Maria-Tenhemelopneming
De Opheffing van Maria: Munificentissimus Deus van Paus Pius XII (1950), dogma en theologische grondslag
De Leuvense theoloog die een belangrijke rol zou spelen tijdens het Tweede Vaticaans Concilie als secretaris van de Doctrinale Commissie, Gérard Philips, herinnert zich de dogmatische definitie van de Tenhemelopneming van Maria:
«De aandacht van de hele katholieke wereld was de afgelopen drie jaar gericht op de “nieuwe dogma” die paus Pius XII op 1 november 1950 definieerde, in een uitzonderlijk indrukwekkende setting. Geen van de honderdduizenden toeschouwers die getuige waren van deze bijna hemelse scène, zal deze opening van het leven na de dood in onze kwetsbare omstandigheden ooit vergeten.» Een onvergetelijke dag in de geschiedenis van de Rooms-Katholieke Kerk, de dag waarop een dogma werd vastgesteld en niet in het achterhoofd werd geschoven. Vervolgens, in aanwezigheid en in gemeenschap met het college van kardinalen, 700 bisschoppen en voor een grote menigte, beschreef paus Pius XII met wijsheid de ernst van het moment:
«Zo geschokt door de klappen van jullie hartslag en de emotie van jullie lippen, trillen zelfs de stenen van deze patriarchale basiliek en vieren ze, samen met jullie, met grote vreugde de Tenhemelopneming.»
Deze dag was echter niet onverwacht. Geen kerkelijke realiteit wordt geïmproviseerd, want de groei van de Kerk is inderdaad het resultaat van de toewijding van het hele volk van God. De drie belangrijkste factoren in de ontwikkeling van dogmen worden aangegeven in het Tweede Vaticaans Concilie:
De apostolische traditie groeit in de Kerk onder de leiding van de Heilige Geest. Inderdaad, zowel het begrip als de uitleg van de door hem overgeleverde dingen, of het nu gaat om contemplatie en studie door de gelovigen (zie Lc 2, 19-51) of om een innerlijk inzicht in de geestelijke zaken, of door de prediking van degenen die, door de opvolging van de bisschoppen, het carisma van de waarheid hebben ontvangen. (Dei Verbum 8)
Dit geldt ook voor de Onbevlekte Ontvangenis, die niet kan worden uitgelegd zonder de intuïtieve geloof van de mensen, waarbij zondig en Moeder van God onverenigbare realiteiten zijn, zonder de verhelderende bijdrage van de theologen, met name van Duns Scotus met zijn argument van de meest perfecte bemiddelaar, en zonder de bijdrage van het Leergezag, eerst door bemiddeling en vervolgens door de dogmatische definitie van 1854. Hetzelfde proces, hoewel minder polemisch en meer proactief, vindt plaats in de geschiedenis van het dogma van de Tenhemelopneming. Zelfs hier zijn er geen ontbrekende punten, maar uiteindelijk worden deze overwonnen door het hoogste Leergezag van de Kerk. Vervolgens gaan we verder met de theologische lezing van de Bula Munificentissimus Deus.
«Door herhaalde smeekbeden tot God gericht en door het licht van de Heilige Geest aangeroepen, voor de glorie van de almachtige God die de maagd Maria zijn bijzondere genegenheid toewenste, voor de eer van zijn onsterfelijke Zoon, Koning der eeuwen en triomfator over zonde en dood, voor de verheerlijking van zijn hoogwaardige Moeder en voor het genot en de vreugde van de gehele Kerk, verklaren, bevestigen en definiëren wij met de autoriteit van onze Heer Jezus Christus, van de gelukzalige apostelen Petrus en Paulus, dat de onbevlekte Moeder van God, de altijd maagd Maria, aan het einde van haar aardse leven, in lichaam en ziel werd ten hemel opgenomen tot de hemelse glorie.»
(44) Munificentissimus Deus
Bron:
• DE FIORES, Stefano. MEO, Salvatore (Org.). Maria: Nieuw Mariologisch Woordenboek. Bologna: EDIZIONI DEHONIANE, 2006. • Dei Verbum, Tweede Vaticaans Concilie, 1965. • Munificentissimus Deus, Apostolische Bula van Paus Pius XII, 1950. Beschikbaar op: https://www.vatican.va/content/pius-xii/pt/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19501101_munificentissimus-deus.htmlDiepgaand kennis van Maria vergroten: Bestudeer Mariologie met academische strengheid, leer alle Maria-dogmen en de Maria-theologie kennen via het Institut Locus Mariologicus. Schrijf je in voor de Postgraduaat in Mariologie.
Studie verdiepen: Verken Mariologie, Maria-theologie, Maria-optredens en de Postgraduaat in Mariologie.
Postgraduaat in Mariologie
Wil je je kennis van Mariologie verdiepen? Ontdek dan de Postgraduaat Mariologie aan de Locus Mariologicus – een academische opleiding die theologische strengheid, spirituele levenswijze en de levende traditie van de Kerk combineert.
De grondslagen van het dogma
De definitie van 1950 ontstond niet uit een nieuwheid, maar uit de sensus fidei – de overeenstemming in geloof van bisschoppen en gelovigen door de eeuwen heen. Voor het definiëren van het dogma raadpleegde de Heilige Stoel de wereldwijde bisschoppen (encyclique Deiparae Virginis Mariae, 1946) en ontdekte een brede consensus, gesteund door mariaanse devotie, liturgische praktijken en het getuigenis van de Vaders en theologen, waaronder Sint Johannes Damascenus, Sint Thomas van Aquino, Sint Boetius en Sint Robert Belarmin.
Hoe is het geloof in de Tenhemelopneming gevormd?
De Heilige Schrift vertelt niet rechtstreeks het einde van het leven van Maria. Verschillende elementen dienden als kanaal voor dit geloof: het getuigenis van Epifanius van Salamis (d. 403); de apocriefen verhalen genaamd Dormitio of Transitus Mariae; de traditie van de graf van Maria in Gethsemane, waar opgravingen uit de eerste eeuw een graf blootlegden; de viering van de Dormitie op 15 augustus sinds de oudheid; en de patristische homilieën van de 6e tot 8e eeuw (Modestus van Jeruzalem, Andreas van Kreta, Germaan van Constantinopel, Johannes Damascenus).
De theologische redenen
De Tenhemelopneming is het logische hoogtepunt van het hele mariologische leer. Het volgt uit de vereniging van Maria met Christus, haar godelijke moederschap, haar altijddurende maagdelijkheid, haar volledige heiligheid en haar Onbevlekte Ontvangenis. Onder de bijbelteksten die in deze context worden gelezen zijn Gn 3,15, Lc 1,28, 1 Cor 15,20-23, de afbeelding van Maria als Arca van het Verbond (Openbaring 11,19) en de “vrouw gekleed in de zon” van Openbaring 12,1.
De Tenhemelopneming in het Tweede Vaticaans Concilie
De Lumen Gentium (n. 59, 68) benadrukt de ecclesiale dimensie: Maria, Tenhemelopneming, is “afbeelding en begin van de Kerk die in de toekomst zal worden volmaakt”, een teken van hoop voor het volk van God dat nog steeds op de weg van het geloof wandelt.
Is Maria gestorven voor of na haar Tenhemelopneming?
Het dogma spreekt zich niet uit over Maria’s dood. Er bestaat een oude traditie die deze bevestigt, evenals een stroming van “onsterfelijkheidsvoorstanders”. Paus Johannes Paulus II, in een catechese over Maria, nam de traditie van de dood aan: als Jezus stierf, is het logisch dat de Moeder ook deze overgang heeft meegemaakt. In deze interpretatie wijst de Tenhemelopneming op haar glorieuze opstanding vooraf.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de feestdag van de Tenhemelopneming?
Op 15 augustus.
Wat is het verschil tussen Tenhemelopneming en Opstanding?
De Opstanding is van Jezus, die naar de hemel stijgt door zijn eigen kracht. De Tenhemelopneming is van Maria, die naar de hemel wordt verheven als een geschenk van God.
Is de Tenhemelopneming in de Bijbel te vinden?
Niet direct. Het wordt gebaseerd op de levende traditie van de Kerk, met teksten als 1 Cor 15, Openbaring 11-12 en de afbeelding van Maria als de nieuwe Arca van het Verbond.
Zie ook
Wilt u mariologie serieus bestuderen?
Dit artikel is ontstaan uit de werken in de bibliotheek van Locus Mariologicus. De Postgraduaat in Mariologie leidt u naar dezelfde bronnen, met academische begeleiding: de Schrift, de Vaders van de Kerk en het Leergezag, van het eerste dogma tot hedendaagse kwesties.
Responses