Wees barmhartig over ons, zoon van David: St. Maximiliaan Kolbe, met mededogen en de Onbevlekte Maagd Maria.

En zie twee blinde mannen aan de kant van de weg zitten en horen dat Jezus voorbijgaat. Ze rufen uit: “Herre, wees ons genadig, Zoon van David!” […] En Jezus, vol mededogen, raakte hun ogen aan. En onmiddellijk konden ze zien en volgden Hem.
Matteüs 20,30-34

De genezing van de twee blinde mannen bij Jericho (Matteüs 20,29-34), is het laatste wonder van Matteüs voor Jezus’ triomfale ingang in Jeruzalem. De plaatsing is theologisch belangrijk: na het onderrichten van dienstbaarheid als wet van het Koninkrijk (Matteüs 20,28) voert Jezus onmiddellijk de meest concrete dienst uit – de genezing van twee anonieme blinde mannen aan de kant van de weg. “Herre, wees ons genadig”, is het gebed dat door eeuwen heen in christelijke gebeden klinkt: het bewustzijn van onze eigen kwetsbaarheid dat om mededogen van Jezus smeekt.Op 14 augustus wordt de geheiligde Maximiliaan Maria Kolbe (1894-1941), een Poolse franciscaner priester, herdacht. Hij werd gemarteld in het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau. Maximiliaan bood vrijwillig zijn leven aan in plaats van een medegevangene die dood van honger dreigde, Franciszek Gajowniczek, vader van een gezin. Deze offer is het meest radicale “ons genadig” gebed: niet alleen de roep om eigen nood te verlichten, maar het opofferen van je eigen leven voor de nood van een ander.

I. “Ons genadig”: het gebed van de blinde mannen en Jezus’ antwoord

De twee blinde mannen bij Jericho rufen uit: “Herre, wees ons genadig, Zoon van David!” en de menigte schold hen om stil te zijn. De afwijzing van de menigte is de verleiding om het gebed van de lijdenden te onderdrukken – de anonieme, de gemarginaliseerde, de zonder stem. Maar de blinde mannen “roepen nog luider” (Matteüs 20,31), hun wanhopige vasthouden aan hun nood is een weerstand tegen sociale druk om stil te zijn. Jezus stopt, roept hen bij naam en vraagt: “Wat wil je dat Ik voor jou doe?” (Matteüs 20,32). Deze vraag respecteert de unieke nood van elk individu.“Herre, laat onze ogen openen” (Matteüs 20,33), is het antwoord van de blinde mannen – de meest fundamentele gebed van het menselijk bestaan: bewustzijn van eigen blindheid en de roep om te kunnen zien. “Jezus, vol mededogen, raakte hun ogen aan” (Matteüs 20,34). Het werkwoord “raakte aan” (ἐσπλαγχνίσθη) beschrijft Jezus’ diepste emotionele reactie op menselijke pijn. De genezing is geen afstandsgebeurtenis maar een fysiek contact dat goddelijke mededogen overbrengt.De genezen mannen volgden Jezus (Matteüs 20,34), de genezing is niet het einde maar de opening naar discipelschap. Door met open ogen te zien, betekent volgen van Jezus, het pad dat Hij bewandelt, naar het kruis. De leerling die genezing heeft ontvangen, wordt uitgenodigd om te zien wat hij voorheen niet zag: dat het pad van de Messias door lijden gaat en dat de ontvangen genade hem oproept deze aan anderen te geven.

II. Sint Maximiliaan Kolbe: “Ons genadig” tot het einde

Maximiliaan Kolbe werd geboren in 1894 in Polen en trad toe tot de Orde van de Franciscaner Monniken. In 1917, in Rome, stichtte hij de “Militia Immaculatae” (MI), een Maria-apostolische beweging die uitgroeide tot een van de grootste lekenorganisaties binnen de Kerk in de 20e eeuw. Hij keerde terug naar Polen en stichtte het heilige dorp Niepokalanów (1927), het grootste franciscaner klooster ter wereld met meer dan 700 monniken en een drukkerij voor apostolisch werk.In 1939, bij de Duitse invasie van Polen, bleef Maximiliaan in Niepokalanów om vluchtelingen te helpen, waaronder duizenden Joden. Na zijn arrestatie in februari 1941 werd hij naar Auschwitz gestuurd. In juli 1941, na een ontsnapping, werden tien gevangenen ter dood veroordeeld door honger als vergelding. Maximiliaan vroeg om Francisco Gajowniczek te vervangen, die huilde om zijn kinderen. De commandant stemde toe. Maximiliaan overleed op 14 augustus 1941, na drie weken, door een injectie fenol.### III. Maria Onbevlekte: het centrum van de spiritualiteit van st. MaximiliaanDe Mariaanse devotie van Maximiliaan was geen perifere element van zijn spiritualiteit, maar het centrum ervan. De Militia Immaculatae had als doel “de conversie van zondaars door de intercessie van Maria Onbevlekte”. De keuze voor de titel ‘Onbevlekte’ is theologisch nauwkeurig: Maria, vrij van origineel zondebeeld, is het model van een blindevrije visie, waarmee ze altijd het mysterie van God met helderheid zag omdat de ‘blindheid’ van zonde haar nooit trof.Maximiliaan ontwikkelde een originele Mariologie: Maria als “de Onbevlekte Conceptie”, niet alleen diegene die onbevlekt werd geconceëerd, maar degene die op een bepaalde manier de personificatie is van de Onbevlekte Conceptie als eeuwig goddelijk werk. Deze intuïtie benadert de theologie van Duns Scotus en de franciscaanse spiritualiteit die Maria ziet als de meest volmaakte schepping die ooit uit Gods handen kwam. Het “miserere nostri” van Matteüs 20,30 heeft in Maria zijn bemiddeling: zij die “onbevlekt” is, bidt voor degenen die “blind” zijn door zonde.Het offer van Maximiliaan’s leven voor Francisco Gajowniczek is de concrete toepassing van de Mariaanse devotie: Maria die bidt voor zondaars (zoals het Magnificat verklaart: “haar genade wekt van generatie op generatie”), vindt in Maximiliaan haar menselijke instrument. Het “miserere nostri” dat de blinden van Jericho aan Jezus richtten, richt Maximiliaan door tussenkomst naar een ander: “heb genade voor deze vader van familie, ik neem zijn plaats in”.### IV. “Aperti sunt oculi eorum”: De visie die st. Maximiliaan opendeDe genezen door het “miserere” van Jezus “zagen en volgden Hem” (Matteüs 20,34), de genezing van blindheid opent de weg naar discipelschap. Maximiliaan “opende de ogen” van miljoenen mensen: de Militia Immaculatae telt nu meer dan drie miljoen leden over de hele wereld. Niepokalanów blijft fungeren als een centraal redactie- en spiritueel centrum. Het “fruit” van zijn leven en dood overtreft ver bij lange na menselijke berekeningen, net zoals het zaad dat op de aarde valt en honderden vruchten voortbrengt.

In 1971 werd hij door paus Johannes Paulus II, zelf een Pool en devot aan Maria, beatificeerd en in 1982 heilig verklaard als “martelaar van de liefdadigheid”: hij stierf niet alleen voor een zaak, maar voor een persoon. Deze specifieke betekenis is theologisch belangrijk: het christelijke mededogen is niet abstract, maar concreet, liefde voor deze individuele mens met naam en kinderen. De uitspraak “miserere nostri” in Matteüs 20:30 heeft deze concrete betekenis: niet “mededogen voor de blinden in het algemeen”, maar voor deze twee hier aanwezig.

De avond voor de Feestdag van de Opname, waarop Maximilian stierf, is theologisch betekenisvol: hij die volledig gewijd was aan Maria Onbevlekte Koningin, overleed op de dag voorafgaand aan het feest waarin Maria met haar lichaam in glorie wordt verheven. De “blindheid” van Auschwitz werd beantwoord door een man die met open ogen zag door genade: hij zag in de ander niet het getatoeëerde nummer, maar zijn gezicht als broer, en zei “miserere nostri” niet voor zichzelf, maar namens de ander.