Wie is Bernard van Claraval?

Bernardo van Claraval is zonder twijfel de meest illustere vertegenwoordiger van de Cisterciënse Orde, alsmede een theoloog die een diepe stempel heeft gedrukt op het latere denken, zelfs buiten de orde. Als zoon van een ridder geboren in 1090 in Bourgogne, trad Bernardo op zijn 22e toe tot de abdij van Citeaux, het centrum van monastieke vernieuwing. Na drie jaar werd hij, samen met andere broeders, naar de Bourgogne gestuurd om de abdij van “Claravalle” te stichten, die hij onder het patroon van de Maagd plaatste en waarvoor hij een kapel bouwde ter ere van haar. Hij bleef in deze abdij, waar hij later abt werd, tot zijn dood in 1153. Naast de ontwikkeling van de orde, waarin hij een sterke en charismatische aanwezigheid uitoefende, bezorgde hij zich ook om moeilijke kwesties: het verzachten van conflicten tussen machthebbers en het voorkomen van inmenging van lekenprinsen in de kerkelijke zaken. Hij benadrukte de eenheid van de Kerk in hart en ziel en was adviseur van pausen en bisschoppen. Een vol leven, waarin het leven in afzondering afwisselde met kerkelijke en seculiere dienstverlening. Alles werd aangeboden aan de Maagd, zoals hij zelf in een kersthomelie over Onze-Lieve-Vrouw opmerkt: “Het is nodig zich te herinneren dat, als men niet wil dat het weinig dat men aanbiedt wordt afgewezen, men het moet aanvertrouwen aan de liefste en waardigste handen van Maria.”

De historische en interpretatieve visie op het werk van Bernardo is al zeer gecondenseerd, wat resulteerde in twee tegenstrijdige stromingen van gedachte over het belang van zijn mariologie. Aan de ene kant was er onvoorwaardelijk lof voor Bernardo’s mariaanse denken, wat hem zelfs de titel van ‘medeverlosser’ opleverde, terwijl aan de andere kant deze onvoorwaardelijkheid werd gereduceerd zonder echter zijn originaliteit als grootste Cisterciënse denker van de vroege periode in te twijfel te trekken. Dichtheid en vlammendheid, naast een aanzienlijke hoeveelheid geschriften, zijn de kenmerkende elementen van Bernardo’s mariologie, die een veel omvattender en beter uitgewerkt theologische werk produceerde.