Concilie van Latran (649) – eeuwig maagd en onbevlekte (Pauselijke Doktrin IV, nn. 44-47)

Het Tweede Concilie van Constantinopel (553) en het Lateraans Concilie van 649 zijn twee cruciale concilies voor de mariologie, met name wat betreft de eeuwige maagdelijkheid van Maria en haar titel Aeiparthenos (Altijd Maagd), een definitie die door het Lateraans Concilie van 649 tot een oecumenisch dogma werd verheven.

Tweede Concilie van Constantinopel (553), nn. 34-36

Het vijfde oecumenische concilie, bijeengeroepen door keizer Justinianus I, bevat drie mariologische documenten (nn. 34-36) die de eeuwige maagdelijkheid van Maria met toenemende precisie bevestigen. Het Concilie gebruikt voor het eerst de uitdrukking Aeiparthenos (Altijd Maagd, in het Grieks) als formeel en dogmatisch titel voor Maria, niet alleen als een piëtistische term.

«ton ena tes hagias Triados… sarkothenta ek Pneumatos Hagiou kai Marias tes hagias endoxou Theotokou kai aeiparthenou Marias»

, de ene van de Heilige Drie-eenheid… verpersonifieerd uit de Heilige Geest en Maria, de heilige en eerde Moeder van God en Altijd Maagd Maria.

Sint Theodorus I (642-649) en Sint Martinus I (649-655)

Paus Sint Theodorus I bereidt het grote Lateraans Concilie voor dat door zijn opvolger zal worden bijeengeroepen. Sint Martinus I voorzat in 649 in Rome aan het Lateraans Concilie, dat zijn meest glorieuze daad zou zijn voordat hij als martelaar werd gevangen genomen door de exarch van Ravena en naar de Krim werd verbannen, waar hij aan honger en mishandeling stierf.

Lateraans Concilie (649), nn. 44-47

Het Lateraans Concilie van 649 was het eerste concilie dat formeel, met canonen en anathemen, de eeuwige maagdelijkheid van Maria definieerde als een oecumenisch dogma voor de hele Kerk. De vier mariologische canonen (nn. 44-47) stellen:

• n. 44: Maria is altijd maagd: voor, tijdens en na de bevalling (ante partum, in partu, post partum)
• n. 45: Maria is de ware Moeder van God (Theotokos), niet alleen van Christus-mens
• n. 46: De maagdelijkheid bij de bevalling (virginitas in partu) maakt deel uit van de geloof, tegen hen die dit «wonder» ontkennen
• n. 47: Verwerping van elke monofysitische interpretatie die de ware menselijkheid van Christus, geboren van Maria, ontkent

«Si quis secundum sanctos Patres non confitetur proprie et secundum veritatem sanctam semperque Virginem et immaculatam Mariam esse Matrem Dei, utpote qui in fine saeculorum sine semine de Spiritu Sancto concepit proprie et vere ipsum Dei Verbum generavit, incorruptibiliter eam genuisse, condemnatus sit»

, Als iemand, volgens de Heiligen Vaders, niet bekent dat de Heilige en Altijd Maagd en Onbevlekte Maria werkelijk Moeder van God is, terwijl zij in het laatste tijdperk zonder zaad door de Heilige Geest heeft geconcepeerd en op ware wijze het Verwoordene van God heeft voortgebracht, en haar geboorte oncorrupt heeft gemaakt, zijne veroordeling is.

Betekenis voor de mariologie

De uitdrukking «semper Virgo et immaculata» (altijd Maagd en onbevlekte) van het Lateraans Concilie 649 is historisch significant: voor het eerst verbindt een concilie «semper virgo» (altijd maagd) en «immaculata» (onbevlekte) in dezelfde clausule. Deze tekst zal later een rol spelen in het proces om de Onbevlekte Ontvangenis te definiëren, meer dan twaalf eeuwen later.

Aanvullende leesmateriaal

Ontdek Mariologie, het Lumen Gentium hoofdstuk VIII, Ineffabilis Deus, en de Postgraduaat Mariologie.

Zie ook

– De vier Mariaanse dogmen: wat zijn het en wat definieert de Kerk?
– Onbevlekte Ontvangenis
– De eeuwige maagdelijkheid van Maria

Wil je Mariologie serieus bestuderen? De Postgraduaat Mariologie leidt je naar dezelfde bronnen, met academische begeleiding: de Schrift, de Vaders van de Kerk en het Magisteraat, van het eerste dogma tot hedendaagse kwesties.