Ιησούς, ο Υιός του ξυλουργού
Συνοψίζοντας την αφήγηση του επεισοδίου της συνάντησης του Ιησού στον ναό, ο Άγιος Λουκάς αναφέρει ότι αποχώρησε μαζί τους και επέστρεψε στην Ναζαρέτ. Σχεδόν όλη η ζωή του Ιωσήφ φαίνεται να διαδραματίστηκε σε αυτό το απομακρυσμένο χωριό της Ναζαρέτ. Και τι μπορεί να περίμενε ένας κάτοικος μιας τέτοιας απομακρυσμένης περιοχής από τη ζωή; Εργασία και τίποτα άλλο από εργασία. Κάθε μέρα, με την ίδια επιμονή. Και μετά, στο τέλος της ημέρας, να ανακτήσει τις δυνάμεις του και να ξεκινήσει ξανά την εργασία του την επόμενη μέρα.
Έτσι πέρασε η ζωή του Ιωσήφ μετά την επιστροφή του από την Αίγυπτο, μια ζωή σχεδόν ταυτόσημη με εκείνη που είχε πριν, από την παιδική του ηλικία και μετά. Πιθανότατα πέθανε πριν από την έναρξη του δημόσιου έργου του Ιησού. Ωστόσο, στη Ναζαρέτ, η μνήμη του διατηρήθηκε πολύ αργότερα, και οι ευαγγελικές αναφορές τον αναφέρουν κυρίως για την κατάσταση του ως εργάτη.
Όταν ο Ιησούς άρχισε το έργο του, ήταν περίπου τριάντα ετών και ήταν γιος, όπως πίστευαν, του Ιωσήφ.
(Λουκάς 3,23).
Έτσι, ο Άγιος Λουκάς, μετά από μια σύντομη αναφορά στον βάπτισμα του Ιησού, ξεκινάει την περιγραφή των ετών της δημόσιας ζωής του με τη γενεαλογία του. Λίγο αργότερα, κατά την επίσκεψη του Ιησού στη Ναζαρέτ, η οποία απέδωσε περιορισμένα αποτελέσματα λόγω της απιστίας των συγχρόνων του, αναφέρει τον σχολιασμό του έκπληκτου πλήθους για τη σοφία των λόγων του: Είναι ο γιος του Ιωσήφ;
(Λουκάς 4,22).
Αυτή τη φορά, ο Άγιος Λουκάς επέλεξε να θυμηθεί τον Ιωσήφ, ενώ ο Ματθαίος ανέφερε τη Παρθένο: Δεν είναι ο υιός του ξυλουργού; Δεν ονομάζεται η μητέρα του Μαρία;
(Ματθαίος 13,55).
Ο Άγιος Μάρκος επαναλαμβάνει τον Ματθαίο: Δεν είναι αυτός ο ξυλουργός, ο γιος της Μαρίας;
(Μάρκος 6,3).Ο όρος «καρπεντής», πολύ χρησιμοποιούμενος στις μεταφράσεις, δεν είναι ο πιο κατάλληλος για να περιγράψει τον Ιωσήφ, ούτε, κατά συνέπεια, τον Ιησού. Τεκτόν, στην αρχική ελληνική, είναι λέξη που, σύμφωνα με την πιο διαδεδομένη άποψη, μεταφράζεται ως «τέκτης». Ο Ιωσήφ, επομένως, ήταν τεκτός, εργάτης που κέρδιζε το ψωμί του με τα χέρια του για τον εαυτό του και τον λαό του.Η ταυτοποίηση της επαγγέλματος του Ιωσήφ με αυτή του καρπεντή πρέπει πιθανώς να αναχθεί στον Άγιο Ιουστίνο, ο οποίος ο ίδιος τη χρησιμοποίησε στο «Διάλογο με τον Τρίφωνα». Υπάρχει και ένα απόκρυφο που αφηγείται την ιστορία του «Ιωσήφ του καρπεντή». Λόγω της αρχής και του γεγονότος ότι έγραψε τον 2ο αιώνα, δεν είναι περίεργο που η θεωρία αυτή επικράτησε με την πάροδο του χρόνου. Ο όρος που χρησιμοποιείται από το ελληνικό κείμενο μπορεί, ωστόσο, να αναφέρεται τόσο στον εργάτη που δουλεύει το σίδερο όσο και σε αυτόν που δουλεύει το ξύλο. Ο Άγιος Αμβρόσιος εξέφρασε την άποψη για έναν σιδηρουργό Ιωσήφ, και είχε κάποιους οπαδούς. Τελικά, μια υπόθεση δεν αποκλείει την άλλη, αν λάβουμε υπόψη ότι η Ναζαρέτ δεν ήταν μια αρκετά μεγάλη πόλη για να έχει εξειδικευμένους εργάτες: όπως συμβαίνει σε μικρές κοινότητες, αντί να εξειδικεύονται, ήταν συνηθισμένο να μαθαίνουν να λύνουν καθημερινά προβλήματα για να ικανοποιούν τις πιο άμεσες ανάγκες των απλών ανθρώπων που ζούσαν στην περιοχή. Με μια λέξη, έπρεπε να κατανοηθούν πολλά πράγματα. Υπάρχουν και αυτοί που μεταφράζουν τον ελληνικό όρο ως «μάστορας οικοδομών, οικοδόμος σπιτιών», και ορισμένοι αρχαίοι συγγραφείς, χωρίς πραγματική βάση, ισχυρίζονται ότι ο Ιωσήφ ήταν «χρυσός τεκτός».Ανεξάρτητα από την ενασχόλησή του, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ήταν μια εργασία μη σημαντικής σημασίας. Ήταν ένας άνδρας με μια οικογένεια που εξαρτιόταν από αυτόν. Ως αρχηγός οικογένειας, είχε την ευθύνη να συντηρεί τους συγγενείς του με αξιοπρέπεια, και ως άνδρας, δεν διέθετε άλλο κεφάλαιο εκτός από την γνώση ενός επαγγέλματος, κεφάλαιο που έπρεπε να αποκομίσει από την εργασία. Και σε αυτό ξεχωρίζει η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του Ιωσήφ, προσανατολισμένη προς τις πιο καθημερινές και απλές πτυχές της ζωής (που δεν ταυτίζονται καθόλου με τις εύκολες). Ανέπτυξε αδιάκοπα την ίδια εργασία αταλάντευτα. Μια ζωή ολόκληρη εργασίας. Αλλά μια εργασία που γινόταν με χαρά, μια συνεχής υπηρεσία, χωρίς να την θεωρεί βάρος, όχι μόνο ο Ιησούς και η Μαρία, αλλά όποιος χρειαζόταν τις ικανότητές του και την αφοσίωσή του.Όπως αργότερα ο Άγιος Παύλος, ο Ιωσήφ εργάστηκε με ζήλο και κόπο, μέρα και νύχτα, για να μην είναι βάρος σε κανέναν.(2 Τιμόθεο 3, 8).Η εργασία ήταν η δραστηριότητα στην οποία ο Ιησούς αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Γι’ αυτό, ο ίδιος την αγίασε και της έδωσε αξιαθεόλογη αξία, στο σημείο που έγινε ικανή να υπερβεί τα φυσικά όρια για να μετατραπεί σε προσφορά προς τον Θεό και, ακόμη περισσότερο, σε συνεργασία στο έργο της Σωτηρίας. Ωστόσο, πρέπει να γίνεται πραγματικά με αγάπη: πράγματι, είναι η αγάπη που καθαρίζει την εργασία από κάθε υπολειπόμενο δουλοπρέπεια, μετατρέποντάς την σε υπηρεσία. Είναι τότε που επιδιώκουν να τελειοποιήσουν το έργο και, ταυτόχρονα, μπορεί κανείς να μιλήσει πλήρως για την τιμή του έργου.Η τιμή για την οποία ο Charles Péguy έγραψε σελίδες τόσο λαμπρές που αξίζουν μια αναφορά, ακόμη και αν είναι εκτεταμένη:Γνωρίζαμε μια τιμή στην εργασία. Γνωρίζαμε μια αφοσίωση που έφτανε στην τελειότητα, σε όλη της την έκταση και σε κάθε λεπτομέρεια. Γνωρίζαμε την ευλάβεια μιας καλής εργασίας, που πραγματοποιούνταν στις πιο ακραίες ανάγκες. Αυτοί οι εργάτες είχαν τιμή. Ένα πόδι καρέκλας έπρεπε να γίνει καλά. Κατανοήθηκε. Ήταν μια έκφραση υπεροχής. Δεν έπρεπε να γίνει καλά λόγω του μισθού, ή με γνώμονα τον μισθό. Δεν ήταν για να γίνει καλά για τον δάσκαλο, ούτε για τους γνώστες, ούτε για τους πελάτες του δασκάλου. Έπρεπε να γίνει καλά για αυτόν, σε αυτό το ίδιο το είναι του. Μια παράδοση που ανάγεται στους πιο εσωτερικούς της φυλής, μια ιστορία, μια απόλυτη, μια τιμή, ήθελαν αυτό το πόδι της καρέκλας να γίνει καλά. Κάθε πόδι της καρέκλας, παρόλο που δεν ήταν όλα ορατά, ήταν τόσο τέλειο όσο αυτό που βλέπαμε. Είναι η ίδια αρχή στην οποία οφείλουμε τα καθεδρικά. Όλες οι τιμές συνέρρεαν σε αυτό. Η αξιοπρέπεια και η λεπτότητα της έκφρασης. Σεβασμός για το σπίτι. Ένα αίσθημα σεβασμού, οποιουδήποτε σεβασμού, του ίδιου του είναι σεβασμού, έτσι να πούμε. Όλα ήταν μια συνεχής τελετουργία. Πολλές φορές, από την άλλη, συγχέονταν το σπίτι με το εργαστήριο, και η τιμή του σπιτιού και του εργαστηρίου ήταν μια τιμή. Όλα ήταν ρυθμός και τελετουργία, από το φως της αυγής. Όλα ήταν παράδειγμα και διδασκαλία, όλα ανταποκρίνονταν σε μια παράδοση, όλα συνέβαλαν στην πιο υγιή συνήθεια. Όλα ήταν εσωτερική ανύψωση, και η προσευχή ολοκληρώνει τη μέρα, ο ύπνος και η εγρήγορση, η εργασία και η ανάπαυση του κήπου, το κρεβάτι και το τραπέζι, το φαγητό και το κρέας, το σπίτι, η πόρτα και ο δρόμος, το πατάρι και η πόρτα, το πιάτο στο τραπέζι. Και, ως αποτέλεσμα, όλα τα υπέροχα συναισθήματα που προέρχονται και είναι παρακλάδια. Σεβασμός προς τους ηλικιωμένους, τους γονείς, την οικογένεια. Ένας θαυμαστός σεβασμός προς τις γυναίκες: είναι πραγματικά κατάλληλο να προσδιοριστεί αυτό, αφού σήμερα ανησυχούμε όλο και λιγότερο για το σεβασμό προς τις γυναίκες, για αυτές ίδιες. Σεβασμός προς την οικογένεια και το σπίτι. Και, κυρίως, η χαρά και ο σεβασμός για τον ίδιο τον σεβασμό. Σεβασμός προς το εργαλείο και το χέρι, το υπέρτατο εργαλείο.Κάρλος Πεγύ, Το Χρήμα (1912).Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν εργασίες που οι άνθρωποι θεωρούν ευγενικές και άλλες που χαρακτηρίζουν ως δειλές: οι ελευθεροτέχνες και οι υποτιμητικές υποχρεώσεις, οι πνευματικές ασχολίες και τα χειρονακτικά επαγγέλματα. Αλλά είναι εξίσου αλήθεια ότι, στα μάτια του Θεού, υπάρχουν άλλα πράγματα που έχουν σημασία, καθώς η εργασία, που ανέλαβε ο Χριστός, γίνεται μια αναγεννημένη και σωτήρια δραστηριότητα: δεν είναι απλώς ο χώρος στον οποίο ζει ο άνθρωπος, αλλά ένας μέσος και ένας δρόμος αγιότητας, μια αγιοποιητική πραγματικότητα.Ο Ιωσήφ της Ναζαρέτ έζησε όλα αυτά στην εργασία του, και αντιμετώπισε επίσης αντίθεση από βάθος άλλο. Ο Ιησούς γνώριζε επίσης την κόπωση και την κούραση της εργατικής πρόσας, τη μονοτονία των ημερών χωρίς ανακούφιση και χωρίς ιστορία. Ωστόσο, καμία εργασία δεν ήταν πιο καρποφόρα από αυτή του Ιωσήφ.
Ο Πεγύ είχε δίκιο να προσθέσει, μιλώντας για εργασία:
«Δάσκαλοι, πατέρες, γονείς, ένας άνθρωπος που εργάζεται καλά και ξέρει να συμπεριφέρεται καλά μπορεί να είναι σίγουρος ότι ποτέ δεν θα του λείψει τίποτα». Σε αυτά τα δύο βρίσκεται η αξιοπρέπεια του φτωχού, και από εκεί πηγάζει η δύναμή του: να εργάζεται καλά και να συμπεριφέρεται καλά. Και ο Άγιος Ιωσήφ δεν ήταν ποτέ αυτό που συνήθως αποκαλείται «άνθρωπος επιτυχίας».
Ωστόσο, πέρα από το γεγονός ότι ο άγχος για την επιτυχία μπορεί να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο για την επίτευξη καλής εργασίας, καθώς οδηγεί στο να θεωρούμε ως στόχο ένα απλό αποτέλεσμα, δεν φαίνεται να διαταράσσει την ειρήνη σας. Δεν σας ήρθε ποτέ στο νου ότι η ζωή σε αυτή την κατάσταση θα ήταν κακή, ή ότι θα ήταν αδικία να μην φιλοδοξείτε να ανέβετε την απότομη και επικίνδυνη σκάλα της δόξας;
Ίσως οι κοσμικοί κριτικοί να θεωρούν τον Ιωσήφ αποτυχημένο, επειδή πέρασε όλη του τη ζωή χωρίς ευημερία, χωρίς εξουσία (αν και ποτέ δεν το σκέφτηκε), μετά από τόσα χρόνια σκληρής δουλειάς, «κάνε τον δρόμο σου στη ζωή», όπως συνήθως λέγεται, ή «σφράγισε το μέλλον σου». Αλλά τέτοιοι κριτικοί, που δεν είναι σπάνιοι σε αυτόν τον κόσμο, κάνουν λάθος, επειδή ο Ιωσήφ τελικά πέτυχε και τους δύο στόχους. Δεν το έκανε με τον τρόπο που κατανοεί η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων αυτές τις εκφράσεις, αλλά με έναν εντελώς διαφορετικό, μη συμβατικό τρόπο, αλλά πραγματικό. Άνοιξε το μονοπάτι για την αιώνια ζωή, το μονοπάτι της αγιότητας, και εξασφάλισε ένα τόσο λαμπρό μέλλον που η Καθολική Εκκλησία έχει τον Ιωσήφ ως προστάτη της. Μαζί με τον Ιησού και τη Μαρία, αξίζει να θεωρηθεί ως μέρος της Αγίας Οικογένειας, η ζωή της οποίας και η εμπειρία των μυστηρίων της πίστης μας οδηγούν σε βάθη που πρέπει ακόμη να ανακαλυφθούν στη Μαριολογία.
Για να εμβαθύνετε στην ταυτότητα του Ιησού ως γιου της Μαρίας και του Ιωσήφ στην παραδοσιακή Μαριολογία, συμβουλευτείτε την εγκύκλιο Redemptoris Mater του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β’.
Εμβαθύνετε τις σπουδές σας: εξερευνήστε τη Μαριολογία, Θεολογία Mariana, Απαρτήσεις Μαριανές και το Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία.
Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία
Θέλετε να εμβαθύνετε στη μελέτη της Μαριολογίας; Γνωρίστε το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μαριολογίας του Locus Mariologicus, μια ακαδημαϊκή κατάρτιση που συνδυάζει αυστηρή θεολογική μελέτη, πνευματική ζωή και ζωντανή παράδοση της Εκκλησίας.
Θέλετε να εμβαθύνετε στη Ιωσφολογία;
Το Locus Mariologicus προετοιμάζει ομάδα Ιωσφολογίας – η επιστημονική μελέτη του Αγίου Ιωσήφ στην Αγία Γραφή, στην Παράδοση και στο Μαγιστήριο. Εγγραφείτε στη λίστα αναμονής και ενημερωθείτε όταν ανοίξουν οι εγγραφές.
Responses