Μαρία, η γυναίκα της Γένεσης. μια θεολογική ανάγνωση.

Μαρία, η γυναίκα της Γένεσης: Γέν 3,15, ο πρωτο-ευαγγέλιο και η εχθρότητα μεταξύ της γυναίκας και του φιδι στο τυπικό παραδοσιακό πλαίσιο

Όταν ανοίγουμε την Αγία Γραφή, παρατηρούμε ότι ο πρώτος βιβλίο, Γένεσις, και ο τελευταίος, Αποκάλυψη, μιλούν για μια γυναίκα. Δεν αναφέρουν το όνομα, ή όταν το κάνουν, τα ονόματα μεταφράζουν τον ρόλο τους στην αφήγηση αλλά όχι την ταυτότητα της γυναίκας (Εβά = μητέρα των ζωντανών).

Γνωρίζοντας ότι ο Θεός της Βίβλου εισβάλλει στην ιστορία για να συνάψει συμμαχία με τους ανθρώπους, σε αυτό το πλαίσιο η γυναίκα πρέπει να συνδεθεί με αυτή τη συμμαχία. Αν ξεκινήσουμε το Γένεσις με την αφήγηση μιας αρχικής πτώσης που θα είχε εισάγει τον λόγο της αμαρτίας στον κόσμο, έχουμε επίσης την ανακοίνωση μιας συμμαχίας με τη γυναίκα και την απόγονή της. Αυτή η συμμαχία-προφητεία-διαθήκη διατυπώθηκε στο Γένεσις 3,15 όταν λέγεται: «Θα θέσω εχθρότητα μεταξύ σου και της γυναίκας, μεταξύ της απογόνής σου και της απογόνής της. Αυτή θα σε πληγώσει στο κεφάλι και εσύ θα της πληγώσεις τον αστράγαλο». Αυτή η ανακοινωμένη εχθρότητα μεταξύ της Γυναίκας και του Πνεύματος του Κακού τοποθετεί τη Γυναίκα ως σύμμαχο του Θεού, δηλαδή μέσα στη Συμμαχία που ο Θεός κάνει με τους ανθρώπους. Για αυτό το εδάφιο, η λατινική μετάφραση αποδίδει ότι θα είναι η γυναίκα να συντρίψει το κεφάλι του φιδιού, ενώ το κείμενο στην εβραϊκή γλώσσα αποδίδει στην απόγονή της τη νίκη.

Διατηρείται ο γεγονός ότι η εχθρότητα μεταξύ φίδης και γυναίκας κατά τη Γένεση είναι γεγονός που επιθυμεί ο Θεός. Αυτή η εχθρότητα πηγάζει από την αμαρτία και, σύμφωνα με την αφήγηση, η γυναίκα θα ήταν φίλη της φίδης και εχθρός του Θεού. Με το «πρωτό-ευαγγέλιο», η κατάσταση αντιστρέφεται: η δύναμη της σωτηρίας του Θεού τοποθετεί τη γυναίκα ως εχθρό της φίδης και φίλη του Θεού. Αυτή η πρωτογενής αφήγηση για την πρώτη αμαρτία δείχνει πώς η θέση της γυναίκας στην συμμαχία του Θεού με τους ανθρώπους είναι επιθυμητή και προσφέρεται δωρεάν από τον Θεό.

Απ’ την επιφανειακή ανάγνωση του κειμένου, αντιλαμβανόμαστε ότι η ερμηνεία του είναι ουσιώδης για να κατανοήσουμε το βαθύτερο πνευματικό νόημα της Γραφής. Η χρήση του ρήματος shuf για να περιγράψει τη σύγκρουση μεταξύ της γενεάς της γυναίκας και της φίδας οδήγησε ορισμένους μεταφραστές στο συμπέρασμα ότι, ενώ η γυναίκα πατάει το κεφάλι της φίδας, αυτή θα δαγκώσει τον αστράγαλο της γυναίκας. Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως ένας κυκλικός αγώνας χωρίς οριστική νίκη. Σε αυτή την περίπτωση, η νίκη του Θεού μέσα στην ανθρωπότητα του Χριστού δεν θα υπήρχε και η προφητεία του Θεού για την τιμωρία της φίδας δεν θα είχε αξία, καθώς θα ήταν ένας αγώνας μεταξύ καλού και κακού χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η υποταγή της φίδας στην θεϊκή κυριαρχία. Είναι προφανές ότι η τελική νίκη ανήκει στον Μεσσία-Σωτήρα, ενώ η φίδα μπορεί μόνο να παρατηρεί από κάτω, κοιτάζοντας τον αστράγαλο που την καταστρέφει, με τον τρόπο που το πνεύμα του κακού παραμένει πάντα ανίκανο.

Από την άλλη πλευρά, η γενεαλογία της γυναίκας διατηρεί μια μυστηριώδη σημασία. Πιθανότατα αναφέρεται σε έναν αρσενικό απόγονο που θα διορθώσει την ήττα του Αδάμ, και αυτή η νίκη θα ανοίξει στην ανθρωπότητα μια νέα πορεία (Πασχαλινή νίκη). Ωστόσο, πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι ο άνθρωπος προέρχεται από μια γυναίκα, και αυτή η κατάσταση επιβεβαιώνει όσα είπαμε για τον ρόλο της γυναίκας στον αγώνα ενάντια στον διάβολο. Μια ακόμη πιο εκφραστική ονομασία είναι αυτή της προέλευσης του ανθρώπου από τη γυναίκα, καθώς σε μια προοπτική σωτηρίας, η αποκατάσταση της δημιουργίας πραγματοποιείται από έναν άνθρωπο γεννημένο από γυναίκα.

Όσον αφορά την ταυτότητα αυτής της γυναίκας, χωρίς να επιβάλουμε την ερμηνεία, γνωρίζουμε ότι είναι μια αρχική αναφορά στην Εύα ως σημείο εκκίνησης, αλλά κυρίως ανοιχτή στο μέλλον, καθώς η γυναίκα είναι εσχατολογική και μεσσιανική και ως τέτοια θα γίνει η μητέρα του Μεσσία. Στο εβραϊκό πλαίσιο, η ευλογία των πατρικών γραμμών που δίνεται από τον Θεό ξεκινά με τις γυναίκες, όπως η Σάρα, η Ρεμπέκα, η Ραχήλ, οι οποίες γίνονται μητέρες με παρέμβαση του YHWH. Αυτή η προτεραιότητα των μητέρων στις ευλογίες του Θεού για να ευνοήσει τη γέννηση του Υιού εκπληρώνει το σχέδιο του Θεού: ο επιλεγμένος απόγονος του Θεού, ο οποίος θα προετοιμάσει το μεγαλειώδες πεπρωμένο του λαού, προσφέρεται στη μητέρα του μέσα σε μια συμμαχία.

Μπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε ότι υπάρχει εχθρότητα μεταξύ της γυναίκας και της φίδας ακόμη πριν ανακοινωθεί η τελική νίκη του απογόνου της. Η Μαρία παρουσιάζεται ως προτυπική στο επεισόδιο της Ανακοίνωσης.Ακόμη και αν το προφητικό κείμενο δεν αποκαλύπτει την ταυτότητα της γυναίκας, μιλά για τον ρόλο της και πως ο Θεός, ως τέτοιος, επιθυμούσε να κάνει τη γυναίκα σύμμαχο στον αγώνα κατά του Πνεύματος του Κακού και ήθελε να αποδώσει σε αυτή την γυναίκα μια μητρική φύση που θα οδηγούσε στην τελική νίκη για πάντα.Η συμμαχία που καθιερώθηκε με τη Μαρία, ακολουθώντας το Πρωτό-Ευαγγέλιο, εμφανίζεται ξεκάθαρα ως η κρίσιμη συμμαχία για το πεπρωμένο όλης της ανθρωπότητας, μια συμμαχία που, ξεκινώντας από τη γυναίκα και καταλήγοντας στην νίκη του γιου της, θα οδηγούσε στη νέα δημιουργία αυτού που καταστράφηκε από την αμαρτία.Ολοκληρώνουμε αυτή την πορεία με τα λόγια του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β’:«Στο πλευρό της αφήγησης του Λουκά για την Ανακοίνωση, η Παράδοση και η διδασκαλία της Εκκλησίας έχουν δείξει το Πρωτό-Ευαγγέλιο (Γέν. 3, 15) ως πηγή της αλήθειας της Ακακίας της Μαρίας. Αυτό το κείμενο ενέπνευσε, από πολύ παλιά, πολλές αναπαραστάσεις της Ακακίας που συντρίβει τον φίδι κάτω από τα πόδια της. […] Το βιβλικό κείμενο θέτει βαθιά αλληλεγγύη μεταξύ του γονέα και της απογόνου, επομένως είναι σύμφωνο με την αρχική έννοια του στίχου η απεικόνιση της Ακακίας που συντρίβει το φίδι, όχι από δική της δύναμη αλλά από τη χάρη του Υιού. Στο ίδιο κείμενο μπορούμε να δούμε την προκήρυξη μιας εχθρότητας μεταξύ της γυναίκας και της απογόνου της προς το φίδι και την απόγονο του. Πρόκειται για μια εχθρότητα που θεσπίστηκε ρητά από τον Θεό, η οποία αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν λάβουμε υπόψη το πρόβλημα της προσωπικής αγνότητας της Μαρίας. Για να είναι ανυποχώρητη εχθρός του φιδιού και της απόγονης του, η Μαρία θα έπρεπε να είναι απαλλαγμένη από κάθε τομέα της αμαρτίας. Και αυτό από την αρχή της ύπαρξής της. […] Η απόλυτη εχθρότητα που θεσπίστηκε μεταξύ του Θεού και της γυναίκας και του διαβόλου προϋποθέτει, επομένως, την Ακακία της Μαρίας, δηλαδή την πλήρη απουσία αμαρτίας, από την αρχή της ζωής. Ο Υιός της Μαρίας έφερε μια οριστική νίκη κατά του Σατανά και της απόγονης του, και της έδωσε εκ των προτέρων οφέλη, διατηρώντας την από την αμαρτία. Ως αποτέλεσμα, ο Υιός της έδωσε τη δύναμη να αντιστέκεται στον διάβολο, πραγματοποιώντας έτσι, στο μυστήριο της Ακακίας, το πιο αξιοσημείωτο αποτέλεσμα της σωτηριακής του εργασίας.»Κατανοούμε τότε τον ρόλο της Μαρίας ως μητέρας της νέας συμμαχίας μεταξύ Θεού και ανθρώπων, και προκύπτει το ερώτημα, βασισμένο σε όλο αυτό το κείμενο: Ποιος θα ήταν τότε ο ρόλος της μητέρας στην αποστολή των παιδιών; Ποια είναι αυτή η συμμαχία μεταξύ Θεού και παιδιών, που περνάει από τη μήτρα της μητέρας;Για να εμβαθύνετε στη θεολογία της Μαρίας ως γυναίκας της Γένεσης, συμβουλευτείτε την εγκύκλιο του Ιωάννη Παύλου Β’: Redemptoris Mater για τη Μαρία στην πληρότητα των εποχών και στο πρωτό-ευαγγέλιο.Εμπλουτίστε τις σπουδές σας: εξερευνήστε την Μαριολογία, Θεολογία μαριανή, Μαριανές εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία.