Maria zijn meest volmaakte verwezenlijking: zij die dertig jaar met Christus leefde, die ‘in haar hart bewaarde en mediteerde’ (Lc 2,51). Maria had niet alle volledige kennis vooraf, maar wel de bereidheid die het Geestelijke laat onthullen wat geen menselijk verstand bereikt.

De dinsdag van Week XXII stelt de vraag over de onrein geest als een omgekeerde vraag: weet jij wie Jezus is? Paulus zegt dat hij het weet, door de Geest die we ontvangen. Maria zegt dat ze het weet, door de intimiteit van een heel leven. Lodewijk IX zegt dat hij het weet, door de praktijk van rechtvaardigheid en mededogen. Het spirituele discerneren zoals beschreven in 1 Korintiërs 2 is geen theorie: het is het leven laten vormgeven door de ‘geest van Christus’ tot je de wereld zo ziet als Hij dat doet.