Mariologie en angelologie op het pad van de schoonheid

# De orthodoxe Russische Soefiologie: Bulgakov en het Institut Saint-Serge in Parijs (20e eeuw) op de Weg van Schoonheid## InleidingSoefiologie is een mystieke theologische stroming die zijn oorsprong vindt in Rusland en de diaspora van orthodoxe theologen, met name in het Institut Saint-Serge in Parijs tijdens de 20e eeuw. Onder invloed van het Oosterse christendom en door het herontdekken van gnostische en neoplatonische elementen, beschouwt deze stroming de kerk en de geschiedenis als een manifestatie van *Sofia*, een entiteit die wordt beschreven als *de eeuwige harmonie*, *een eenheid voortgebracht door het goddelijke lichaam van Christus*, en *de ideale, perfecte menselijkheid die voor altijd in de essentie van God-Christus aanwezig is*.## Herontdekking van de Contemplatieve BronDoor vergelijking met hedendaagse orthodoxe gedachten, wordt er een herontdekking aangemoedigd van de contemplatieve en wijsheidstraditie van *de Weg van Schoonheid*. Dit betekent terugkeren naar de levende bron van goddelijke wijsheid. Hier kan schoonheid, als weerspiegeling van de radicale evangelie, een profetisch en medelevend moment worden, dat laat zien hoe een leven getransformeerd kan worden door het licht van de gemeenschap die voortkomt uit Christus.## Schoonheid en de Christelijke ErvaringIn deze visie kan schoonheid opnieuw worden gedefinieerd als zorg voor de menselijke kwaliteit van de christen, als de innerlijke substantie van de kerkelijke ervaring, en als een stralende weergave van het evangelie en de werking van de Geest.> “Laat uw licht schijnen voor de mensen, zodat zij uw goede/schone daden kunnen aanschouwen en uw Vader die in de hemelen is, kunnen prijzen.” (Matteüs 5:16)Als duidelijk is geworden, gaat het hier niet om mooie daden voor de mensheid te verrichten, maar om het licht dat in de diepten schijnt en alleen kan voortkomen uit een innerlijk leven dat wordt aangewakkerd door geloof in de gestorven en opgestane Christus.Alleen door deze perspectief heroverwegen, kan de theologie zichzelf misschien opnieuw uitvinden, voorbij bepaalde formele schematismen en het volledige belang van de substantiële relatie tussen *spirituel* en *materieel* herontdekken.Het gaat niet alleen om een levendiger interactie te creëren tussen *logica* en *emotie*, *verlangen* en *kennis*, *redeneren* en *symbool*, maar vooral om de concrete realisatie en innerlijke vorming van die schoonheid die de hele gemeenschap creëert. Dus, een schoonheid als spirituele werkelijkheid die zintuiglijk wordt ingebed in de volheid van het geschenk, het evenement van de gemeenschap en de persoonlijke relatie. Deze schoonheid te omarmen, het zichtbare resultaat van de liefde die is uitgevoerd, betekent de schoonheid van Pasen omarmen, die de bewustwording van de ervaring van broederlijke gemeenschap als eeuwige herinnering aan de Opgestane dichterbij brengt.*Door de sofistische ervaring van Maria te contempleren, zien we hoe christelijke schoonheid kan worden begrepen en beleefd als een ervaring van heiligheid*, een speciale ontologische deelname aan het *divine licht* die in staat is om, in de historische aardse realiteit, de hemelse schoonheid als werkelijkheid te getuigen.Door het pad van de *ascese filocalie* af te leggen, een orthodoxe leer waarin een persoon de drie spirituele staten doormaakt: *katharsis* (zuivering), *theoria* (kennis van God) en *theosis* (divinisatie), die liefde voor schoonheid in het centrum stelt, met als focus de ervaring van de incarnatie in Maria, bereikt men de meest zuivere concrete verwezenlijking van liefde en de menselijke reactie op Gods oproep door die *hier ben ik* te beantwoorden die zijn vervulling vindt, die *ja* tegen het huwelijksaanbod dat vlees wordt. Dit is de bron van Marias wijsheid, de wijsheid van liefde als perfecte schoonheid.Terwijl Maria in het Westen voornamelijk wordt gezien als de *Virgin*, een wezen bijna volledig verschillend van ons, in haar hemelse zuiverheid en vrij van elke vleugel van aardse besmetting, wordt ze in het Oosten altijd gedefinieerd en *verheerlijkt als Theotokos*, *Moeder van God*. Deze karakterisering is veelvoorkomender en vertrouwder, vooral door de levende liturgische traditie, de hymne- en iconografie die haar met het Kindje in haar armen voorstelt in talloze symbolische variaties. Twee accenten die, hoewel niet noodzakelijkerwijs tegenstrijdig, leiden tot twee verschillende concepten van Maria’s feminiteit binnen de Kerk en haar rol. Wat het christendom in het Oosten wil benadrukken, is niet zozeer een specifieke *verering van Maria*, maar eerder de mogelijkheid om licht en vreugde te ontmoeten, die inherent zijn aan het hele leven van de Kerk, maar die zich in Maria concreet voordoen, door haar universele aanbieding. Zoals een orthodoxe hymne zingt, *De hele schepping verheugt zich*.Maar wat is dan de bron van deze vreugde?

Waarom worden alle generaties mij gelukkig noemen?

Onder de vele mogelijke antwoorden wijst de orthodoxe theologie in de eerste plaats op dit: in haar liefde, gehoorzaamheid, geloof en nederigheid accepteert Maria zich als tempel van de Heilige Geest, de goddelijke mensheid. De Moeder Gods stemt ermee in om het hele leven aan de Ander te geven, waardoor zij zo tot haar volledige vervulling komt. Door onvoorwaardelijk en volledig de levens van de Ander over te nemen, zichzelf volledig aan hem over te geven, wordt zij de ware weergave van onze reactie op God. Het ware fruit van vreugde en schoonheid.

Maria is een maagd, maar deze maagdelijkheid, zoals vele orthodoxe theologen benadrukken, moet niet worden begrepen als ontkenning van haar eigen vrouwelijkheid en lichamelijkheid. Het is geen afwezigheid, maar de volheid en volledigheid van haar liefde-ervaring, het volledige geschenk van zichzelf aan God. In werkelijkheid is liefde honger en verlangen naar volheid van zin, volledige vervulling, zoals in de laatste plaats door de Schrift aan dit woord wordt toegekend: uiteindelijk zal de Kerk Christus aanbieden als een onbevlekte maagd (2 Korintiërs 11,2).

Maagdelijkheid als innerlijke integriteit, zuiverheid van hart, is het doel van elke authentieke liefde, niet als afwijzing van lichamelijkheid maar als haar volledige verwezenlijking in liefde. Maria is de Moeder en de materniteit moet worden begrepen als de vervulling van vrouwelijkheid, want het is de vervulling van liefde als schepsel dat zich aanbiedt. Door deze natuur te aanvaarden heeft zij de vrouwelijkheid van de schepping gerealiseerd.

Het vreugdevolle mysterie van Maria’s moederschap staat dus niet in tegenstelling tot het mysterie van haar maagdelijkheid. Het is hetzelfde mysterie. Zij is geen moeder ondanks haar maagdelijkheid. Integendeel, zij onthult de volheid van materniteit omdat haar maagdelijkheid de volheid van liefde is. Het doel en de volheid van elk leven, elke liefde, is Christus in ons ontvangen, hem tot leven brengen. Hier ligt de bron van een transfigureerde bestaan, een bestaan (dat van Maria) dat wordt een verblijfplaats van schoonheid en troon van Wijsheid.

De nauwe band tussen Wijsheid en Maria (sofiologie en mariologie) is al aanwezig in de oorspronkelijke constitutie van de orthodoxe Slavische wereld, zoals blijkt uit de Chroniek van de Verleden Tijden, met name bij de bouw van de kerk van Sint-Sofia in Kiev (1037). Uit deze Chroniek (een mengeling van geschiedenis en devotie) leren we dat de eerste kerken in Rusland gewijd aan Gods Wijsheid

door prins Jaroslav, de Wijze. Uit deze Chroniek (halverwege tussen geschiedenis en devotie) leren we dat de eerste kerken in Rusland gewijd waren aan Gods Wijsheid.

Deze gebouwen, gebouwd volgens het model van Sint-Sofia in Constantinopel, vierden hun wijdingfeesten samen met de Mariafeesten.

Deze verbinding, die ongetwijfeld voortkomt uit de aanwezigheid van een Bijbelcultuur die overgaat van het Oude naar het Nieuwe Testament: “De wijsheid heeft een huis gebouwd” (Spreuken 9:1). De afbeelding van de personifieerde Wijsheid (Christus) die een huis bouwt (de Kerk), wordt op deze manier geïnterpreteerd in het licht van het dogma van de Verenking. Christus is in Maria, de Moeder Gods, verankerd; dus is de Moeder Gods, in zekere zin, het Tempel van Christus. De Wijsheid kan dan zowel Christus als de Kerk van Christus zijn, d.w.z. de Moeder Gods. Deze verbinding tussen Sofia en Maria vindt haar weerspiegeling in de hele Russische spirituele traditie, die rijkelijk wordt uitgedrukt in de liturgie, de hymne, de iconografie en talrijke spirituele, mystieke en theologische geschriften.

Om je reflectie over Mariologie en Sofiologie te verdiepen via het pad van de Schoonheid, raadpleeg het pauselijk document Redemptoris Mater van paus Johannes Paulus II, waarin Maria wordt beschreven als de schepping waarin de goddelijke wijsheid en schoonheid op een unieke manier schijnen.**Verdergaande studie:** duik in Mariologie, Theologische Marianisme, Mariaanse verschijningen en volg een Master in Mariologie.

Ontdek het oudste Mariabeeld in de Catacombe van Priscila.