Waren de broers van Jezus de zonen van Sint Jozef?

Filhos de José? Quem eram os irmãos de Jesus segundo a Igreja

Door · Bijgewerkt op

De broers van Jezus waren de zonen van Jozef? Volgens de Kerk waren ze niet de zonen van Maria, en over het feit of ze wel of niet de zonen van Sint Jozef waren, blijft de vraag open. De Evangeliën spreken van “broers” van Jezus, en vanaf de oudheid waren er drie antwoorden: Helvidius beschouwde hen als de zonen van Maria en Jozef, Epifanius als de zonen van Jozef uit een eerder huwelijk, en Hiëronymus als neven. Wat de Kerk als leer stelt, is de altijddurende maagdelijkheid van Maria. Wie deze broers precies waren, is een kwestie van interpretatie.

Samenvattend

  • De teksten: Mc 6,3 en Mt 13,55-56 noemen Jakobus, Jozef, Judas en Simon, en noemen ook zusters. Mc 15,40 en Joh 19,25 spreken over vrouwen die Maria heten, die bij het kruis aanwezig waren.
  • Helvídio: kinderen van Maria en Jozef. Hiëronymus weerlegde hem in zijn werk *Adversus Helvidium* (PL 23).
  • Epifanius: zonen van Jozef, uit een eerder huwelijk. Dit is de passage die voorkomt in de apocriefe geschriften.
  • Jeronymus: Nabestaanden, kinderen van een andere Maria. Het Catechismus, nr. 500, spreekt van “nabestaanden”.
  • Doctrine en mening: De altijddurende maagdelijkheid van Maria is een doctrine (nr. 499). De vraag wie de “broers” waren, is een mening.
Wat zeggen de teksten?

In Nazareth vragen de medeburgers van Jezus: “Is dit niet de timmerman, de zoon van Maria en de broer van Jakobus, Jozet, Judas en Simon? En staan zijn zusters niet hier tussen ons?” (Mc 6,3). Matteüs geeft een vergelijkbare lijst: “Wordt haar moeder niet Maria genoemd, en haar broers Jakobus, Jozet, Simon en Judas? En staan haar zusters niet allemaal hier tussen ons?” (Mt 13,55-56). In beide passages gebruikt het Grieks het woord *adelphoí*, “broers”.

Andere teksten helpen om de personen te identificeren. Marcus noemt onder de vrouwen die bij het kruis stonden «Maria, de moeder van Jakobus de Kleinere, en de moeder van Jozet» (Mc 15,40), en Matteüs schrijft «Maria, de moeder van Jakobus, en de moeder van Jozef» (Mt 27,56). Johannes zegt dat er bij het kruis stonden «zijn moeder, en de zuster van zijn moeder, Maria, de vrouw van Chofa, en Maria Magdalena» (Jo 19,25). Matteüs spreekt ook van «de andere Maria» (Mt 28,1). (Onze vertalingen vanuit de Griekse tekst.)

Geen van deze versen vermeldt expliciet van wie de broers van Jezus afstamden. Van dit hiaat zijn drie verschillende opvattingen ontstaan.

Helvídio: kinderen van Maria en Jozef

Helvídio, aan het einde van de 4e eeuw, stelde dat Maria na Jezus nog andere kinderen had. Wie zijn stelling bewaart, is Hiëronymus, die deze samenvat: «Vult enim alios quoque filios Mariam procreasse» («hij wil dat Maria ook andere kinderen heeft gekregen»). Volgens Hiëronymus was het laatste argument van Helvídio dat de Evangeliën de “broers” van Jezus noemen (Hiëronymus, *Adversus Helvidium*, PL 23, col. 201-203, eigen vertaling).

Perrotta merkt op dat Helvídio een minderheidsopvatting herhaalt, die ook aan Tertullianus wordt toegeschreven, en die het maagdelijke verwezenlijking van Jezus stelt, maar niet de altijddurende maagdelijkheid van Maria. De Kerk heeft deze positie niet gevolgd.

Epifânio: kinderen van een eerste huwelijk van Jozef

Epifanius van Salamis, in het Panarion, geeft de tweede positie weer. Volgens de Latijnse tekst van Migne had Jozef een eerste vrouw, uit de stam van Juda, «van wie hij zes kinderen kreeg, vier zonen en twee dochters». De oudste was Jakob, de «Oblias», en daarna werden Jozef, Simeon en Judas geboren, en twee dochters, Maria en Salome. Toen de vrouw stierf, ontving Jozef, «die al meer dan tachtig jaar oud was», Maria, niet om met haar te leven als echtgenoot, maar om haar te beschermen (Epifanius, Panarion 78, in PG 42, kolom 709-711).

Volgens Epifanius noemen de Evangeliën de zonen van Jozef “broers” van de Heer vanwege die gemeenschappelijke woonplaats:

«Vanaf het moment dat de kinderen van Jozef een band van verwantschap met de Verlosser kregen, ontstond er een affiniteit van familielijkheid, waardoor ze de naam van broers ontvingen.» (Epifanius) Panarion 78, in PG 42, kolom 710, eigen vertaling).

Later concludeert hij dat, wanneer de Schrift spreekt over de broers, het gaat om “Jacobus en de andere zonen van Jozef, en niet om zonen van Maria, die niet bestaan”. Deze interpretatie komt uit de apocriefe geschriften, en Perrotta herinnert eraan dat de meeste Vaderen in het Oosten en enkele in het Westen, beïnvloed door deze geschriften, deze interpretatie hebben aangenomen. Hij citeert Clemens van Alexandrië, Epifanius, Gregorius van Nyssa, Efreem en Hilarius. Bertrand voegt Cyriacus van Alexandrië toe, die schrijft dat Jozef “kinderen en dochters had uit een eerder huwelijk”.

Jeronymus: naaste verwanten

De derde reactie is die van Hiëronymus, in het werk *Adversus Helvidium*. Hij argumenteert dat, in de Schrift, “broer” verschillende betekenissen heeft: “in vier betekenissen worden in de heilige Schrift broers genoemd: door natuur, door volk, door verwantschap en door genegenheid” (PL 23, kolom 205, eigen vertaling). Voor hem zijn de broers van Jezus broers “door verwantschap” en niet door natuur (kolom 209-210), dat wil zeggen, nauwe verwanten.

Met betrekking tot de identificatie concludeert hij dat Maria, de moeder van Jakobus de Jongere, “de vrouw was van Alfeus en de zuster van Maria, de moeder van de Heer, die de evangelist Johannes Maria van Klemos noemt” (PL 23, col. 205, eigen vertaling). En hij voegt eraan toe dat het voor hem voldoende is dat het vaststaat dat Maria, de moeder van Jakobus en Jozet, niet de moeder van de Heer is.

Jeronymus gaat verder over Jozef. Hij zegt dat het idee dat de broers kinderen waren van andere echtgenotes van Jozef, iets is dat velen “met een onvoorzichtige, niet zozeer vrome, maar juist gewaagde” houding verzinnen (col. 213-214), en stelt voor:

«Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur.» «Jij zegt dat Maria haar maagdelijkheid niet heeft bewaard: ik eis meer voor mezelf: dat ook Jozef zelf maagd was door Maria, opdat uit een maagdelijk huwelijk een maagdelijk Zoon geboren zou worden.» (Hiëronymus) Tegen Helvidius. 19, in *Lumen Gentium* 23, kolom 213-214, eigen vertaling).

Perrotta herinnert eraan dat geleerden nog steeds discussiëren over het linguïstische argument. Volgens pater John Meier, die hij citeert, duidt het woord adelphós in het Nieuwe Testament alleen op een volle broer of halfbroer, tenzij in figuurlijke zin, en zou Paulus de Griekse term voor “neef” tot zijn beschikking hebben gehad als hij die wilde gebruiken. Aan de andere kant erkennen veel geleerden dat “broer” een bredere semitische betekenis kan hebben, namelijk die van een familielid.

De zonen van Jozef? Wat de Kerk leert

Het Catechismus leert als dogma de maagdelijkheid van Maria: het verdiepen van het geloof in de maagdelijke moederrol “heeft de Kerk ertoe gebracht de werkelijke en altijddurende maagdelijkheid van Maria te belijden” (nr. 499). Vervolgens behandelt het de broers en zusters van Jezus:

“De Kerk heeft altijd begrepen dat deze passages niet verwijzen naar andere kinderen van de Maagd Maria: immers, Jakobus en Jozef, “broers van Jezus” (Mt 13,55), zijn de zonen van een andere Maria, een discipule van Christus, die significant “de andere Maria” wordt genoemd (Mt 28,1). Het gaat om naaste verwanten van Jezus, volgens een bekende uitdrukking uit het Oude Testament.”Het Catechismus van de Katholieke Kerk., nr. 500)

Het Catechismus sluit de positie van Helvídio uit en spreekt van “naaste verwanten”, wat overeenkomt met de lijn van Jeronymus. Het definieert echter niet precies wie deze broers waren. Perrotta merkt op dat, onder de theologisch aanvaardbare mogelijkheden, de mogelijkheid bestaat dat het de zonen waren van Jozef en een overleden vrouw, een hypothese die geliefd is bij oosterse christenen. Hij merkt ook op dat de altijddurende maagdelijkheid van Jozef een theologische opvatting is die in het Westen, over het algemeen, sinds de 15e eeuw wordt gevolgd.

Doctrine, mening en legende

Het is belangrijk om onderscheid te maken. Het is een dogma dat Maria altijddurend maagd is gebleven. Het is een legitieme mening dat de “broers” de zonen van Jozef waren, of neven van Jezus. De details in de apocriefe geschriften, zoals de gevorderde leeftijd van Jozef, zijn legenden. Over dit onderwerp kan men ook lezen op “De huwelijken van Maria en Jozef”.

Veelgestelde vragen

Os irmãos de Jesus eram filhos de São José?

É possível, mas é uma opinião e não uma doutrina. Epifânio sustentou que eram filhos de José de um casamento anterior, e Jerônimo, que eram parentes próximos. A Igreja ensina apenas que não eram filhos de Maria (Catecismo, n. 499-500).

Jesus teve irmãos de sangue?

Não de Maria. O Catecismo ensina a virgindade real e perpétua de Maria e diz que os «irmãos de Jesus» são parentes próximos (n. 500).

O que defendeu Helvídio?

Que Maria teve outros filhos depois de Jesus, de José. Jerônimo o refutou no tratado Adversus Helvidium, e a Igreja não seguiu essa posição.

Quem eram Tiago, José, Simão e Judas?

São os nomes dos «irmãos» em Mt 13,55 e Mc 6,3. Jerônimo os identificava como filhos de outra Maria, a de Clopas, parenta de Maria. Epifânio os tinha por filhos de José. O Catecismo diz que Tiago e José são filhos de «uma Maria discípula de Cristo» (n. 500).

Por que alguns dizem que José era velho?

Porque a tese do casamento anterior vem dos apócrifos, que faziam de José um viúvo idoso, e Epifânio o dá com mais de oitenta anos. É uma lenda e não faz parte da doutrina.

Referenties

  • HEILIGE SCHRIFT: Mt 13,55-56, Mt 27,56, Mt 28,1, Mk 6,3, Mk 15,40, Joh 19,25. Onze vertalingen zijn gebaseerd op de Griekse tekst (SBLGNT).
  • CATECHISME VAN DE KATHOLIEKE KERK, nr. 499-500.
  • JERÔNIMO.De perpetua virginitate B. Mariae adversus HelvidiumIn: MIGNE, J.-P. *Patrologia Latina*, deel 23, kolommen 201-214.
  • EPIFANIUS VAN SALAMIS. *Panarion*, ketterij 78. In: MIGNE, J.-P. *Patrologia Graeca*, deel 42, kolom 709-712.
  • PERROTTA. *Saint Joseph: Zijn leven en zijn rol in de Kerk van vandaag*. 2000, blz. 86-89.
  • BERTRAND. *Sint Jozef in de geschriften van de Vaderen*. Montréal, 1966, blz. 74-77.
Omslag van het boek “100 vragen over Maria, Moeder van Jezus”
Boek van Editora Locus
100 vragen over Maria, Moeder van JezusHuidige prijs: R$ 39,90
Bekijk het boek

Reacties