Kapitel VIII – Volledige Latijnse en Portugese tekst uit het Tweede Vaticaans Concilie (Lumen gentium)

Lumen Gentium

Lumen Gentium is de Dogmatische Constitutie over de Kerk, aangenomen door het Tweede Vaticaans Concilie op 21 november 1964. Het VIIIe Hoofdstuk, getiteld “Over de Gelukzalige Maagd Maria, Moeder van God, in het mysterie van Christus en de Kerk”, vormt het belangrijkste document van het Leergezag van de 20e eeuw over de Maagd Maria en vormt de onmisbare basis voor hedendaagse mariologie.

Auteur en Datum

• Auteur: Tweede Vaticaans Concilie
• Type: Dogmatische Constitutie
• Datum: 21 november 1964
• Thema: Maria in het mysterie van Christus en de Kerk (VIIIe Hoofdstuk)
• Incipit: Lumen Gentium (“Licht der Volken”)
• Bron: AAS 57 (1965) 5-75

Historische Context

De plaatsing van Maria binnen de Constitutie over de Kerk, in plaats van in een afzonderlijk document, zoals sommige conciliaire vaders voorstonden, was een van de meest significante beslissingen van Vaticanum II. Bij een stemming van 1114 tegen 1074 (17 oktober 1963) besloot het Concilie om het Maria-schema te integreren in Lumen Gentium als het VIIIe Hoofdstuk. Deze beslissing had enorme ecumenische en theologische waarde: Maria wordt niet afzonderlijk beschouwd, maar altijd in relatie tot Christus en de Kerk.

VIIIe Hoofdstuk – Originele Latijnse Tekst (Belangrijkste Uitleg)

CAPUT VIII

De Beata Maria Virgine Deipara in mysterio Christi et Ecclesiae

I. Inleiding

Wensend de leer over de Gelukzalige Maagd Maria, die de essentie is van het kerkelijk mysterie, waarin de bovennatuurlijke orde zich ontvouwt, meer aan het licht te brengen, en de gelovigen aan te moedigen om hun devotie tot de Maagd […] en naar haar Zoon, de Mediator van alle rechten, te richten…II. De rol van de Heilige Maagd in de heilseconomie (nn. 55-59)

De boeken van het Oude Testament beschrijven het verhaal van de redding, waarbij de komst van Christus in de wereld langzaam wordt voorbereid. Deze oude geschriften, zoals ze in de Kerk worden gelezen en begrepen in het licht van de verdere en volledige openbaring, onthullen steeds duidelijker het beeld van de vrouw, Moeder van de Verlosser. In het licht van dezelfde openbaring wordt herkend dat de Maagd Moeder al in de belofte van de overwinning op de slang (cf. Gen 3, 15) mysterieus voorspeld werd.

Deze bijzondere eenheid van de Moeder met de Zoon in het werk van de redding manifesteert zich vanaf de tijd van de maagdelijke ontvangenis van Christus tot aan zijn dood. […] De Gelukzalige Maagd ging verder op de pelgrimstocht van het geloof, waarbij ze trouw haar eenheid met de Zoon handhaafde tot aan het kruis, waar ze (cf. Joh 19, 25) niet zonder goddelijke raad bleef, diep leed met haar eniggeboren Zoon, zijn offerdood met moederlijke gezindheid aanvaardde en ermee instemde.

III. De Heilige Maagd en de Kerk (nn. 60-65)

Er is één middelaar tussen ons en God, zoals de apostel Paulus zegt: «Er is één God, en één middelaar tussen God en de mensheid, de mens Christus Jezus, die zichzelf overleverde als losprijs voor allen» (1 Tim 2, 5-6). Het moederschap van Maria blijft echter in de orde van de genade bestaan, vanaf de instemming die zij bij de aankondiging gaf tot haar onwankelbare trouw onder het kruis, en dat tot de eeuwige voltooiing van alle uitverkorenen. Ze heeft haar hemelse missie niet neergelegd, maar door haar veelzijdige bemiddeling streeft ze ernaar de geschenken van de eeuwige redding voor ons te verkrijgen.

Daarom wordt de Gelukzalige Maagd in de Kerk aangeroepen als Voorspreekster, Helpster, Bijstand en Middelares. Dit echter op een manier die de waardigheid en effectiviteit van Christus als enige mediator niet in het minste vermindert, noch er iets aan toevoegt.

IV. De verering van de Heilige Maagd in de Kerk (nn. 66-67)

Maria wordt door het Concilie geprezen als «een uitzonderlijk lid van de Kerk» en als «het beeld van de Kerk». […] Alle gelovigen richten hun gebeden en lofprijzingen tot haar, en door haar bemiddeling zullen zij van God, door zijn Zoon Jezus Christus, onze Heer, verkrijgen wat zij nodig hebben; onze enige Heer Jezus Christus, door wie alles is (cf. 1 Kor 8, 6) en aan wie alles onderworpen is, zullen zij met alle vereiste eerbied eren en zijn geboden volgen.II. De rol van de Gelukzalige Maagd in de heilsorde (nn. 55-59)

De boeken van het Oude Testament beschrijven het verhaal van de heilsgeschiedenis, waarin de komst van Christus in de wereld langzaam wordt voorbereid. Deze oude documenten, zoals ze in de Kerk worden gelezen en begrepen in het licht van de verdere en volledige Openbaring, maken de figuur van de Moeder van de Verlosser steeds duidelijker. In deze context wordt ze al herkend als mysterieus voorspeld in de belofte van overwinning op de slang die aan onze eerste ouders werd gegeven (cf. Gen 3, 15).

Deze unieke eenheid van Moeder met Zoon in het heilswerk manifesteert zich vanaf het moment van de maagdelijke ontvangenis van Christus tot aan Zijn dood. […] De Gelukzalige Maagd heeft haar pelgrimstocht van geloof voortgezet en haar eenheid met de Zoon trouw bewaard tot aan het kruis, waar zij (cf. Joh 19, 25) niet zonder goddelijk plan stond, intens met Haar eniggeboren Zoon leed, zich met moederlijk hart met Zijn offer verbond en liefdevol instemde met de offerande van het Slachtoffer dat zij had voortgebracht.

III. De Gelukzalige Maagd en de Kerk (nn. 60-65)

Er is dus één bemiddelaar tussen God en mensen, zoals de apostel zegt: «Er is één God, en één bemiddelaar tussen God en mensen: de mens Christus Jezus, die Zelf voor ons allemaal als losprijs gegeven is» (1 Tim 2, 5-6). Het moederschap van Maria in de orde van de genade blijft echter bestaan sinds haar loyale instemming bij de aankondiging en zonder aarzeling onder het kruis, tot aan de eeuwige voltooiing van alle uitverkorenen. In feite, toen ze naar de hemel werd opgenomen, liet ze dit heilswerk niet achter, maar blijft ze met haar veelzijdige bemiddeling de geschenken van eeuwige redding voor ons verkrijgen.

De Gelukzalige Maagd wordt in de Kerk aangeroepen met titels als Voorspreekster, Helpster, Bijstand, Middelares. Dit betekent niet dat er iets wordt afgenomen of toegevoegd aan de waardigheid en effectiviteit van Christus, de enige Bemiddelaar.

IV. De verering van de Gelukzalige Maagd in de Kerk (nn. 66-67)

Maria wordt door het Concilie geprezen als «het meest schitterende lid van de Kerk» en «het type van de Kerk». […] Laten alle christenen hun gebeden en lofprijzingen aan Haar richten en door Haar bemiddeling de nodige gunst van God verkrijgen via Zijn Zoon Jezus Christus, onze Heer, en laten zij volledig volgen in de voetsporen van onze enige Heer Jezus Christus (cf. 1 Kor 8, 6), en Zijn geboden naleven.

Opmerking over de titel «Mater Ecclesiae»

Hoofdstuk VIII gebruikt niet formeel de titel «Mater Ecclesiae». Paus Paulus VI heeft Maria, bij het sluiten van de derde zitting van het Concilie (21 november 1964), op eigen initiatief «Mater Ecclesiae» genoemd. De titel werd later toegevoegd aan de Lauretaanse litanie door paus Franciscus (11 februari 2018) en gevierd met een verplichte gedachtenis op de maandag na Pinksteren.

Theologische betekenis

Hoofdstuk VIII van de Lumen Gentium (Licht der Volken) behandelt de rol van Maria in de Kerk. Lumen Gentium stelt drie methodologische principes voor de hedendaagse mariologie vast: (1) Maria moet altijd in relatie tot Christus worden begrepen, een christologisch principe; (2) Maria moet altijd in relatie tot de Kerk worden begrepen, een ecclesiologisch principe; (3) Maria-devotie moet altijd echt zijn, zonder overdrijving of minimalisering. Hoofdstuk VIII vormt het referentiedocument voor alle postconciliaire mariologie, zowel academisch als pastoraal.

Aanvullende lezing

Dieper ingaan op het onderwerp: bestudeer Mariologie, Mariale dogma’s, het Signum Magnum, Marialis Cultus, Redemptoris Mater en Postgraduaat Mariologie.

Zie ook: Hoe het mariale leergezag systematisch te bestuderen – de complete gids van Locus

Leer meer over de Onbevlekte Ontvangenis.