Γεννήση της Μαρίας: μαριαϊκή θεολογία

Γεννήση της Μαρίας: μια μαριολογική προοπτική για τη γέννηση της Παρθένου

Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για τη Γεννήση της Μαρίας, αν δεν υπήρχε η εκκλησιαστική Παράδοση;

Στην πραγματικότητα, δεν είναι μια βιβλική πληροφορία. Ωστόσο, είναι μια ιστορική πραγματικότητα: αν ο Ιησούς είναι πραγματικά άνθρωπος, το οφείλει στον αληθινό πατέρα και μητέρα του, σε μια πραγματική ιστορία που τοποθετείται στο χώρο και τον χρόνο, η οποία προέρχεται από μια προηγούμενη ιστορία, τη γέννηση της Μαρίας.

Αυτή η απλή λογική αποτελεί ταυτόχρονα πρόκληση προς την τυπική φράση «όπου το αναφέρει η Βίβλος»; Ίσως επειδή η έννοια της Θείας Λέξης και της ιστορίας της σωτηρίας παραμένει μια ομίχλη όπου υπάρχουν, αιωρούμενες στον ουρανό της θρησκευτικής σκέψης, διάφορες μορφές χωρίς πρόσωπο, ιστορία, θάνατο ή ελπίδα. Στο πλαίσιο του άρθρου μας, τοποθετούμαστε στην Ιερουσαλήμ, την πόλη του Θεού για τους Εβραίους, όπου πολιτισμικά παρατηρούμε την αναμνηστική (anamnesis) της παλιάς Συμμαχίας στον Ναό και όπου υπάρχει η μιμητική (mimesis) της νέας Συμμαχίας με τη γέννηση της νέας Κιβωτού της μοναδικής και αιώνιας Συμμαχίας του Θεού με την ανθρωπότητα. Σε αυτή την ιερή πόλη, οι τυπολογίες διαμορφώνουν και δομούν τη γλώσσα των εορτών και των ιερών τόπων. Διότι αν υπάρχει εορτή για το θάνατο της Μαρίας, γιατί όχι και για τη γέννησή της; Θα ήταν αδύνατο να σκεφτούμε ότι ο στόχος των προσκυνημάτων στους ιερούς τόπους δεν θα επαναλαμβανόταν εθελοντικά στη λατρεία σε άλλα μέρη του δυτικού και ανατολικού Χριστιανισμού.

Για την ιστορία της Γεννήσεως της Μαρίας, βρίσκουμε τα πρώτα στοιχεία τον 5ο αιώνα, και εισήχθη αργότερα στην Κωνσταντινούπολη το 555 με τη μνήμη ενός ύμνου για τη γέννηση, που συνέθεσε ο Ρωμανός ο Μελωδός (π. 560). Στην λατινική Εκκλησία, ο Πάπας Θεοδόσιος (642-649) εισήγαγε αυτή την γιορτή στο ημερολόγιο της Εκκλησίας.

Για την αρχαία Εκκλησία, μια εορτή ήταν μνημόνιο. Έτσι, η γέννηση αποτελεί την εκπλήρωση των προφητικών προφητειών και των προετοιμασιών της παλιάς Συμμαχίας. Εάν εξετάσουμε την εξέλιξη της λατρείας, όλα ξεκινούν από το Πάσχα του Χριστού και όλα οδηγούν σε αυτό. Όλα τα γεγονότα που μας οδήγησαν στο Πάσχα, ξεκινούν να γιορτάζονται. Σε αυτό το πλαίσιο, η Μητέρα, οι Απόστολοι, η Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, ενσωματώνουν στη λατρεία του σύμπαντος, που γιορτάζει τη σωτηρία, όλους όσους συνέβαλαν στο έργο του Ιησού. Ως κοινότητα που προέρχεται κυρίως από τον Ιουδαϊσμό, η παράδοση των μορφών της Παλαιάς Διαθήκης, των προφητειών, έγινε παρουσία στο μυστήριο της σωτηρίας που γιορτάζεται.

Για να είναι ο Ιησούς πραγματικά αυτός για τον οποίο οι προφητείες ανακοίνωσαν την έλευση, ήταν απαραίτητο να φανερωθεί κατά τη διάρκεια της ζωής του ότι εκπληρώθηκαν οι Γραφές, και σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να διαβαστεί η Γέννηση της Μαρίας. Ο Ιησούς είναι γιος του Δαβίδ επειδή είναι νόμιμος γιος του Ιωσήφ, χωρίς να γνωρίζουμε αν η Μαρία ήταν απόγονος του Δαβίδ ή από σπέρμα ιερού. Ωστόσο, ένα αποκαλυπτικό γεγονός παραμένει μέχρι σήμερα εκπληκτικό: οι ευλογίες μεταβιβάζονταν αυστηρά μέσω του αρσενικού αίματος, αλλά στη γέννηση του Ιησού εμφανίζονται τέσσερις γυναίκες.Στην πραγματικότητα, οι χριστιανοί αιώνες είδαν στη Μαρία μόνο το θρησκευτικό και πνευματικό της πρόσωπο, ενώ σήμερα τείνουμε να πολαρίσουμε την ιστορία και την ανθρωπολογία της Μαρίας. Όλες αυτές οι γυναίκες βοηθούν στο να κατανοήσουμε ότι στο Βασίλειο του Μεσσία Ιησού, η γυναίκα έχει ένα προνομιακό ρόλο στην συνάντηση μεταξύ του θεϊκού και του ανθρώπινου, όπως συνέβη με τη Μαρία, η οποία προαναγγέλθηκε στη μητρότητά της από εκείνες που μαζί με τους Πατρίarcas και τους Βασιλείς εγγυήθηκαν τον αρσενικό απόγονο που συνέχισε την καταγωγή.Το γεγονός που δεν καταγράφηκε στην γραπτή παράδοση της Καινής Διαθήκης δεν μπορούσε να μην συμβεί, καθώς η καταγωγή του είναι πατριαρχική και βασιλική της Ισραήλ, όπου οι γυναικείες μορφές της Παλαιάς Διαθήκης προετοίμασαν τη γέννηση της *αυγής των νέων εποχών*.Σκεφθήκαμε για μια στιγμή τη λατρεία της Γεννήσεως. Αρχίζουμε με την πρώτη ανάγνωση από τον προφήτη Μικκή, ο οποίος ανακοινώνει ότι από τη Βηθλεέμ θα γεννηθεί ο Κυρίαρχος του Ισραήλ από μια μητέρα που θα γεννήσει αυτόν που θα είναι η Ειρήνη. Μια άλλη επιλογή για τη λατρεία είναι η Επιστολή προς Ρωμαίους, όπου περιγράφεται πώς η προορισμένη θεϊκή φιλία δικαιολογεί τον άνθρωπο ενώπιον του Θεού, ώστε να δοξασθεί, καθώς όλα συμβαίνουν στο σχέδιο του Θεού. Τέλος, το Ευαγγέλιο αναφέρει το Ευαγγέλιο του Ματθαίου και παρουσιάζει την κλήση του Ιωσήφ να δεχτεί αυτή την ιδιαίτερη εγκυμοσύνη, όπου η Μητέρα σύναψε με αγάπη από το Άγιο Πνεύμα τον υποσχόμενο Εμμανουήλ, καθώς όλα έπρεπε να εκπληρωθούν από τον προφητικό λόγο του Ισαία 7,14: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει γιο. Θα τον ονομάσουν Εμμανουήλ, που σημαίνει: Ο Θεός μαζί μας».Όλα αυτά δεν θα μπορούσαν να συμβούν χωρίς τη γέννηση της Παρθένου. Εξετάζοντας την αρχαιολογία, βλέπουμε ότι κοντά στην πισίνα της Βηθσαϊδά βρίσκεται το σπίτι της Μαρίας, ως η φυσική προέλευση της γιορτής, η οποία μετατράπηκε σε χώρο λατρείας κατά τον 5ο αιώνα. Πιθανόν, γνωρίζοντας ότι το Άγιο Πνεύμα είναι δημιουργικό, πρέπει επίσης να συνδέσουμε τη Γεννήση με έναν νέο τρόπο εορτασμού: τα τρία μεγάλα γεννήματα, στις 25 Δεκεμβρίου: ο Ιησούς, στις 24 Ιουνίου: ο Ιωάννης ο Βαπτιστής και εννέα μήνες μετά την Ακακία Σύλληψη, στις 8 Σεπτεμβρίου: η Μαρία. Η τοποθέτηση αυτής της γιορτής στο περίπλοκο ημερολόγιο της λατρείας μας πρέπει να έχει κατά νου ότι, απέναντι στη γιορτή της Κοιμήσεως (Dormitio) που γιορτάζεται στις 15 Αυγούστου (ημέρα αφιέρωσης της Βασιλικής), θα έπρεπε επίσης να αντιστοιχεί η αφιέρωση της Βασιλικής της Γεννήσεως. Επιπλέον, θυμόμαστε ότι το βυζαντινό λατρευτικό έτος ξεκινά στις 1 Σεπτεμβρίου, επομένως η γέννηση της Μαρίας στην αυγή της σωτηρίας έχει τεράστια αξία. Η Πάσχα της Θεοτόκου (15 Αυγούστου) ολοκληρώνει ουσιαστικά το λατρευτικό έτος, ανοίγοντας ξανά με τον κύκλο των εορτασμών της γέννησης και της αποκάλυψης, ο οποίος έχει ως στόχο την εγγύτητα με το μυστήριο της Ενσάρκωσης, διαβαλλόμενο από το φως της Πάσχα, καθώς δεν υπάρχει Μεσσίας χωρίς το Πασχαλινό μυστήριο που ολοκληρώνει την έλευσή του στο σώμα της Μαρίας.Για να εμβαθύνουμε στη θεολογία της Γεννήσεως της Μαρίας, συμβουλευτείτε την εγκύκλιο του Ιωάννη Παύλου Β’: «Redemptoris Mater» για τη Μαρία στην πληρότητα των εποχών και στην ιστορία της σωτηρίας.Βαθύνετε τις σπουδές σας: εξερευνήστε την Μαριολογία, Θεολογία Mariana, Μαριανές Εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία.