**Patris corde** («z sercem ojca») to apostolska encyklika papieża Franciszka o św. Józefie, podpisana 8 grudnia 2020 roku, w święto Niepokalanego Poczęcia. Okazją było 150-lecie ogłoszenia św. Józefa patronem Kościoła katolickiego, dokonane przez bł. Piusa IX 8 grudnia 1870 roku. W tej samej encyklice Franciszek ogłosił Rok Świętego Józefa, trwający od 8 grudnia 2020 do 8 grudnia 2021 roku, obfitujący w specjalne indygeny przyznane przez Penitencjariat Apostolski. Podstawą dokumentu są siedem portretów świętego: ojciec ukochany, ojciec pełen współczucia, ojciec posłuszny, ojciec gościnny, ojciec odważny i kreatywny, ojciec pracowity oraz ojciec w cieniu.Wstępne zdanie nadaje ton całemu tekstowi: „Z sercem ojca: tak Józef miłował Jezusa, określonego w czterech Ewangeliach jako ‘syn Józefa'” (Patris corde, wstęp). Franciszek przypomina fakt, który uzasadnia szczególne zainteresowanie josefologii tym dokumentem: „Po Matce Bożej żaden święty nie zajmuje tak dużego miejsca w nauczaniu papieskim jak Józef, jej mąż” (wstęp).**Okazja: 150 lat patronatu nad Kościołem**8 grudnia 1870 roku, dekretem *Quemadmodum Deus* Świętego Kongregu Obojga Rytu, Pius IX ogłosił św. Józefa patronem Kościoła katolickiego. Tekst łaciński jest jednoznaczny: „Papież solemnnie ogłosił Patronem Kościoła katolickiego” (ASS 6, s. 193-194). Jan Paweł II podsumował ten gest w następujący sposób: „W trudnych czasach dla Kościoła, Pius IX, pragnąc powierzyć Go szczególnej opiece Świętego Patriarchy Józefa, ogłosił go ‘Patronem Kościoła katolickiego'” (Redemptoris custos, nr 28).*Patris corde* wpisuje się w tę precyzyjną linię nauczania: od encykliki *Quamquam pluries* Leona XIII (1889), która ustanowiła patronat na podstawie faktu, że Józef był mężem Marii i prawnym ojcem Jezusa, do apostolskiej eksortacji *Redemptoris custos* Jana Pawła II (1989), opublikowanej w setną rocznicę tej encykliki. Franciszek nie zamierza zastępować tego zbioru doktrynalnego, ale raczej odczytać go w kluczu egzystencjalnym, w oparciu o doświadczenie pandemii, kiedy to wielu zwykłych ludzi wspierało życie innych, z dala od reflektorów.**Siedem portretów ojca**Encyklika organizuje się wokół siedmiu tytułów, każdy z nich przedstawia jeden aspekt ojcostwa Józefa. Nie są to równoległe akcenty, ale różne aspekty jednej misji: służyć Osobie Jezusa poprzez rzeczywiste wykonywanie roli ojca.**Ojciec ukochany**„Wielkość św. Józefa polega na tym, że był mężem Marii i ojcem Jezusa” (nr 1). Józef miał „odwagę przyjąć rodzicielstwo prawne Jezusa” (wstęp), co przejawia się w nadaniu Mu imienia: „Dał Jezusowi imię: Józef, bo on zbawi swój lud od grzechu” (Mt 1, 21, cyt. we wstępie). Nadawanie imienia w judaizmie Drugiego Światu miało charakter prawny, nie był to jedynie rytuał symboliczny.

“Jezus dostrzegł delikatność Boga w Józefie: “Jak ojciec się troszczy o dzieci, tak Pan troszczy się o tych, którzy Go boją” (Ps 103, 13)” (nr 2). Dziecięcy Jezus nauczył się twarzy ojcowskiej Boga na twarzy cieśli. Franciszek wyciąga z tego lekcję duchową: “W burzach życia nie powinniśmy bać się oddać steru naszej łodzi Bogu” (nr 2).”

Ojciec w posłuszeństwie

“W każdej sytuacji życia Józef potrafił wypowiedzieć swoje ‘tak’, jak Maria przy Anuncjacji i Jezus w Ogródku Oliwnym” (nr 3). Posłuszeństwo Józefa jest zawsze aktywne: w czterech snach Mateusza, obudzony, wykonuje polecenia. Jan Paweł II już wcześniej nazwał je “czystą ‘posłuszeństwem wiary'” (Redemptoris custos, nr 4).

Ojciec w przyjęciu

“Józef przyjmuje Marię bez stawiania wcześniejszych warunków. Zaufał słowom anioła” (nr 4). Z tego rodzi się jedno z najczęściej cytowanych stwierdzeń listu: “Życie duchowe, jakie Józef nam pokazuje, nie jest drogą wyjaśniania tajemnic, ale drogą ich przyjęcia” (nr 4). Józef nie szuka odpowiedzi na zagadkę, przyjmuje samą zagadkę.

Ojciec o odważnej kreatywności

Podczas ucieczki do Egiptu “Józef jest człowiekiem, przez którego Bóg troszczy się o początki historii zbawienia” (nr 5). Dlatego Franciszek proponuje go jako “specjalnego patrona dla tych, którzy muszą opuścić swój kraj z powodu wojen, nienawiści, prześladowań i ubóstwa” (nr 5). Jest to najbardziej widoczna aktualizacja pasterska dokumentu.

Ojciec pracownik

“Święty Józef był cieślem, który uczciwie pracował, aby zapewnić utrzymanie swojej rodzinie. Wraz z Nim Jezus poznał wartość, godność i radość pracy rękoma własnej” (nr 6). Temat ten kontynuuje tradycję Świętego Józefa robotnika i nabiera pilności w czasie bezrobocia, z którym list się zmaga.

Ojciec w cieniu

To najbardziej oryginalne przedstawienie. “Nie rodzi się ojciec, staje się nim… Nie staje się ojcem tylko dlatego, że urodził syna, ale dlatego, że odpowiedzialnie o niego dba” (nr 7). Józef jest cieniem Ojca niebieskiego nad Jezusem: “Nigdy nie stawiał siebie w centrum; umiejętnie zdecentralizował się, umieszczając Marię i Jezusa w centrum swojego życia” (nr 7). Prawdziwe ojcostwo to czystość tego, kto nie posiada syna.

Rok jozefiński i odpusty

Aby przetłumaczyć list na życie Kościoła, Franciszek ogłosił Rok Świętego Józefa od 8 grudnia 2020 do 8 grudnia 2021. W tym samym dniu, kiedy został opublikowany list, Penitenciaria Apostolska wydała dekret udzielający specjalnych odpustów za cały rok. W zwykłych warunkach (spowiedź sakramentalna, komunia eucharystyczna i modlitwa według intencji Papieża), pełny odpust był przyznawany, między innymi, tym, którzy medytowali modlitwą Ojca Naszego przez co najmniej trzydzieści minut, modlili się różańcem w rodzinie lub między narzeczonymi, powierzyli swoje codzienne zajęcia opiece Świętego Józefa, wykonali dzieło miłosierdzia cielesnego lub duchowego lub recytowali zatwierdzoną modlitwę na cześć świętego.

Ogłoszony cel roku nie polegał na gromadzeniu praktyk, ale na osiągnięciu tego, czego sam list prosił na końcu: “Tylko nam pozostaje błagać Świętego Józefa o naszą konwersję” (zakończenie).

Siedem nowych invokacji w litanii

# Aktualizacja Ladainy Świętego JózefaW ramach obchodów Roku Józefowego, 1 maja 2021 roku, Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów aktualizowała zatwierdzoną w 1909 roku Ladainę Świętego Józefa, dodając siedem nowych invocacji opartych na najnowszym nauczaniu Kościoła: *Custos Redemptoris* (Ostrzeżnik Zbawiciela), *Serve Christi* (Sługa Chrystusa), *Minister salutis* (Ministrant Zbawienia), *Fulcimen in difficultatibus* (Przywódca w trudnościach) oraz *Patrone exsulum, afflictorum, pauperum* (Opiekun wygnanych, cierpiących i biednych). Z tych invocacji, ochrona w trudnościach pochodzi z prologu *Patris corde*, a patronat nad wygnanymi, cierpiącymi i biednymi – z pkt 5.## Wkład *Patris corde* w josefologięZ perspektywy systematycznej josefologii, list ten nie wprowadza nowych doktrynalnych tez: rzeczywista, a nie tylko symboliczna ojcowska władza Józefa, związek zaręczynowy z Maryją jako prawny fundament tej władzy oraz bezpośredni służebnictwo wobec Osoby i misji Jezusa były już wcześniej ugruntowane w *Redemptoris custos* (nr 7-8 i 21). Wkład papieża Franciszka jest inny.Po pierwsze, podkreśla on aspekt biblijny-tipologiczny: Święty Józef stanowi „zwrotnik łączący Stary i Nowy Testament” (nr 1), nawiązując do typologii patriarchy Józefa z Egiptu obecnej w tradycji i samym dekrecie z 1870 roku, który porównuje obu Józefa. Po drugie, zwraca uwagę na aspekt egzystencjalny: Józef jest świętym „od drzwi, człowiekiem niezauważalnym, osobą o skromnej codziennej obecności” (prolog), przedstawionym jako pośrednik i przewodnik dla wszystkich stanów życia. Po trzecie, podkreśla wymiar społeczny: migranci, bezrobotni i zranieni rodzice znajdują w liście konkretne odzwierciedlenie swoich losów. W ten sposób josefologia, zachowując rygor spekulacyjny, zyskuje gramatykę pasterską na trzecią tysiąclecie.

Kto chce pogłębić tę kwestię, może przeczytać pełny tekst Patris corde na stronie Świętego Stołu oraz porównać go z eksortą Redemptoris custos. Obie te prace stanowią obecnie oś magistej josefiny.

Często zadawane pytania