Onze-Lieve-Vrouw van Dank of van de Gratie: conclusie.

De genade als deelname aan het goddelijk leven

De genade kan worden gezien als de gemeenschap met de Vader door Christus in de Geest. Het begeleide opvoedingsproces, genadig, leert mensen zich te bevrijden van de zonde en tot de goddelijke transformatie (theosis) te komen. De Patristiek beschrijft dit mysterie als volgt: «God werd mens, zodat de mens tot God kon worden». Hierin spreekt het Nieuwe Testament over de uitstroming van de Geest als bron van wedergeboorte (Jo 3,5-7), nieuwe leven (Rom 5,5, 6,4), filiale relatie (Rom 8,15-16, Gal 4,6) en eeuwig leven (Rom 6,23).

De leer over de rechtvaardiging richtte zich op de vergeving en afwijzing van zonden en liet de wedergeboorte voor een nieuw leven over het hoofd. In werkelijkheid stelt de rechtvaardiging de mens in een nieuwe relatie met God, maar de wedergeboorte volgens de Geest verandert de innerlijke levenswereld, de zaad van het leven, en plaatst de mens in een andere positie om het leven tegemoet te treden. In essentie is het ontvangen van genade geen menselijke prestatie. Wie een geschenk ontvangt, neemt niet deel aan de initiatief van het geschenk, maar ontvangt het alleen. Als het niet wordt ontvangen, bestaat er wel de goede intentie van de aanbieder, maar in ons geval is het geschenk van God Christus. Zonder het vrije ontvangen van het geschenk wordt het niet tot een aanbieding. In die zin weerspiegelt de leer van Petrus over onze deelname aan de goddelijke natuur (2 Pet 1,4) deze realiteit, aangezien de identiteit van de menselijke natuur het ontvangen van het goddelijke geschenk is. Ver weg van pantheïsme of apofasie, de verlichtende licht van genade verlicht de geest van de mens met de handeling van God en maakt hem in staat zich in bewustzijn en liefde met Hem te verbinden.

Bovenop alle denominaties die in de loop van de theologische geschiedenis zijn voorgesteld over de relatie als toevallig of essentieel, zijn we vandaag in staat om naar het mysterie van de Drie-eenheid en de incarnatie als openbaring van God te kijken en te reflecteren dat Maria erbij was en ook het mysterie van de Drie-eenheid dat in de geschiedenis is uitgebarsten om haar te redden. Genade is geen toevallige, willekeurige of zelfs willekeurige tussenkomst in het leven van de mens, maar een substantiële manier waarop de mens is gehumaniseerd door de goddelijke goedheid.

De christelijke definitie van Christus als ware God en ware mens helpt ons om de progressieve humanisatie te zien die de divinisatie als centrale boodschap met zich meebracht, waar het Oude en Nieuwe Testament samenkomen. In de post-conciliaire wereld is het ondenkbaar in het katholicisme dat de gedachte van gunst die ons tot God gelijk maakt, zou kunnen bestaan zonder de noodzakelijke humanisatie, aangezien deze de menselijke vrijheid van onverantwoordelijkheid bevrijdt en de ik rijpt. Wanneer we naar de persoon van de Messias kijken, vinden we het paradigma van de onlosmakelijke unie tussen God en de mens, tussen goddelijkheid en menselijkheid, maar ook de bron, want alleen in het mysterie van de ingesloten Woord vinden we het licht van het mysterie van de mens (Gaudium et Spes 22). In werkelijkheid kan de divinisatie niet betekenen dat de mens zijn menselijke conditie verlaat. Integendeel, het is de conditie van de menselijke volheid, aangezien het gesprek met goddelijke personen de mens leidt tot het verwezenlijken van zijn oorsprong: beeld en gelijkenis van God (Gen 1:26). We kunnen dan concluderen dat gunst het doel is van het menselijk leven: een dialooggebeurtenis die God en de mens levendig met elkaar in verbinding brengt. Twee elementen zijn nodig: het voorstel van God en het antwoord van de mens, dat zich uitdrukt in een relatie van liefde en de communicatie van goddelijke leven. Doorheen de geschiedenis van de redding, van de schepping tot de eschatologie, wordt gunst door de leden van het volk van God, vooral door de gedoopten, ontvangen, aangezien het een geschenk is van het nieuwe leven in de goddelijke Geest van de Vader en de Zoon.

Maria en de genade in het Nieuwe Testament

Jezus, de Christus, de levende Godskind, is de volheid van gunst en waarheid (Johannes 1:14). In de figuur van Maria wordt dit op twee manieren verwezenlijkt: de genadigheid van de Vader die in Maria alle werken van het Oude Testament samenvat, en de goddelijke moederschap en spirituele moederschap die voortvloeit uit de wil van de Vader die de Woord aan de wereld communiceert. In werkelijkheid is het ondenkbaar om theologisch over gunst na te denken zonder de volheid van genade (Lucas 1:28) in overweging te nemen.

Maria’s antwoord op de genade

De genade van de Vader die naar Maria kijkt, die genade gevonden heeft bij God, wordt door de engel in de geschiedenis van de redding voor het eerst genoemd niet als Myriam, maar als kecharitomene ‘vol van genade’ (Lc 1,28). Deze naam betekent duurzaam ontvanger van goddelijke liefde. Dit moeilijk te vertalen woord vindt zijn oorsprong in dankbaar zijn en genadig zijn, wat wijst op een handeling van God die in het heden voortduurt. De liefde van God in Maria transformeert haar, want hij zegent haar en voert grote dingen uit in haar, beginnend met de maagdelijke moederschap van het Woord van God.

Het hele verhaal van de Annonce (Aankondiging) toont de relatie van Maria met de Drie-eenheid aan. De Vader is het die de genade naar Maria stuurt, waardoor de incarnatie van de Zoon mogelijk wordt, die zich als Zoon van Maria wordt, door de kracht van de Heilige Geest (Lc 1,35), die haar zoals de wolk die de Ark van het Verbond in de woestijn bedekte, in zijn schaduw dekt. De genade, begrepen als liefde voor de personen van de Drie-eenheid, vindt in Maria de ruimte om de geschiedenis te redden, want in de Maagd genade en vrijheid samenkomen. We kunnen dan ook zeggen dat Maria beeld is van de Drie-eenheid, omdat ze de handeling van God in de wereld onthult en de passende reactie van de mens: volledige beschikbaarheid tegenover de wil van de Vader: ‘Hier ben ik, de dienaar van de Heer, laat mij volgens jouw woord geschieden’ (Lc 1,38).

Maria Moeder in de orde van de Genade

In het pascalische evenement dat beschreven staat in Jo 19,26-27, krijgen we een uniek inzicht in de diepe mariologische betekenis die nog steeds niet volledig verkend is in het dramatische uur van Jezus. Naast sociaal-caritatieve interpretaties, moeten we de lange en geldige patristische en magistische traditie benadrukken bij de theologische interpretatie van dit vers, waarin de rol van Maria in het werk van de redding onthuld wordt. Welke betekenis kunnen we toekennen aan de openbaring van Maria als Moeder van de geliefde leerling? Wat voor een materniteit is dat? Op dit argument heeft de hedendaagse tijd de context van Maria’s aanroeping door Jezus als Vrouw aangeroepen om de betekenis van de barende te vinden, een teken van zegen in de bijbelse en joodse traditie. In die zin, op dat moment, voor de ogen van het gekruisigde Woord, vertegenwoordigt Maria Sión, die vanaf dat moment de Moeder zal zijn van een volk, het volk van de kinderen in de Zoon. Het ultieme uur van de passie onthult aan de wereld dat mensen opnieuw als kinderen van God in de Geest van de Vader gecreëerd zijn, en dat Maria’s tussenkomst als Nieuwe Eva is om deel te nemen aan het nieuwe leven dat voortkomt uit dezelfde Geest die haar Moeder van de Zoon van de Vader maakte.

We kunnen dan concluderen dat de Moeder van Jezus en de geliefde leerling de Sión voorstelt, de Moeder van een nieuw volk uit de messianische tijdperk, dat de missie van Eva als Moeder van alle levenden voortzet. In deze allegorie krijgt de figuur van de Kerk als Sponsa Verbi een bijzondere glans die haar plaats vindt naast de Verloofde.

Jezus onthult de identiteit van Maria in de geschiedenis van de redding, zonder te specificeren wat het precies inhoudt, maar we weten dat het een materniteit moet zijn die leven communiceert, aangezien de stervende zijn leven geeft zodat wij het kunnen hebben om te leven. Op die manier kunnen we begrijpen hoe in Johannes het water en de Geest opnieuw geboren worden (Jo 3,3-7). Het Tweede Vaticaans Concilie biedt een cruciale interpretatie van de materniteit in Lumen Gentium 53, waarin Maria beschreven wordt als moeder van de leden van Christus, en in nummer 61 als moeder in de orde van de genade, aangezien zij, op een bijzondere manier heeft meegewerkt aan het werk van de redding door haar bijzondere gehoorzaamheid, geloof, hoop en vurige liefde om het goddelijke leven van de zielen te herstellen.

ConclusieNa deze reis hebben we enkele conclusies getrokken die ook onze mariologische conversie met zich meebrengen, aangezien de manier om Maria te zien is bijgewerkt, vooruitgegaan en gezuiverd vanuit het licht van de Heilige Schrift, de ziel van de mariologie.

De titel Onze-Lieve-Vrouw van Dankbaarheid

Deze titel betekent dat Maria deelneemt aan de carismaten die de Heilige Geest aan de leden van het volk van God biedt voor de opbouw van de Kerk. De Handelingen van de Apostelen beschrijven Maria tussen hen toen zij gevuld waren met de Heilige Geest en begonnen in vreemde talen te spreken en te profeteren. Er is geen reden om de glossolalie en profetie van de pentecostale ervaring van de Moeder van Jezus te ontkennen. Maria, verheerlijkt in lichaam en ziel, wordt een manifestatie van de kracht van de Geest en wordt erkend als taumaturg, aangezien het permanente carisma van de Moeder van de Messias met wonderen, genezingen en mirakels bidt, zoals eeuwen van heiligenbeelden en de geschiedenis van het christendom aantonen. Door Maria de volheid van de carismaten toe te kennen, aan het licht van haar prominentie in de redding, als gevolg van Gods liefde voor haar, komen we tot de conclusie dat de titel bemiddelaar in Christus haar van een catartisch isolement brengt om zich met mensen en God te verhouden, aangezien zij zich in de geschiedenis van de redding, in relatie tot Christus en de Kerk, bevindt.

Maar dit is niet voldoende. De trouw aan de oorsprong van alle mariologie, namelijk de Schrift, dwingt ons uit consistentie over te gaan van Onze-Lieve-Vrouw van Dankbaarheid naar Onze-Lieve-Vrouw van Gratie. Van de gaven van de drievoudige God die alle verdeling van gratie overstijgt, vinden we de heiliging, die, eenmaal aanvaard door de doopelingen, ons in een vitale relatie met de drie goddelijke personen brengt. Nu kan de Moeder van Jezus worden begrepen als het paradigma van deze permanente actie van gratie in haar, namelijk de kecharitomene, aangezien haar leven en aanwezigheid bij het kruis van Christus haar als derde van Christus aan de Kerk plaatste, samen met de uit de kruis gestreken Geest. Maria is dan een medewerker van de Geest in het opnieuw tot leven brengen van Gods kinderen in de Zoon. Door de doop wordt Maria Moeder van de gelovigen, aangezien zij deelneemt aan de mysteries van de verlossing die door de Zoon zijn verwezenlijkt en ook bijdraagt aan de liefde van een moeder bij de generatie en vorming van de gelovigen.

Wij mogen de positie van het Concilie niet onderschatten, wanneer we benadrukken dat het de liefde van Maria is die haar doet samenwerken met de geboorte van de gelovigen in de Kerk. Vanuit het kruis, troon van genade, gaf Jezus de mensheid Zijn Moeder Maria. In het moment van Zijn offer voor de mensheid, maakte Hij Maria op een bepaalde manier tot bemiddelaar van de genade die uit het kruis stroomt. Aan het kruis wordt Maria metgezel en beschermster van de mensheid voor het leven, tot in de gelukkige vaderland. Maria bemiddelt voor ons bij de Zoon, en deze vertrouwen, samen met onze dankbaarheid, drijft ons aan om ons christelijk leven te vernieuwen en verder te gaan dan de huidige behoeften.

Onze-Lieve-Vrouw van de Genade, bid voor ons!

Om de theologische betekenis van de titel van Maria als Onze-Lieve-Vrouw van de Genade te verdiepen, raadpleeg dan de apostolische exhortatie Marialis Cultus van Paulus VI over het aanbidding en de titels van Maria in de traditie van de Kerk.

Verdergaand onderzoek: bestudeer Mariologie, Theologie mariana, Mariane verschijningen en volg een Master in Mariologie.