Η Μαρία και η μεσολάβηση της: Δεύτερο μέρος

Εξετάζοντας την πατριστική σκέψη και γενικά την μαριανή ευλάβεια, παρατηρούμε ότι η Μαρία συνήθως δεν θεωρείται ως αυτοτελής οντότητα, αλλά πάντα σε σχέση με τους ανθρώπους και με τον Θεό. Η πραγματική εμπειρία της εγγύτητας της Παρθένου στις δυσκολίες των ανθρώπων και η αποτελεσματικότητα της παρέμβασής της οδήγησε στη διαμόρφωση της διδασκαλίας για τη μεσολάβηση της Μαρίας. Η αφήγηση του γάμου της Κανά (Ιωάννης 2:1-12), όπου η Μαρία παρακαλεί τον Υιό να πραγματοποιήσει το πρώτο θαύμα της μετατροπής του νερού σε κρασί, έχει αποτελέσει για την Εκκλησία την ευαγγελική επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας της μεσολάβησης της Μαρίας. Από τον 3ο αιώνα, ήδη βρίσκουμε το «Υπ’ την Προστασία σου» (sub tuum praesidium), όπου η χριστιανική κοινότητα της Αιγύπτου, αντιμέτωπη με τον κίνδυνο της διωγής, ζητά να απελευθερωθεί από αυτή. Οι Πατέρες της Εκκλησίας ερμηνεύουν την εμπειρία των πιστών αποδίδοντας στη Μαρία τον τίτλο της Μεσιτείας, όπως κάνει και ο Ρωμανός ο Μελωδός (6ος αιώνας), ο οποίος τοποθετεί στα χείλη της Μαρίας την ενδεικτική δήλωση:

«Ήρθα στον κόσμο για να αντιστρέψω το βασίλειο του πόνου. Εγώ, η γεμάτη χάρη […] Σταμάτησε τις δάκρυα: δεχτείτε με ως μεσάζοντα προς αυτόν που γεννήθηκα, γιατί ο δημιουργός της χαράς είναι ο ίδιος ο Θεός, ο αιώνιος. Μην εξοργίζεστε πια. Απομακρύνετε κάθε αναστάτωση: πηγαίνω προς αυτόν, γεμάτη χάρη»

Στο ίδιο πλαίσιο, συναντάμε επίσης τον Γερμανό της Κωνσταντινούπολης (θ. 733), ο οποίος υποστηρίζει ότι η Μαρία «ήταν μεσάζωνα πρωτίστως μέσω της υπερφυσικής γέννησής της και τώρα μέσω της μητρικής της βοήθειας», και τον Ανδρέα της Κρήτης (θ. 740), ο οποίος παρουσιάζει την Παρθένο ως μεσάζοντα μεταξύ της θεϊκής υπεροχής και της ανθρώπινης φτώχειας, καθώς και μεταξύ του νόμου και της χάρης.

Κατά τη Μεσαιωνική περίοδο, εμφανίζεται ένα νέο λογοτεχνικό είδος, τα Miracula, που αποτελούν συλλογές θαυμάτων που αφορούν τη Μαρία. Στην πορτογαλική γλώσσα, βλέπουμε τις Cantigas de Santa Maria (Αγώνες προς τη Αγία Μαρία) του Βασιλιά Αλφόνσου Ι (1221-1284), οι οποίες ασκούν βαθιά επιρροή στη ζωή γύρω από την παρουσία της Μαρίας, προωθώντας την ισχυρή μεσολάβηση της Παρθένου. Ο τίτλος της μεσάζουσας εμφανίζεται στη διάσημη Legenda Theophili, η οποία αφηγείται την ιστορία ενός ιερέα που συνάπτει συμφωνία με τον διάβολο για να αποκτήσει τιμές και πλούτη, υπογράφοντας ένα συμβόλαιο (chirografo). Η Μαρία εμφανίζεται στον Teófilo και τον επικρίνει για τη συμπεριφορά του. Ο Teófilo απευθύνει μια προσευχή προς την Παρθένο για σωτηρία. Τρία μέρες αργότερα, η Μαρία εμφανίζεται ξανά και επιστρέφει το chirografo στον αμαρτωλό, ο οποίος το καίει μπροστά σε όλους. Με αυτή την αφήγηση, γίνεται εμφανές ότι οι μεσαιωνικοί συγγραφείς θεωρούν την Παρθένο ως μεσάζοντα.

Δεν είναι, επομένως, έκπληξη το γεγονός ότι ο Άγιος Βερνάρδος αναφέρεται στην ανακοίνωση του αγγέλου όταν η Μαρία, «πλήρης του Αγίου Πνεύματος […] έγινε για εμάς πλήρης δωρήτρια (nobis superplena e supereffluens) ώστε όλοι να μπορέσουμε να λάβουμε από τέτοια πληρότητα». Ο Άγιος του Κλαρεβάλ εισάγει τότε τη mediatio apud Christum (μεσολάβηση μέσω του Χριστού), η οποία προκάλεσε πολλές παρατηρήσεις από την Λουθηρανική Μεταρρύθμιση.

Στην σύγχρονη εποχή, η διδασκαλία της Μαρίας ως μεσάζουσας συζητήθηκε στο Δεύτερο Βατικανό, ανοίγοντας τον δρόμο για έντονες και φλογερές συζητήσεις. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για ισορροπία και σαφήνεια στη Ρωμαιοκαθολική διδασκαλία σχετικά με αυτό το θέμα, χωρίς τη χρήση αφηρημένης και απρόσφορης μεθοδολογίας. Το Συμβούλιο δεν αποδέχεται τον όρο «μεσάζουσα όλων των χάρων» που αποδίδεται στη Μαρία, καθώς δημιουργεί σύγχυση με τη μοναδική μεσολάβηση του Χριστού και τοποθετείται σε θεολογική συζήτηση με μη συμφιλιώσιμες θέσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, ισχύει ο κανόνας της επιμέλειας και η χρήση όρων που εκφράζουν την ίδια πραγματικότητα, όπως πολλαπλή μεσολάβηση και μητρική αγάπη, με αποτέλεσμα η Εκκλησία να μπορεί να επικαλείται τη Μαρία με τίτλους όπως δικηγόρος, βοηθός, σωτήρας, μεσάζων [Mediatrix].

Λουμέν Γένια 62), δεδομένου ότι η μοναδική μεσολάβηση του Λυτρωτή δεν αποκλείει, αλλά προάγει στα όντα μια ποικίλη συνεργασία με την μοναδική πηγή. Είναι σε αυτό το πλαίσιο που αναγνωρίζουμε ομόφωνα στον καθολικό κόσμο, ως πλήρης των χαρισμάτων του Θεού, τη Μαρία ως «Νήσσα της Ευχαριστίας».Από τις Χάρες στην ΧάρηΤο κεντρικό γεγονός της Βίβλου είναι η χάρη, κατανοούμενη ως θεία καλοσύνη και δωρεά που διαπερνά τα Τεκμήρια μέχρι να γίνει το Ευαγγέλιο της Χάρης. Η αποκάλυψη του θεϊκού αγάπης προς τα όντα, ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν στη τριμερή ζωή, είναι το υψηλότερο δώρο που ο Θεός χορηγεί στα πλάσματά του. Είναι η αγάπη που οδηγεί τα πλάσματά του και διαπερνά τους πιστούς, υπερχειλίζοντας μέχρι να κατακλύσει όλη τη δημιουργία.Δυστυχώς, η ιστορία δεν έχει πάντα κατανοήσει σωστά το Ευαγγέλιο και πολλές φορές η χάρη έχει κοσμοποιηθεί, ποσοτικοποιηθεί αντί να έχει χαρακτηριστεί. Όπως τέτοια, η εικόνα του «ακρωτηριασμένου υδραυλικού» του Μπερνάρδου, που περιγράφει την εικόνα του Χριστού κεφαλής που αφήνει να ρέουν οι χάρες στους πιστούς μέσω της Μαρίας, δεν μπορεί πλέον να προταθεί λόγω της εξέλιξης της μαριολογικής και της ορολογικής συνείδησης. Αυτή η εικόνα προσπαθούσε, με ειλικρίνεια πίστης, να εκφράσει την θεώση, το διαλογικό γεγονός, τη ζωτική σχέση ανθρωποποίησης μεταξύ Δημιουργού και δημιουργήματος.Η Χάρη ως διαλογικό γεγονόςΌταν εξετάζουμε την έκταση της Ιεράς Γραφής, από τη Γένεση έως το Αποκάλυψη, παρατηρούμε ότι δεν είναι ένα κείμενο που μιλάει για τον Θεό με συγκεκριμένο τρόπο, αλλά παρουσιάζει τον διάλογο που διαρκεί χιλιετίες μεταξύ Θεού και ανθρώπου, από τον Αδάμ μέχρι τη Μαρία και μέχρι τα Νυφικά του Αρνίου στην Ουράνια Ιερουσαλήμ. Σε αυτό το πλαίσιο, όταν μιλάμε για «Χάρη», αναφερόμαστε σε ένα γεγονός που συνδέεται με το γεγονός της ενσάρκωσης του Λόγου σε Μαρία, όπου ο Θεός γίνεται μαζί μας στην πληρότητα των εποχών, και λαμβάνουμε χάρη πάνω από χάρη (Ιωάννης 1,16). Έτσι, η «Χάρη» είναι ένας χώρος διαλόγου μεταξύ Θεού και ανθρώπου, καθώς περιλαμβάνει την δωρεά του δωρεάν αγάπης που κάνει ο Θεός και την απάντηση του ανθρώπου με την ίδια αγάπη. Είναι ο Ευαγγελισμός της «Χάρης». Επομένως, η «Χάρη» δεν μπορεί να καταστρέψει τη φύση του ανθρώπου, καθώς θα ακύρωνε την ελεύθερη απάντηση, αλλά προκαλεί την απάντηση. Πράγματι, η «Χάρη» του Θεού συμβαίνει σύμφωνα με τη δράση του Αγίου Πνεύματος ως εσωτερική κίνηση που ξυπνάει το άτομο και το βάζει στο δρόμο. Ο Θεός έχει την πρωτοβουλία της δημιουργίας, αλλά δεν πρόκειται για δώρο που εμποδίζει το δρόμο της ελευθερίας του ανθρώπου. Η δωρεάν της «Χάρης» δεν επιτρέπει την αποξένωση, την «αποφυγή του κόσμου», του ανθρώπου, όπως λανθασμένα κατανοήθηκε στο παρελθόν. Η «Χάρη» ως σχέση περιλαμβάνει το άτομο που πρέπει να την αγκαλιάσει για να μεταμορφωθεί σε πραγματικό δώρο, καθώς είναι μια προσωπική συνάντηση μεταξύ Θεού, στο γεγονός του Χριστού ως σωτηριώδους λόγου του Πατέρα, και του ανθρώπου που, με συνέπεια στο δώρο, το επιστρέφει (Παραβολή των Ταλέντων). Δεν αναφερόμαστε σε στιγμές, αλλά σε μια μακρά εκπαιδευτική διαδικασία στην οποία ο άνθρωπος επιστρέφει στην αρχική αλήθεια μέσω της Ενσάρκωσης του Λόγου, μέχρι που ο Θεός να γίνει όλα σε όλους (θεοποίηση) (1 Κορινθίους 15,28).Για να εμβαθύνουμε στο θέμα της μεσολάβησης της Μαρίας, διαβάστε την Ενκυκλίκο «Redemptoris Mater» του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β’, η οποία ασχολείται με τη μητρική μεσολάβηση της Μαρίας στο μυστήριο του Χριστού και της Εκκλησίας.Για περαιτέρω ανάγνωση: Ενκυκλίκο Redemptoris MaterΒαθύνετε τις σπουδές σας: εξερευνήστε την Μαριολογία, Θεολογία Mariana, Μαριανές Εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στην Μαριολογία.