Η χριστιανική λαϊκή αντίληψη της Αμωμητής

Αναλογιζόμενοι σαφώς τη παρθένο γέννηση του Ιησού, η αντίληψη για την αγιότητα της Μαρίας δεν στερείται θεολογικού νοήματος, καθώς οι Πατέρες της Εκκλησίας την αντιμετωπίζουν ομόφωνα ως Όλη Αγία, Όλα Ωραία, Παναγία, γεγονός που επιβεβαιώνει τη θεολογική πεποίθηση. Ωστόσο, η δυτική μορφή που γνωρίζουμε μόνο από τον 11ο αιώνα θα αποκτήσει ώριμα θεολογικά μαρτυρία που επιβεβαιώνουν και εμπνέονται από τη λαϊκή χρήση. Σε αυτόν τον αιώνα, η γιορτή της Κοιμήσεως της Μαρίας γίνεται κοινή, και όταν αρχικά απορρίφθηκε, προκάλεσε λαϊκή εξέγερση ενάντια σε όσους αρνούνταν την αμαράντωτη σύλληψή της. Ο Βενεδικτινός Εάμερος της Καντέρμπερι (θ. 1134), μαθητής του Άνσελμου της Καντέρμπερι, στο έργο του Περί της σύλληψης της Ευλογημένης Παρθένου Μαρίας, αντιπαραθέτει στην απλή και ταπεινή λατρεία των φτωχών, που γιορτάζουν την Κοιμήση της Μητέρας του Θεού, την ανώτερη και τολμηρή γνώση των πλούσιων εκκλησιαστικών που κατάργησαν τη γιορτή, δηλώνοντας ότι στερείται βάσης. Ο συγγραφέας παίρνει το μέρος των απλών ανθρώπων, κινηθείς από αγάπη και ειλικρινή προσκύνηση προς τη Μητέρα του Θεού, υποστηρίζοντας ότι η σύλληψη της Μαρίας ήταν απαλλαγμένη από κάθε αμαρτία.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1435, ο Ιωάννης του Ρομιρόι, στο Συμβούλιο της Βασιλείας, επικαλείται τη λαϊκή λατρεία ως πρώτο λόγο που πρέπει να οδηγήσει τους Πατέρες του Συμβουλίου να βάλουν τέλος στη διαμάχη για την Αμαράντωτη Σύλληψη. Με αυτόν τον τρόπο, θα ακυρωνόταν το αποτέλεσμα του σκανδάλου, όπου για να αρνηθεί κανείς την Αμαράντωτη Σύλληψη, ισχυριζόταν ότι η Μαρία είχε μολυνθεί από την πρωτόγονη αμαρτία.

Όχι σε αυτή τη θεολογική θέση, που υποτίθεται ότι είναι σωστή επειδή κληρονομεί ένα σύστημα μετρήσιμων χάριτος και αμαρτίας, κατάφερε να σβήσει την λαϊκή έμπνευση.Η ιστορία της Αμωμητής, λίγο όπως συμβαίνει στη μαριολογία των σύγχρονων ημερών, έπρεπε να συναντηθεί με τη λογική του Δομινικανού Μελχιορ Κανό, Δομινικανού της Σχολής της Σαλαμάνκας, ο οποίος διεκδικούσε να επιβεβαιώσει την αλήθεια ή ψευδότητα των προτάσεων σε θέματα πίστης. Από τον 17ο αιώνα, η πίστη στην Αμωμητή Σύλληψη ως καθολικό και βαθιά ριζωμένο γεγονός δικαιολογούσε τη δημιουργία συνοριών με τίτλο «Αμωμητή Σύλληψη», προσθέτοντας στις προσευχές την επίκληση «Σαντά Βιργίν Πρεςερβάτα». Την ίδια περίοδο αφιερώθηκαν ναοί, παρεκκλήσια στην Αμωμητή και πίνακες, όπως η «Πουρισσίμα» του ζωγράφου Μουρίγιο (θ. 1685).Χωρίς προηγούμενο στην ιστορία της Εκκλησίας, το πανεπιστημιακό κίνημα του 17ου αιώνα υπέρ της Αμωμητής, με όρκο μέχρι την εκχύλιση του αίματος («votum sanguinis»), όπως συμβαίνει στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδας και της Σεβίλλης, εξαπλώθηκε μεταξύ των θρησκευτικών τάξεων, των συνοριών, των πιστών, εκρήγνυται σε διαμάχες, όπως η περίφημη του Λ.Α. Μουρατόρι (θ. 1750), ο οποίος θεωρούσε ανάρμοστο κάποιος να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του για να υπερασπιστεί την Αμωμητή Σύλληψη, δεδομένου ότι δεν είχε κηρυχθεί ακόμα δόγμα πίστης από το μάγιστρο. Η απάντηση δεν άργησε και ο Άγιος Αφόνσος Μαρία ντε Λιγκόρι (θ. 1787) αντικρούει την άποψη του Μουρατόρι για δύο λόγους: η συναίνεση των πιστών και η πανταχού παρούσα γιορτή της Αμωμητής είναι έγκυρες αποδείξεις για αυτή την απόδειξη της σταθερότητας της πίστης. Στο 9ο αιώνα, στη Νάπολη γιορτάζονταν αυτή η γιορτή στις 9 Δεκεμβρίου ως «Conceptio Sanctae Mariae Virginis», στην Αγγλία από τον 11ο αιώνα και στην Καθολική Εκκλησία από το 1708 με τον Πάπα Κλήμη ΙΑ’.Η γυναικεία παρουσία αξίζει να τονιστεί. Πέρα από το γνωστό κείμενο, εσφαλμένα αποδομένο στην Αγία Κατερίνα της Σέννα, η οποία θα αναφερόταν στο προνόμιο της Μαρίας ως λάθος, βρίσκουμε τις «Αποκαλύψεις» της Αγίας Μπρίτζιντ (θ. 1373), οι οποίες θεωρούνται αυθεντικές από το Συμβούλιο της Констанτίας (1415) και είχαν μεγάλη επίδραση στον Δομινικανό Τομέα ντε Κανέλα (θ. 1639), καθώς αποσυνδέει τον γαμικό βίο του Ιωακείμ και της Άννας από μια άσκηση επιθυμίας, θεωρώντας τον ως πράξη της θείας φιλανθρωπίας. Άλλες γυναίκες, όπως η Πορτογαλέζα Βεατρίκη της Σίλβα (θ. 1490), ιδρύουν συνορίες αφιερωμένες στην Αμωμητή Σύλληψη, προωθώντας τη διάδοση αυτής της μαριανής αλήθειας πίστης.