Inleiding

Hoop is een centraal element in de boodschap van Jezus en in de synoptische traditie van het Nieuwe Testament. Dit artikel onderzoekt hoe hoop wordt gearticuleerd in de synoptische evangeliën en in het Boek der Handelingen van de Apostelen, met de nadruk op de spanning tussen het “al” en het “nog niet” van de beloften van redding. We zullen analyseren hoe deze hoop zich manifesteert in de boodschap van Jezus, in zijn leer en in de praktijken van de gemeenschap na Pasen, waardoor de vertrouwelijke en geduldige verwachting van het Koninkrijk van God wordt versterkt.

Hoop in de boodschap van Jezus

Volgens de synoptische traditie, inclusief het Boek der Handelingen van de Apostelen, wordt de gelovige gericht naar de toekomst. In het licht van de belofte van de erfenis (Matteüs 19,29; Matteüs 25,34) en de verwachte beloning (Matteüs 5,12; Lucas 6,22), worden de gelovigen opgeroepen om waakzaam en geduldig te blijven.

De paulinische spanning tussen het “al” en het “nog niet” van de beloften van redding is ook aanwezig in deze traditie, en komt al naar voren in de vroegste bronnen, zoals bron Q. Wanneer Jezus spreekt in de naam van God, weerspiegelen zijn waarschuwende en bemoedigende woorden de samenhang tussen de aanwezigheid en de verwachting van het Koninkrijk van God.

Aanwezigheid van het koninkrijk

Het Koninkrijk van God is al aangekomen, maar ondervindt weerstand (Matteüs 11,12-13; Lucas 16,16), wordt bestreden door demonen (Matteüs 12,28; Lucas 11,20) en is het enige ware goed dat met vertrouwen in de goddelijke voorziening moet worden nagestreefd (Matteüs 6,25-33; Lucas 12,22-31).

Verwachting van het koninkrijk

Het Koninkrijk is nog niet gekomen en moet worden aangekondigd en verwacht (Matteüs 10,7; Lucas 10,9). Zijn vervulling zal gepaard gaan met een goddelijke oogst (Matteüs 9,37; Lucas 10,2), het laatste oordeel (Matteüs 13,40) en de volledige manifestatie in de parousie van de Mensenzoon (Markus 8,38; Matteüs 24,27-44).

A esperança na tradição sinótica: mensagem de Jesus nos evangelhos de Mateus, Marcos e Lucas

2. De hoop in de leringen en praktijken van Jezus

Jezus stimuleert de hoop door verschillende praktijken en leringen die vertrouwen in het Koninkrijk van God bevorderen en standvastigheid in het gezicht van tegenspoed aanmoedigen.

De welzegen

De welzegen verkondigen geluk aan hen die al het Koninkrijk ervaren en beloven toekomstige beloningen, zoals het aanschouwen van God en het bezit van het land (Matteüs 5,3-9; Lucas 6,20-23).

Onze Vader

Onze Vader uitdrukt hoop in de toekomstige handelingen van God, met name in de tweede smeekbede (Matteüs 6,9-13).

De koninkrijksparabelen

Parabelen zoals die van de mosterdzaadje en het gist wekken hoop op groei en vervulling van het Koninkrijk (Matteüs 13,31-33).

Deze hoop vereist waakzaamheid (Matteüs 26,40-41) en bevrijding van overmatige zorgen (Matteüs 6,31-34). De gemeenschap na Pasen heeft deze woorden van Jezus eigen gemaakt, erkentend dat ze de diepste betekenis van de spanning tussen het “al” van de opstanding en het “nog niet” van de uiteindelijke voltooing omvatten.

De hoop in de synoptische traditie | Locus Mariologicus

3. De hoop in de post-pascal traditie

Het apocalyptische discours van Marcus (Marcus 13) is een duidelijke uiting van de boodschap van hoop. De vernietiging van Jeruzalem wijst op de nabijheid van het verlossingsgebeurtenis aan het kruis en de parousie van de Mensenzoon (Marcus 13, 24-27), die de gekozen mensen zal verzamelen. Waakzaamheid en volharding tot het einde worden de sleutelwoorden (Marcus 13, 5-36).

Jezus’ antwoord aan de Saduceeën over de opstanding versterkt de hoop op een toekomstig leven: God, “God der Levenden”, verlaat zijn eigen niet (Marcus 12, 18-27). Het verhaal van het Laatste Avondmaal draagt ook het teken van hoop in het komende Koninkrijk (Marcus 14, 25).

In Matteüs wordt deze spanning tussen “nu” en “nog niet” in een meer theologische context geplaatst. De evangelist:

Brengt Jezus dichter bij zijn discipelen en benadrukt de structuren van de gemeenschap (Matteüs 18, 5; 16, 18-19), waarbij hij deze duidelijk onderscheidt van het Koninkrijk van God.
Benadrukt de universele missie van de Kerk, ondersteund door de voortdurende aanwezigheid van de opgestane Christus (Matteüs 28, 18-20; 28, 20; 1, 23).
Verbindt de eschatologische vervulling met de parousie van Christus als de uiteindelijke rechter (Matteüs 24-25). Hij illustreert in parabels het belang van waakzaamheid en onwrikbare trouw (Matteüs 24, 32-51; 25, 1-13), waarbij hij zelf het ultieme voorbeeld van hoop, waakzaamheid en gebed is (Matteüs 26, 36-46).

4. Hoop in het Evangelie van Lucas en Handelingen van de Apostelen

Met een alomvattende reddingsvisie, Lucas breidt het horizon van de hoop uit. Voor hem vormt de Kerk, als het ware volk van God, de missie om Jezus te getuigen “tot aan de uiteinden van de aarde” (Handelingen 1,8).

Deze hoopvolle perspectief verlicht niet alleen het heden, maar wijst ook naar de toekomstige voltooiing, door de ervaring van de opstanding te verbinden met de definitieve vervulling van Gods beloften aan het einde der tijden. Lucas benadrukt de werking van de Heilige Geest als gids en steun voor de missie van de Kerk, waardoor de collectieve hoop op de uitbreiding van het Koninkrijk van God wordt versterkt.