Johannes Paulus II – Zes catechese over engelen en demonen (juli-augustus 1986)

In juli-augustus 1986, tijdens de wekelijkse woensdag-audenties, wijde paus Johannes Paulus II zich zes opeenvolgende catechesen toe aan het onderwerp van engelen en demonen. Deze reeks vormt de meest uitgebreide en gezaghebbende samenvatting van het recente leergezag over angeologie en demonologie, waarbij het bijbelgebaseerde, patristische en dogmatische onderwijs wordt geïntegreerd.

Structuur van de 6 catechesen

1. 9 juli 1986: «Engelen: spirituele en vrije schepselen in Gods werk»
2. 23 juli 1986: «Engelen en de onzichtbare wereld: dimensie van het geloof»
3. 30 juli 1986: «Engelen: medewerkers in Gods werk van Providentie»
4. 6 augustus 1986: «De val van de rebeller engelen, de oorsprong van het geestelijke kwaad»
5. 13 augustus 1986: «Christus’ overwinning op de geest van het kwaad»

1. Catechese 9 juli 1986, engelen als spirituele schepselen

Italiaans: Le sacre Scritture e la tradizione hanno chiamato propriamente «angeli» quei creature, che precedono ogni creatura visibile: forti spiriti puri, di natura «sopramondana», naturalmente più vicini a Dio che alle creature materiali. Questi spiriti puri, gli angeli del cielo, costituiscono un autentico «popolo» innumerevole, organizzato in modi diversi e con compiti diversi nella geografia spirituale del cosmo.

Portugees: As Sagradas Escrituras e a tradição chamaram propriamente «anjos» aquelas criaturas que ultrapassam toda criatura visível: espíritos puros, de natureza «sopramundana», naturalmente mais próximos de Deus que das criaturas materiais. Estes espíritos puros, os anjos do céu, constituem um autêntico «povo» inumerável, organizado de modos diversos e com tarefas diversas na geografia espiritual do cosmos.

2. Catechese 23 juli, engelen en de onzichtbare wereld

JP2 citeert Col 1, 16: «Nele foram criadas todas as coisas, no céu e na terra, as visíveis e as invisíveis: tronos, dominações, principados, potestades, tudo foi criado por meio dele e para ele». De engelen zijn deel van de «onzichtbare wereld» die deel uitmaakt van het christelijke geloof, zoals gearticuleerd in het Geloofspersoon: «Schepper van de hemel en de aarde, van de zichtbare en de onzichtbare dingen».

3. Catechese 30 juli, medewerkers van de Providentie

Nederlands:De aanwezigheid van de Hoedsterengel… is voor elke christen de tastbare garantie van Gods liefde voor elk van ons. Zoals ons de Oude Testament heeft onthuld, heeft God een engel aangesteld als bewaker van elke mens: «Wanneer de Heer u het woord van de wet gaf, waren de engelen, zo te zeggen, uw begeleiders voor het gezicht van God» (zie Oefening van de Hoedsterengelen).

4. Catechese 6 augustus, de val van de rebellerende engelen

Die engelen die van zuivere geesten zijn geworden tot boze geesten, hebben vrijwillig de afwijzing van God gekozen. De «keuze» van de rebellerende engelen was anders dan die van onze voorouders; het was geen keuze door verleiding van een ander wezen, maar een puur «interne» keuze, gebaseerd op een interne daad van rebellie tegen de goddelijke wil. Deze keuze, eenmaal gedaan, heeft onomkeerbaar het lot van de gevallen engelen gemarkeerd.

5. Catechese 13 augustus, de overwinning van Christus over de geest van het kwaad

Christus is gekomen om «de werken van de duivel te vernietigen» (1 Johannes 3, 8). Zijn hele openbare leven is inderdaad gekenmerkt door een strijd tegen de duivel. Hij heeft Satan verslagen op het kruis, en Zijn opstanding heeft de overwinning bevestigd. Alle gedoopten delen in deze overwinning.

De 9 engelenkoren (patristische traditie)

Paus Johannes Paulus II bevestigt de patristisch-middeleeuws traditie van de 9 engelenkoren (Pseudo-Dionysius Areopagita, 5e eeuw):| Hierarchie | Koren | Functie | |—|—|—| | 1. Hoogste | Serafins, Cherubijnen, Tronen | Directe contemplatie van God | | 2. Middelste | Dominaties, Virtuelen, Machten | Bestuur van het universum | | 3. Laagste | Cherubijnen, Serafins, Thronsengelen | Bewaking en dienstbaarheid |

Principaten, Arcanjos, Engelen

Bewaking van mensen en volken

De drie erkende arcanjos

Slechts drie engelen worden genoemd in de Heilige Schrift:

• Sint Michaël: «Wie is als God?», beschermer van de Kerk, overwinnaar van Satan (Openbaring 12, 7)
• Sint Gabriël: «Sterk in God», boodschapper van de aankondiging (Lucas 1, 26-38)
• Sint Rafael: «Genezing van God», begeleider van Tobit (Tobit 5-12)

De feestdag van de drie arcanjos wordt gevierd op 29 september. De feestdag van de engelenwacht is op 2 oktober.

Doctrinale relevantie

De catechese van Johannes Paulus II stelt dat de leer over de engelen:

1. Een integraal onderdeel vormt van het christelijke geloof dat is onthuld
2. Bevestigd wordt in de Heilige Schrift, de Traditie en het Magisteraat
3. Dogmatisch werd vastgesteld tijdens het Vierde Concilie van Latran (1215)
4. Bevestigd is door het Tweede Vaticaans Concilie (LG 49-50)
5. Konkrete pastorale implicaties heeft (devotie aan engelenwacht, bemiddeling)

Erfenis

De vijf catechese van 1986 vormden de directe basis voor de secties over engelologie en demonologie in het Catecisme van de Katholieke Kerk (1992), met name de nn. 328-336 (engelen) en 391-395 (val van engelen).

Aanvullende lectuur

IV Concilie van Latran 1215 | CDF Fede e Demonologia 1975 | Paulus VI Confronto col o Diabo

Postgraduaat in Mariologie

Wil je je kennis van Mariologie verdiepen? Ontdek dan de Postgraduaat Mariologie aan de Locus Mariologicus – een academische opleiding die theologische strengheid, spirituele leven en de levende traditie van de Kerk combineert.

Inschrijven of meer informatie →

Bekijk onze uitgebreide gids over Katholieke Angelologie.

Wil je demonologie op een methodische manier bestuderen?

Dit artikel is ontstaan uit de werken van de bibliotheek van Locus Mariologicus. Demonologie is een van de vakken in de Postgraduaat in Mariologie, bestudeerd met de strengheid van de bronnen – de Schrift, de Vaders van de Kerk en het Magisteraat – en niet met sensatiezucht.

Bekijk het curriculum van de Postgraduaat