Opętanie demoniczne: czego naucza Kościół i jak odróżnia je od choroby
Autor: Prof. Dr. Daniel C. Afonso · Zaktualizowano
Opętanie demoniczne to rzadki stan, w którym zły duch w sposób nadzwyczajny panuje nad ciałem człowieka, nie mogąc jednak odebrać mu wolności duszy. Kościół uznaje, że opętanie istnieje, ponieważ sam Chrystus uwalniał opętanych w Ewangeliach, ale prosi o wielką roztropność: zanim pomyśli się o opętaniu, trzeba mieć pewność, że nie chodzi o chorobę, zwłaszcza psychiczną (Katechizm, n. 1673). Egzorcyzm może odprawić tylko kapłan upoważniony przez biskupa.
W skrócie
- Czym jest: nadzwyczajnym panowaniem złego ducha nad czyimś ciałem. Zwyczajnym działaniem złego ducha jest pokusa, której doświadczają wszyscy.
- W Biblii: Jezus uwalnia opętanych (Mk 1,23-26; Mk 5,1-20; Mk 9,14-29), czynią to także apostołowie (Dz 16,16-18).
- Znaki: rytuał z 1999 roku wymienia mówienie nieznanymi językami, ujawnianie rzeczy ukrytych i niezwykłą siłę, ale mówi, że są to tylko „pewne przesłanki”.
- Pierwszy krok: szukać pomocy lekarskiej i psychologicznej, a także pomocy kapłana.
- Obrona chrześcijanina: życie sakramentalne, modlitwa i ufność w Chrystusa, który już zwyciężył zło.
Czym jest opętanie według Kościoła
Kościół naucza, że demony są aniołami stworzonymi jako dobre, które stały się złe z własnego wyboru (Sobór Laterański IV, DS 800). Ich działanie jest rzeczywiste, ale ograniczone: „moc szatana nie jest nieskończona. Jest on tylko stworzeniem […] nie może przeszkodzić budowaniu Królestwa Bożego” (Katechizm, n. 395).
Katoliccy autorzy zajmujący się demonologią zwykle rozróżniają stopnie działania złego ducha. To rozróżnienie wywodzi się z tradycji duszpasterskiej, nie jest nauczaniem zdefiniowanym:
- Pokusa: działanie zwyczajne, którego doświadczają wszyscy i które przezwycięża się łaską.
- Infestacja (nawiedzenie): zjawiska związane z miejscami lub przedmiotami.
- Dręczenie: cierpienia fizyczne zadawane z zewnątrz.
- Obsesja (opętanie umysłu): gwałtowne myśli i impulsy, których człowiek nie potrafi od siebie odsunąć.
- Opętanie: panowanie nad ciałem, w którym człowiek podczas napadów nie kontroluje tego, co mówi lub robi.
To, co zwykle nazywa się „trzema fazami opętania”, jest uproszczeniem tej listy. Rytuał Kościoła nie mówi o fazach.
Co Biblia mówi o opętaniu
Ewangelie ukazują Jezusa uwalniającego opętanych jako znak, że nadeszło Królestwo Boże:
- W synagodze w Kafarnaum Jezus nakazuje duchowi nieczystemu zamilknąć i wyjść (Mk 1,23-26).
- Gerazeńczyk, który mieszkał w grobach i nazywał się „Legion”, zostaje uwolniony, a demony wchodzą w świnie (Mk 5,1-20). Zobacz In regionem Gerasenorum: egzorcyzm i świnie.
- Chłopiec, którego uczniowie nie zdołali uwolnić: „Ten rodzaj można wyrzucić tylko modlitwą” (Mk 9,29).
- Maria Magdalena, z której „wyszło siedem złych duchów” (Łk 8,2).
- Paweł w Filippi uwalnia młodą kobietę „w imię Jezusa Chrystusa” (Dz 16,16-18).
Nowy Testament odróżnia też opętanie od choroby. Mateusz wymienia „opętanych, epileptyków i paralityków” jako różne przypadki (Mt 4,24).
Znaki, które uwzględnia Kościół
Rytuał egzorcyzmu, De exorcismis et supplicationibus quibusdam (1999), podaje „według sprawdzonej praktyki” tradycyjne znaki:
- mówienie wielu słów w nieznanym języku lub rozumienie kogoś, kto nim mówi;
- ujawnianie rzeczy odległych lub ukrytych;
- okazywanie siły przewyższającej wiek lub naturalną kondycję.
Ten sam rytuał zaraz jednak zaznacza, że znaki te dają tylko „pewną przesłankę” (indicium quoddam). Prosi, by zwracać uwagę przede wszystkim na znaki natury moralnej i duchowej, takie jak gwałtowna niechęć do Boga, do imienia Jezus, do Maryi Panny i świętych, do Kościoła, do słowa Bożego i do rzeczy świętych, zwłaszcza do sakramentów (De exorcismis, n. 16).
Rytuał ostrzega również, że nikogo nie należy uważać za opętanego tylko dlatego, że sam to twierdzi, „ponieważ każdy może zostać zwiedziony przez własną wyobraźnię”.
Opętanie czy choroba?
Na ten punkt Kościół kładzie największy nacisk:
„Czymś zupełnie innym są choroby, zwłaszcza psychiczne, których leczenie należy do dziedziny nauk medycznych. Przed odprawieniem egzorcyzmu jest więc rzeczą ważną upewnić się, że chodzi o obecność Złego, a nie o chorobę” (Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 1673).
Egzorcysta nie może przystąpić do działania bez „moralnej pewności”, że dana osoba jest rzeczywiście opętana (De exorcismis, n. 16). Dlatego egzorcyści współpracują z lekarzami i psychologami, a wiele przypadków, które do nich trafiają, to choroby wymagające leczenia.
Jeśli ty lub ktoś bliski cierpi, należy zwrócić się jednocześnie do lekarza i do kapłana ze swojej parafii. Jeśli ksiądz uzna to za konieczne, skieruje sprawę do egzorcysty diecezjalnego. Nigdy nie należy korzystać z usług tych, którzy pobierają opłaty za „uwolnienia” lub obiecują uzdrowienia.
Jak chrześcijanin broni się przed złem
Zwyczajną bronią przeciw złemu duchowi jest życie chrześcijańskie: spowiedź, Eucharystia, modlitwa, słowo Boże oraz uciekanie się do Maryi Panny i aniołów. Modlitwa „Ojcze nasz” kończy się słowami „zbaw nas ode złego”, a modlitwę do świętego Michała Archanioła może odmawiać każdy.
Egzorcyzm we właściwym sensie może odprawić tylko upoważniony kapłan. Zobacz Egzorcyzm w Kościele katolickim: czym jest, kto może go odprawić i jak wygląda ryt.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie są znaki opętania demonicznego?
Rytuał z 1999 roku wymienia mówienie lub rozumienie nieznanego języka, ujawnianie rzeczy odległych lub ukrytych oraz okazywanie niezwykłej siły. Mówi jednak, że są to tylko „pewne przesłanki” i że większą wagę mają znaki moralne i duchowe, takie jak gwałtowna niechęć do Boga, do Maryi, do świętych i do sakramentów. Przede wszystkim trzeba wykluczyć chorobę.
Co Biblia mówi o opętaniu demonicznym?
Ewangelie ukazują Jezusa uwalniającego opętanych, takich jak człowiek z synagogi w Kafarnaum (Mk 1,23-26), Gerazeńczyk (Mk 5,1-20) i chłopiec, którego nie uwolnili uczniowie (Mk 9,14-29). Dzieje Apostolskie pokazują Pawła uwalniającego młodą kobietę w imię Jezusa (Dz 16,16-18). Mateusz odróżnia opętanych od chorych (Mt 4,24).
Jakie są 3 fazy opętania?
Rytuał Kościoła nie mówi o fazach. Autorzy zajmujący się demonologią rozróżniają stopnie działania złego ducha (pokusa, infestacja, dręczenie, obsesja i opętanie), a „trzy fazy” krążące w internecie są uproszczeniem tej listy.
Jak zachowuje się osoba opętana?
Według relacji egzorcystów podczas napadów osoba nie kontroluje tego, co mówi lub robi, i może gwałtownie reagować na sacrum. Poza napadami zwykle prowadzi normalne życie. Kościół prosi o wielką roztropność, ponieważ podobne objawy występują w wielu chorobach.
Czy osoba opętana jest winna?
Niekoniecznie. Opętanie nie jest grzechem danej osoby i nie odbiera jej wolności duszy. Może ona i powinna nadal się modlić i przystępować do sakramentów.
Co robić, jeśli podejrzewam opętanie?
Zwrócić się do lekarza i do kapłana ze swojej parafii. Jeśli będzie to konieczne, ksiądz skieruje sprawę do egzorcysty upoważnionego przez biskupa. Należy nie ufać tym, którzy pobierają opłaty za uwolnienia.
Bibliografia
- PISMO ŚWIĘTE: Mt 4,24; Mk 1,23-26; 5,1-20; 9,14-29; Łk 8,2; Dz 16,16-18.
- KATECHIZM KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO, n. 395 i 1673.
- KONGREGACJA KULTU BOŻEGO I DYSCYPLINY SAKRAMENTÓW. De exorcismis et supplicationibus quibusdam. Watykan: Typis Vaticanis, 1999, n. 14-16.
- SOBÓR LATERAŃSKI IV (1215), rozdz. 1 (DS 800).
Responses