Het Bracarens Concilie I (561) – de kanonen tegen de demonische dualiteit van het Priscilianisme

Concilie van Braga (1 mei 561)

Inleiding

Het *Concilie Bracarense I*, gehouden in Braga onder leiding van bisschop Sint Lucrécius, is een van de vroegste concilies in de Iberische Peninsula en een van de belangrijkste regionale teksten over angelologie en demonologie uit de late oudheid. De 17 kanonen van dit concilie veroordelen het priscilianisme, een Spaanse-Galaicische-Romeinse heidense leer die het dualisme tussen de goede schepper van de zielen en de duivel, schepper van de materie, verdedigde.

Historische context: Priscilianisme

Priscilianisme was een heidense beweging die ontstond bij Priscilian van Ávila (Spanje), die in 385 door de burgerlijke autoriteiten werd geëxecuteerd, de eerste geregistreerde executie van een heiden in het christelijke tijdperk. Na zijn dood verspreidde de leer zich over Galicië en Portugal en bleef tot in de 6e eeuw bestaan. De priscilianisten bepleitten:– Dualisme: Twee eeuwige principes, de goede God (geest) en de slechte duivel (materie). – Docetisme: Ontkenning van de echte incarnatie van Christus. – Astrologie en magie: Integratie van astrologische en magische praktijken in een vermeende “christelijke” context. – Ontkenning van de lichamelijke opstanding. – De duivel als schepper van de materiële wereld en lichamen.

De anti-demonologische kanonen van het Concilie van Braga

Kanon 7: Tegen het demonische dualisme

> *Latijn:* Si quis dicit, animam vel corporem hominis a daemone factum esse, anathema sit. > > *Portugees:* Als iemand zegt dat de ziel of het lichaam van de mens door de duivel is gemaakt, zij hij vervloekt.

Kanon 8: De duivel is geen schepper

> *Latijn:* Si quis dicit, primorum elementorum, mundi videlicet substantias unius creationis ab adverso principio creatas esse, sicut Manichaei et Priscillianus dixerunt, anathema sit. > > *Portugees:* Als iemand zegt dat de eerste elementen, de substanties van de wereld, door een tegenstander als schepper zijn gecreëerd, zoals Manicheeën en Priscilianen beweerden, zij hij vervloekt.

Kanon 9: De duivel is niet eeuwig

> Als iemand zegt dat de duivel niet eerder een goede engel was, gemaakt door God, noch dat de aard van zijn wezen het werk van God was, maar dat hij uit chaos en duisternis is ontstaan, zonder enige auteur, en dat hij zelf het begin en de substantie van het kwaad is, zoals Manicheeën en Priscilianen beweerden, zij hij vervloekt.Nederlands:> Als iemand zegt dat de duivel niet eerder een goede door God gecreëerde engel was, noch dat zijn natuur het werk van God was, maar dat hij uit chaos en duisternis voortkwam, zonder zelf een auteur te hebben, en dat hij zelf het beginsel en de substantie van het kwaad is, zoals de Manicheën en Priscilianen beweerden, zij vervloekt.> Caanon 10: Creëerde de duivel de donder en bliksem?> > Als iemand zegt dat de schepselen van God, dat wil zeggen de menselijke lichamen en andere soortgelijke lichamen, door de duivel zijn gecreëerd, zij vervloekt.> De drie fundamentele principes van de theologie> De Concilie van Braga I stelt drie fundamentele principes vast over demonologie:> 1. Absoluut monotheïsme: Er is slechts één God-schepper. De duivel is geen tweede schepper (tegenover Manicheïsme). > 2. Oorspronkelijke goedheid van de duivel: De duivel werd als goede engel gecreëerd, voordat hij viel. Hij is niet kwaad van nature, maar werd het door vrije keuze (zie later Concilie van Lateraans IV). > 3. Goedheid van de materie: De materie en lichamen zijn door God gecreëerd, niet door de duivel (tegenover Gnosticisme en Manicheïsme).> Historische betekenis> Het Concilie van Braga I voorspelt met meer dan 600 jaar de definities van het Concilie van Lateraans IV (1215). Het is het eerste (zelfs regionale) concilie dat met duidelijke dogmatische uitspraken vastlegt: > – Dat engelen schepselen van God zijn > – Dat de duivel een gevallen engel is > – Dat er slechts één principe van goed en kwaad bestaat (God-schepper), en dat kwaad slechts een vervuiling van goed is door vrije keuze> Deze uitspraken worden later overgenomen door: > – Vierde Concilie van Toledo (633) > – Elfde Concilie van Toledo (675) > – Vijftiende Concilie van Toledo (688) > – Roomse Catechismus (1566) > – Concilie van Florence (1442) – *Cantate Domino* > – Concilie van Lateraans IV (1215) – *Firmiter*> Liturgische erfenis in Braga> Het Concilie van Braga I leidde tot de zogenaamde *Rituel van Braga*, een van de verschillende vormen van middeleeuwse westerse liturgie, die in de Archbisdom van Braga tot in de post-conciliaire periode bleef bestaan. Deze ritus heeft bijzondere Maria- en engelgebeden, vooral in de Kerstmismis en op Mariafeesten.> Implicaties voor de hedendaagse demonologie> De principes die door het Concilie van Braga I zijn vastgesteld, blijven van toepassing op de hedendaagse katholieke demonologie:1. …

1. Tegen dualistisch occulte praktijken: wat begeert zowel God als “geesten” tegen te spreken, die tegenovergesteld zijn.
2. Tegen witte/zwarte magie: de Kerk erkent geen twee “magieën”, maar alleen de genade (goed) en het demonische werk (slecht).
3. Tegen astrologie: de sterren zijn schepping van God, geen “autonome principes” die het lot beheersen.
4. Tegen moderne “satanisme”: de duivel is geen parallelle macht aan God, maar een gevallen schepsel onderworpen aan Zijn soevereiniteit.

Relatie met het latere Magistereel

De kanonen van het Concilie van Braga worden magisterieel bindend geacht wat betreft de leer (hoewel het een regionaal concilie was, werd het geaccepteerd door de Toledaanse concilies en impliciet bevestigd). De CCC nr. 391 citeert expliciet het Concilie van Lateraans IV (dat de kanonen van Braga herformuleerde).

Aanvullende lectuur

IV Concilie van Latraan 1215 | Florents – Cantate Domino 1442 | CCC over Engelen en Demonen