Η Μαρία και η μετανοητική ζωή

Προσευχή και Συγκέντρωση

Στη πνευματική ζωή, η προσευχή και η συγκέντρωση είναι τόσο αναγκαίες όσο και τα πνευμόνια, με μια μεταφορική έννοια, στη φυσιολογική ζωή: η προσευχή είναι αναγκαία, η οποία αναφέρεται περισσότερο στα χείλη, στην ακρόαση, στη λέξη. Και η συγκέντρωση είναι αναγκαία, η οποία αναφέρεται περισσότερο στα μάτια και, επομένως, στην όραση.Για να γίνουμε άνθρωποι προσευχής, να γίνουμε «καυτές θάμνοι», απαιτείται τόσο η προσευχή όσο και η συγκέντρωση. Η προσευχή, χωρίς συγκέντρωση, κινδυνεύει να γίνει εγκεφαλική ή μηχανική, να πέσει στην παγίδα που προειδοποιεί ο Ιησούς, να σπαταλήσει λέξεις όπως οι ειδικοί (Ματθαίος 6,7).Έτσι, μόνο η συγκέντρωση μπορεί να μας επιτρέψει να ασκήσουμε μια προσευχή με εσωτερικότητα, η οποία πρέπει να γίνεται μέσω ανάγνωσης, διαλογισμού και ακόμη και προφοράς λέξεων.Από την άλλη πλευρά, η συγκέντρωση στην χριστιανική οπτική γωνία απαιτεί προσευχή, λέξεις, ακρόαση: συγκέντρωση που είναι απλώς όραση και συγκέντρωση, κινδυνεύει να γίνει ναρκισσισμός και ψευδής μυστικισμός, που είναι η σιωπή και η ειρήνη της ερήμου, όχι η σιωπή που κάνει την Παράδοση ακουστή, που μας επιτρέπει να ακούσουμε το Άγιο Πνεύμα που προτείνει τους δρόμους του Θεού και να βρούμε τον Κύριο που έρχεται.Συγκέντρωση στα ελληνικά μεταφράζεται από τον όρο «θεωρία». Ωστόσο, ενώ η συγκέντρωση προέρχεται από τη λατινική λέξη «contemplari», η θεωρία προέρχεται από την ελληνική λέξη «θεωρείν». Έτσι, αποκαλύπτονται δύο σημασίες της συγκέντρωσης, η του βλέμματος και η του ναού, οι οποίες ενωμένες έχουν μια κεντρική σημασία: το βλέμμα είναι πάντα μέρος μας, τοποθετημένο σε ένα συγκεκριμένο σημείο, το οποίο γίνεται η οπτική γωνία από την οποία βλέπουμε. Και όλα όσα βλέπουμε και γνωρίζουμε οργανώνονται επίσης γύρω από ένα κέντρο.Αυτό είναι του ναού που εκφράζει την οργανωτική δράση της πραγματικότητάς μας που περιστρέφεται γύρω από ένα κέντρο στο οποίο τοποθετούμε τον Θεό. Πλέον, στην χριστιανική πίστη, το κέντρο αυτής της οργανωτικής δραστηριότητας για τα πάντα είναι το Σταυρό, η θρόνος του θυσιαζόμενου Αρνίου, η καρδιά της Εκκλησίας και της λατρευτικής δράσης, από την οποία πηγάζει το δώρο του Αγίου Πνεύματος: ο Σταυρός και το Πάσχα, που εκφράζουν και επαναλαμβάνουν το μυστήριο του θανάτου και της ανάστασης του Χριστού, δυναμίζουν την κεντρικήτητα της πίστης στη λατρεία που είναι δράση συγκέντρωσης και αποκέντρωσης της ζωής της Εκκλησίας. Και στο μονοπάτι της πίστης, η ζωή κάθε χριστιανού συμμετέχει επίσης σε αυτό το μυστήριο συγκέντρωσης και αποκέντρωσης της εκκλησιαστικής ζωής.Αλλά η εργασία συγκέντρωσης και αποκέντρωσης είναι αδύνατη αν δεν υπάρχει πραγματικά ένα σταθερό κέντρο. Και αυτό το κέντρο είναι η παρουσία του Αγίου Πνεύματος μέσα μας, η βασιλεία του Ιησού που βασιλεύει στις καρδιές μας από τον Σταυρό. Έτσι, για να είμαστε προσκυνητές του ζωντανού Θεού, που κατοικεί σε αυτόν, η ακρόαση πρέπει να είναι προσεκτική στη Λόγο, που έγινε παραβολή στον καιρό μας. Και το βλέμμα πρέπει να γίνει διεισδυτικό (βλ. Νμ 24,3-5 «Είπε και είπε την παραβολήν του, και είπεν: Ακούστε, Βαλάαν, υιός του Βηόρ, και πείτε την παραβολήν σας· πείτε τον λόγον αυτού που ακούει τα λόγια του Θεού, του όρατος του παντοδύναμου. Ο οποίος πέφτει και ανοίγονται τα μάτια του· πόσο όμορφες είναι οι σκηνές σου, Ιακώβ, οι κατοικίες σου, Ισραήλ»), ικανό να βλέπει την εικόνα που είναι συνυφασμένη με τον Πατέρα (2 Κορινθίους 4,4 «στους οποίους ο Θεός αυτού του αιώνα έχει τυφλώσει τα νοήματα των απίστων, ώστε να μην τους ανατέλλει το φως του ευαγγελίου της δόξας του Χριστού, ο οποίος είναι η εικόνα του Θεού»), στην εικόνα και που βρίσκεται σε κάθε ορατή εικόνα στα μάτια της σάρκας.

Η Ενσάρκωση του Λόγου του Θεού

Μπορούμε να πραγματοποιήσουμε την προσευχή και τη συμπορέευση με τη Μαρία ξεκινώντας από το γεγονός της Ενσάρκωσης του Λόγου του Θεού, το οποίο είναι αποδεκτό, μόνο αν αναγνωρίσουμε ότι δεν υπάρχει αντίφαση.Πώς θα μπορούσε να ενσαρκωθεί ο Θεός που είναι καθαρή οντότητα; Πώς θα μπορούσε το άυλο να γίνει ύλη, σύμφωνα με έκφραση του Αγίου Ιωάννη Δαμασκηνού;Διαβάζουμε στην εισαγωγή του Ευαγγελίου κατά Ιωάννη: «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και ο Λόγος ην Θεός» (Ιωάννης 1,1). Μια μετάφραση που είναι κάπως ασυνήθιστη, σκόπιμα τέτοια, για να τονιστεί η ομοιότητα στάσης μεταξύ του Λόγου του Θεού και της λέξης που απευθύνεται από τον Θεό στους προφήτες του (βλ. Ισαΐας 38,4· Ιερεμίας 1,2.4.11.13· Εζεκιήλ 6,1.7,1). Η ελληνική έκφραση πρὸς τὸν θεόν (= προς τον Θεό) υποδηλώνει την κατευθυντική αρχή του Λόγου του Θεού. Και αυτή η κατευθυντική αρχή παραμένει σε αυτόν, ακόμη μετά την Ενσάρκωση, δίνοντας ζωή σε κάθε λέξη και σε κάθε πράξη του: όλα προέρχονται από τον Θεό και όλα κατευθύνονται προς τον Θεό.Σε αυτόν τον Λόγο του Θεού, ο οποίος είναι Θεός, περιέχεται, ακόμη πριν από τη δημιουργία, το δημιουργικό σχέδιο, που αποκαλείται με μια βιβλική έκφραση θεία σοφία. Έτσι αρχίζει να κατανοείται ότι η διανοητική στάση που είναι χαρακτηριστική του οραματιστή είναι σοφία, όχι σύμφωνα με τη νοοτροπία του κόσμου, αλλά σύμφωνα με «το νου του Χριστού» (1 Κορινθίους 2,16). Αυτή η ουράνια σοφία συνίσταται στο να ανακαλύπτεις το σχέδιο του Θεού στα ανθρώπινα πράγματα και γεγονότα, να βλέπεις τα πάντα με τα μάτια του Θεού, καθώς όλα είναι σαν λέξη του Θεού, που προέρχεται από τον μοναδικό Λόγο που έγινε σάρκα και οδηγεί στο «νοήμα» του.Ακόμη διαβάζουμε ότι «Ο Θεός, ο οποίος πολλές φορές μίλησε στους πατέρες από παλιά και με διάφορους τρόπους, τελευταία, σε αυτούς τους χρόνους, μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού. Αυτός ο Υιός, ο οποίος είναι η ακτινοβολία της δόξας του, και η εικόνα της οντότητάς του, είναι ο ομοίωμα του αόρατου Θεού, ο οποίος δημιουργήθηκε πριν από κάθε δημιουργία» (Εβραίους 1,1-3).

Ο μοναδικός Λόγος του Θεού, ο Λόγος που έγινε σάρκα στη μήτρα της Μαρίας, είναι όλη η έκφραση του Θεού και επίσης όλη η έκφραση της δημιουργίας: συγκεντρώνει σε αυτόν το νόημα όλων των λόγων του Θεού, εκείνων που δημιουργούν και εκείνων που δίνουν νόημα στη δημιουργία. Υπάρχει τεράστια συνέπεια για τη ζωή της πίστης: όταν διαβάζουμε τις Αγίες Γραφές, συναντάμε λέξεις. Αλλά αυτές οι λέξεις, τώρα που ο Λόγος έγινε σάρκα, πραγματοποιούνται, εκπληρώνονται, συγκεντρώνονται στον μοναδικό Λόγο που «έστησε την σκηνή του ανάμεσά μας» (Ιωάννης 1,14).

Ο Ιησούς, επομένως, έχει το κλειδί για να αποκαλύψει το νόημα κάθε λέξης που βγαίνει από το στόμα των πατέρων και των προφητών. Επομένως, όλα όσα διαβάζουμε στις Γραφές είναι μια λέξη που βγαίνει από το στόμα του, είναι το σπασμένο του ψωμί για εμάς που προσκολληθήκαμε σε αυτόν. Τώρα, ο Λόγος του Θεού, με το χέσι της Ενσάρκωσης, γίνεται ύλη, αναλαμβάνοντας ανθρώπινη φωνή και πρόσωπο, για να ακουστεί στα αυτιά μας και να φανερωθεί στα μάτια μας: πλησιάζει τον άνθρωπο κάνοντας τον εαυτό του παραβολή (δηλαδή, παραβολή) και αποκαλύπτεται στον άνθρωπο γινόμενος ορατή εικόνα (δηλαδή, εικονίδιο: εικόνα που επιτρέπει να σκεφτούμε, μέσω αυτού που δείχνει, αυτό που είναι αόρατο και δεν μπορεί να δει με τα μάτια του σώματος). Με αυτό τον τρόπο, όλη η Γραφή γίνεται παραβολική, επειδή ο Λόγος που ήταν απευθυνόμενος μόνο στον Θεό, με την ενσάρκωσή του, στράφηκε πλήρως στον άνθρωπο, τοποθετήθηκε δίπλα του, γινόμενος έτσι παραβολή.

Τώρα πρέπει να αναγνωρίσουμε αυτό το Λόγο που βρίσκεται δίπλα μας και που απευθύνεται συνεχώς σε εμάς. Φαίνεται ότι ο Λόγος βρίσκεται δίπλα μας για να κάνει μαζί μας το μονοπάτι της ζωής. Και μπορούμε να το κατανοήσουμε αποδεχόμενοι να περπατήσουμε μαζί του και μόνο μετά την απόφαση να προσκολληθούμε σε αυτόν, μπορούμε να πραγματοποιήσουμε μια κατανόηση του μέσω μιας σχέσης μαζί του.

Η παραβολική διάσταση περιλαμβάνει όλη την αποκάλυψη του Θεού, όχι μόνο αυτή που πραγματοποιείται με λόγια, αλλά και αυτή που πραγματοποιείται με χειρονομίες και γεγονότα. Όλα συμβαίνουν όπως οι μαθητές της Εμαούς, οι οποίοι ακούνε την ερμηνεία των Γραφών και αναγνωρίζουν τον Ιησού στην πράξη της διαίρεσης του ψωμιού. Επομένως, υπάρχουν δύο λειτουργίες του Λόγου του Ενσαρκωμένου Θεού: ο Λόγος γίνεται παραβολή (λόγος που προφέρεται δίπλα στον άνθρωπο πάντα). Από την Ομοούσια Εικόνα του Πατρός γίνεται έμβλημα (ιστορική εικόνα που τον δείχνει σε κάθε γεγονός της ανθρώπινης ύπαρξης). Και στη συνέχεια ακτινοβολεί σε πολλές λέξεις και παραβολές, σε πολλές εικόνες και χειρονομίες (συνηθισμένες και υπερφυσικές), ώστε να μπορέσουμε να βρούμε το μονοπάτι που μας οδηγεί σε αυτόν.Σε αυτό το μονοπάτι προς τον Ενσαρκωμένο Λόγο, τον Ιησού Χριστό, η Μαρία είναι η μητέρα και δασκάλα μας, επιτρέποντάς μας να χρησιμοποιήσουμε τα αυτιά και τα μάτια μας για να περάσουμε από τα λόγια στον Λόγο και από τις εικόνες στην μοναδική εικόνα του αόρατου Θεού. Επομένως: «Ευλογημένα τα μάτια σας που βλέπουν και τα αυτιά σας που ακούν» (Ματθαίος 13,16). Αυτή η αναφορά στα μάτια και στα αυτιά εκφράζει έναν ανθρωπολογικό νόμο: ο άνθρωπος ανοίγεται στην πραγματικότητα μέσω των δύο παραθύρων, της ακοής και της όρασης.Στην φιλοσοφική παράδοση, η ακοή και η όραση θεωρούνται οι αισθητικές αισθήσεις εξαιρετικής σημασίας. Και αυτό σημαίνει ότι είναι οι σωματικές ανοίξεις του πνεύματος, που επιτρέπουν στον άνθρωπο να έρθει σε σχέση με την πραγματικότητα που τον περιβάλλει. Τώρα, αποκαλύπτοντάς μας και οδηγώντας μας στον Κύριο, η Μαρία και η Εκκλησία, σεβαστά αυτή την ανθρώπινη δομή. Για το λόγο αυτό, στην Εκκλησία, δίπλα στην παράδοση των Γραφών, αναπτύχθηκε η παράδοση των ιερών εικόνων, οι οποίες κάνουν παρόν τον Λόγο και την Εικόνα του Θεού.Έτσι, η ακρόαση μπορεί να επεκταθεί στη συμπονετική: μια βαθιά κατανόηση της αποκάλυψης δεν μπορεί να αγνοήσει την ιερή εικονογραφία.Σε αυτό το σημείο, κατανοείται ο ρόλος της Μαρίας στην προσευχή και στη διαλογιστική ανάγνωση του Λόγου του Θεού. Η Μαρία, στην πραγματικότητα, βρίσκεται συνεχώς με τον Ιησού, είναι απόλυτα σχετική με τον Ιησού: όπως ο Λόγος στρέφεται προς τον Πατέρα, έτσι και η Μαρία στρέφεται προς τον Υιό. Από εκεί προκύπτει η εξαιρετική της αξία όσον αφορά τη σωτηρία. Σύμφωνα με αυτόν τον ρόλο, η Μαρία μας δείχνει πώς να ακούμε τον Λόγο μέσω της λέξης, πώς να βλέπουμε την εικόνα που είναι συνυφασμένη με τον Πατέρα κοιτάζοντας με πίστη τα ιερά εικόνες (ιστορικές αναπαραστάσεις των σωτηριακών γεγονότων) και πώς να γίνουμε κατοικία του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή, να γίνουμε θυσιαστήρια της δόξας προς τον Θεό Πατέρα μέσα από τον Χριστό Ιησού.Καμία δημιουργία δεν είναι τόσο προσανατολισμένη στην αλήθεια όσο η Μαρία, η οποία είναι προσευχή, απόλυτη προσανατολισμός στον Χριστό. Επομένως, η Μαρία μας δείχνει επίσης πώς να προσανατολιζόμαστε στην αλήθεια, πώς να κατευθυνόμαστε προς τον Χριστό και πώς να γίνουμε προσευχή και διαλογισμός. Για να επιτευχθεί αυτό, υπάρχουν τρεις στάσεις που η Μαρία μας βοηθά να πραγματοποιήσουμε: από την παραβολή στον Λόγο μέσω της ακρόασης των λέξεων του Θεού, από την εικόνα στην εικόνα που είναι συνυφασμένη με τον Πατέρα κοιτάζοντας με πίστη τις ιερές εικόνες (ιστορικές αναπαραστάσεις των σωτηριακών γεγονότων), και από την καθοδηγούμενη διανοητικά σκέψη στη διαλογιστική ανάγνωση του ζωντανού Θεού που περπατά μαζί μας και δίπλα μας.Ο Πατέρας αναζητά, όπως αποκάλυψε ο Ιησούς στη γυναίκα της Σαμαρίας: «αλλά έρχεται η ώρα, και τώρα είναι, όπου οι αληθινοί προσκυνητές θα λατρεύουν τον Πατέρα σε πνεύμα και αλήθεια. Γιατί ο Πατέρας αναζητά τέτοιους που να τον λατρεύουν με αυτόν τον τρόπο» (Ιωάννης 4,23).Για να εμβαθύνετε στη σκέψη σχετικά με τη Μαρία και τη μυστική ζωή, συμβουλευτείτε την ενσύνδεση εγκύκλιο «Redemptoris Mater» του Ιωάννη Παύλου Β’, η οποία παρουσιάζει τη Μαρία ως πρότυπο μυστικής πίστης και εσωτερικής περιπλάνησης.Βαθύνετε τις σπουδές σας: εξερευνήστε την Μαριολογία, Θεολογία Mariana, Μαριανές Εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στην Μαριολογία.