Is de priestercrisis een Mariacrisis?

De rol van Maria in het kerkelijk cultus en de leven van de priester

De priestercrisis van onze tijd betreft niet alleen celibat, maar ook de aard en afbeelding van het priesterschap. Het is een identiteitscrisis. Laten we even nadenken: vandaag wordt een eenvoudig religieus en sacramentel priesterschap verward met politieke actie.Het priesterschap is ofwel een functie met vaste duur en vast dienstrooster, of is de priester werkelijk een fulltime professional die gepassioneerd is? Wat maakt de priester uniek? Welke concrete middelen moeten worden ingezet om te zorgen dat het sacramentelijke werk een uiting wordt van een geloof dat elk persoonlijk en sociaal leven doordringt, in plaats van een externe ritueel?Het is naïef om de priestercrisis aan een Marianacrisis te wijten, maar er bestaat ongetwijfeld een tijdelijke samenhang tussen beide. Ze hebben allebei hun oorsprong in diepere, algemene oorzaken zoals de huidige mentale en sociale structuren die een heroverweging van de hele theologie vereisen, waardoor zowel de voorstelling van de Maagd Maria als het begrip priesterschap ter discussie worden gesteld.Misschien is er een gemeenschappelijk element: allergie tegen bemiddeling, een kenmerkend kenmerk van de hedendaagse mentaliteit die de middelen om het doel te bereiken ondermijnt. Kan God bemiddeld worden?In werkelijkheid, aangezien zowel Onze Lieve Vrouw als de priester hun bemiddeling hebben in Christus, kan deze allergie tegen bemiddeling hen in crisis hebben gebracht. Maar de oorzaak gaat veel dieper: de onvoldoendeheid van oude afbeeldingen om de diepgaande veranderingen in cultuur, theologie en het leven van de Kerk te weerspiegelen.Devotie aan Maria kan niet gezien worden als een avontuur dat alle problemen rond het priesterschap oplost. Maar het mag ook niet beschouwd worden als een overbodige of zelfs een afleidende factor tussen de priester en Christus. De spirituele ervaring van vele priesters uit het verleden en heden, laten we denken aan Sint Maximilian Kolbe, verzekert ons dat Maria geen obstakel is, maar een waardevolle hulp voor de verering van God en de uitoefening van het priesterschap.De aanwezigheid van Maria in het kerkelijk cultus zal de priester helpen zijn missie te beseffen en zijn spiritualiteit beter te leven. Sommige priesters getuigen van de correlatie tussen de groeiende devotie tot Maria en de vooruitgang in hun spirituele leven. En omgekeerd, zal de Marianacrisis worden opgelost als er inzet wordt getoond voor een mariale ervaring door priesters, zoals in vele andere periodes in de geschiedenis van de Kerk is gebeurd.

Dit is de vraag die elk van ons persoonlijk voor zichzelf stelt. Hier, in het aannemen van een authentiek mariacultus, vrij van vervalsingen en open voor kerkelijke dimensies, in overeenstemming met de richtlijnen van het Concilie, is zo’n cultus een onafscheidelijk onderdeel van het leven van de Kerk. Hoewel het periodieke tegenslagen heeft ondervonden, kan het in feite vergeleken worden met golven van de zee: Maria in het kerkelijke cultus heeft altijd de beproeving doorstaan en blijft daarom een onweerstaanbaar fenomeen in de geschiedenis van de Kerk. Zoals het Concilie aanmoedigt, moet de aanwezigheid van Maria in het kerkelijk cultus bevorderd worden met genereuze overgave en op een betekenisvolle manier voor het christelijk en priestelijk leven.

“Leert het heilige Concilie deze katholieke leer en raadt tegelijkertijd alle kinderen van de Kerk aan om met genereuze overgave het cultus van de Allerheiligste Maagd te bevorderen, vooral de liturgische cultus, en om hoogachting te hebben voor de devotiepraktijken ten opzichte van Haar die door de eeuwen heen door de leerautoriteit zijn goedgekeurd. Raadt theologen en predikers van het Woord van God aan om met zorg te voorkomen dat ze zowel een valse overdrijving als een onnodige beperking in acht nemen bij de waardering van de unieke eerbiedwaardigheid van de Moeder Gods. Onder leiding van het leerautoriteit, laten ze de Heilige Schrift, de heilige Vaders en Dokters, en de liturgische tradities van de Kerken onderzoeken om de rol en privileges van de Allerheiligste Maagd te verduidelijken, die allemaal betrekking hebben op Christus, de bron van alle waarheid, heiligheid en devotie. Vermijd met zorg in woorden en houding alles wat verwarring kan zaaien over de authentieke leer van de Kerk bij de broeders die gescheiden zijn of bij anderen.”

Lumen Gentium 67

Antwoord op het goddelijke ontwerp

Wij zijn van mening dat de eerste betekenis van Maria in het kerkelijk verering is als reactie op Gods plan. Maria in het kerkelijk verering is een complex fenomeen dat diep in het gevoel en de gevoeligheid van de mens doordringt. Psychologen en filosofen willen de activatie van psychische mechanismen bij de moederlijke en beschermende figuur van Maria benadrukken, het ideaal van een mensheid geschapen in schoonheid en perfectie. Misschien is dat ook de reden waarom tijdens het Concilie, toen het over Onze Lieve Vrouw ging, een hevige discussie ontstond: Maria in of buiten het document over de Kerk plaatsen, een nieuw dogma uitroepen of niet. Er waren zelfs stemmen die bepleitten om de concilievaders te psychanalyseren om de diepere oorzaak van de emoties ten opzichte van de Maagd te ontdekken. In elk geval werd er een cruciaal punt aangeraakt in de psychologie van christenen en dus ook van de bisschoppen.

Het blijft echter onduidelijk dat de authentieke relatie met Maria niet voornamelijk wordt bepaald door psychische mechanismen en menselijke verlangens, maar door de Openbaring. We mogen niet vergeten dat Maria

«uit de ware geloof voortkomt, waardoor we de voorrang van de Moeder Gods herkennen en geleid worden tot de liefde voor onze Moeder en naar navolging van haar deugden» (Lumen Gentium 67).

Waar wordt Maria’s aanwezigheid in het kerkelijk verering door beïnvloed?

Door de ware geloof, want deze stelt Maria voor met haar unieke en onvervangbare missie. Zij was niet alleen de schepping die Christus in het menselijk geslacht introduceerde, wat al een buitengewone dienst aan de Kerk is, maar zij opende zich aan God met een zo voorbeeldige geloof dat het geloof van de Kerk in beweging bracht als vrij en verantwoordelijk instrument voor redding.

God koos Maria, zoals Hij dat deed bij andere personen, door haar voor te stellen aan het volk van God. Christus verbond haar met zijn redenerende missie en stelde haar voor als een geschenk voor de geloofsgemeenschap, zoals Paulus VI zei, in de cel van de persoonlijke religie, voor een voortdurend vernieuwend gesprek.

Het in het Evangelie van Johannes genoemde ontvangen verwijst naar het geloof. We moeten ons openstellen voor Maria, haar als geschenk accepteren en haar, zoals Paulus het zegt, in onze persoonlijke religie introduceren voor een voortdurend vernieuwend gesprek.

Het gevolg is dat het afsluiten van de persoonlijke band met Maria gelijkstaat aan het afsluiten van de weg naar redding, door het negeren van Gods werk en het geschenk van Christus. Hoewel we moeten erkennen dat we niet verantwoordelijk zijn voor het niet omarmen van Maria totdat we haar waarde kennen of ontdekken. Maar het is één ding om een waarheid te negeren, en een heel ander om deze na kennis ervan af te wijzen. Zodra we de plaats van Maria in het verhaal van redding kennen, kunnen we deze niet ontkennen, want dat zou betekenen dat we ons terugtrekken uit een van de elementen die God heeft ingesteld voor de verwezenlijking van Zijn reddingsplan.

Het zou nog erger zijn om de bijbelse woorden te negeren die voorspellen dat de generaties van het nieuwe verbond in lof van Maria zullen zingen vanwege de grote daden die de Heer door haar heeft verricht (Lukas 1,48). Het lofzang aan Maria mag niet worden onderbroken door de eeuwen heen.

Bovendien is de Kerk een gemeenschap, een samenleving van redding: hier ontstaan mensen, met name die in de beginfase van deze geloofsbeweging. De Moeder Gods bevindt zich op een cruciale plek tussen het Oude en Nieuwe Testament:

• In haar wordt Israël tot Kerk verheven.
• Zij is het persoon die deze nieuwe geloofsbeweging in gang heeft gezet.
• Zij is de eerste christen.
• De Kerk vóór de Kerk.

Als we ons afsluiten voor Maria, zou dat betekenen dat we vergeten dat de Kerk een gemeenschap is met alle leden die deze samenstelling vormen, en vooral met diegenen die een bijzondere missie hebben gehad, een missie van oorsprong, die ons in beweging zet.

Ten slotte zou het uitsluiten van Maria’s aanwezigheid in de Kerk een breuk betekenen met de kerkelijke traditie die haar een speciale plaats gaf in de aanbidding door haar rol in het werk van redding te erkennen.

Om de relatie tussen Maria en het priesterschap te verdiepen, raadpleeg dan de encycliek Redemptoris Mater van paus Johannes Paulus II over de rol van Maria in het leven van de Kerk.

Verdergaande studie: Verken Mariologie, Theologie mariana, Mariale verschijningen en volg een Master in Mariologie.