Η καρδιά της Μαρίας στην Αγία Γραφή
Περνώντας από ένα καλό Λεξικό των Λέξεων της Ιεράς Γραφής, προσελκύει την προσοχή η πληθώρα των μεταφορικών νοημάτων, των ιδιωματικών εκφράσεων, των λαϊκών εκφράσεων και ακόμη και των παροιμιών που έχουν ως σημείο αναφοράς τη λέξη «καρδιά». Η έννοια της καρδιάς κατέχει επίσης κεντρική θέση στη θρησκεία, το μυστικισμό και την ποίηση όλων των λαών.
Στη συνηθισμένη γλώσσα των ανθρώπων της εποχής μας, συχνά συνδυάζουμε την καρδιά με τον έρωτα, ο οποίος επηρεάζεται σύμφωνα με μια ιεραρχία αποχρώσεων που συχνά και εθελοντικά προβάλλει τη συναισθηματική και συναισθηματική διάσταση, με ιδιαίτερη προσοχή στον γυναικείο κόσμο: η καρδιά προβάλλει κυρίως τον ερωτικό βίο. Υπάρχουν ημερολόγια της καρδιάς, περιπτώσεις της καρδιάς, και η καρδιά έχει λόγους που η λογική δεν γνωρίζει, όπως θα έλεγε ο Μπλαίζ Πασκάλ. Αλλά μιλάμε επίσης για την καρδιά ως το κεντρικό μέρος κάποιου: η καρδιά της νύχτας, η καρδιά του χειμώνα, η καρδιά του προβλήματος και ούτω καθεξής. Η καρδιά, επομένως, προβάλλει μια πληθώρα νοημάτων.
Αν εξετάσουμε τώρα το συγκεκριμένο θέμα μας, θα δούμε ότι τις τελευταίες δεκαετίες η λατρεία προς την Καρδιά της Μαρίας είχε την ίδια αποδοχή με την λατρεία προς την Καρδιά του Ιησού, παρά την πρόοδο των βιβλικών μελετών και ορισμένες φωτισμένες παρεμβάσεις από το Εκκλησιαστικό Μάγιστη. Είναι ακόμα διαδεδομένη η άποψη ότι οι λατρείες είναι πολύ συναισθηματικές, με τάσεις προς τον οικειισμό και με κάποιο τρόπο θεωρητικές. Κάποιοι επίσης αισθάνονται δυσφορία απέναντι στη συνέχιση των θεολογικά αμφισβητήσιμων ομιλιών για «αποκατάσταση» και τις διάφορες «προσφορές» που συνδέονται με αυτές τις λατρείες. Από όλα αυτά, καταλήγουμε στο συμπέρασμα της ανάγκης να ξεκαθαρίσουμε πρώτα απ’ όλα τι εννοούμε με «καρδιά» όταν μιλάμε για την Αμόλυντη Καρδιά της Μαρίας.
Η καρδιά της Μαρίας στην Αγία Γραφή: το εβραϊκό *lēb/lēbāb* και η βιβλική αφοσίωση στην Αμωμήτο Καρδιά
Η καρδιά στην Αγία Γραφή αποτελεί ένα πλούσιο σε συμβολισμούς θεολογικό στοιχείο, με πολλαπλές σημασίες. Στο Παλαιό Διαθήκη, οι όροι *lēb* και *lēbāb* αναφέρονται στην καρδιά, με τη μετάφραση των Εβδομήκοντα να αποδίδει κυρίως την έννοια της *καρδίας*.Στη εβραϊκή κουλτούρα, το *lēb* αντιπροσωπεύει το κέντρο της πνευματικής ζωής, την εσωτερικότητα του ανθρώπου και τα ποικίλα συναισθήματά του:Θάρρος:> «…και ανυψώθηκε η καρδιά του στον δρόμο του Κυρίου, και ακόμη περισσότερο, ανέβασε τους ορόφους και τα δάση της Ιουδαίας» (2 Χρονικών 17,6).Χαρά:> «…δεν υπηρέτησες τον Κύριο με χαρά και αγνότητα καρδιάς, στην αφθονία που είχες» (Δευτερονόμιο 28,47).Πόνος:> «…τα έντερά μου! Τα έντερά μου! Πονάω! Ω, η καρδιά μου χτυπάει, δεν μπορώ να σιωπήσω! Ακούω τον ήχο των τρομπέτων και το θόρυβο της μάχης» (Ιερεμίας 4,19).Αφιέρωση:> «…τότε ήρθε ένας αγγελιοφόρος προς τον Δαβίδ, λέγοντας: Η καρδιά όλων των Ισραηλιτών ακολουθεί τον Ασαύλ» (2 Σαμουήλ 15,13).«για να μην πάει ο εκδικητής του αίματος εναντίον του δολοφόνου, όταν φουντώσει η οργή της καρδιάς του, και τον καταδιώξει, επειδή η απόσταση είναι μεγάλη, και του πάρει τη ζωή. Δεν είναι ένοχος για θάνατο, καθώς δεν τον μισούσε πριν»
(Δευτερονόμιο 19,6)
«Οι υπηρέτες μου θα χαίρονται στην καρδιά τους, και εσείς θα θρηνείτε με συντετριμμένη καρδιά, θα ουρλιάζετε με αγωνία στην ψυχή σας»
(Ισαΐας 65,14)
Η καρδιά είναι η πηγή της κατανόησης και της γνώσης:
«Θα ικανοποιήσω την επιθυμία σου. Θα σου δώσω μια σοφή και ευφυή καρδιά, σαν καμία άλλη πριν από σένα και μετά από σένα»
(1 Βασιλέων 3,12)
αλλά και της ανόητης σκέψης:
«Το στόμα του δίκαιου είναι ασημένιο λεπτό μέταλλο. Αλλά η καρδιά των κακών δεν χρησιμεύει σε τίποτα»
(Παροιμίες 10,20)
Από την καρδιά προέρχεται, λοιπόν, η ώθηση για εργασία:
«Ο Μωυσής κάλεσε τον Βeseleελ, τον Οολιαβ και όλους τους άνδρες που ο Κύριος είχε κατακλύσει με πνεύμα σοφίας, όλους όσους ήταν πρόθυμοι στην καρδιά τους να εργαστούν σε αυτό το έργο»
(Έξοδος 36,2)
σχετικά με το σχεδιασμό και την πρόθεση:
«Αν ακόμη δεν το σκέφτεται έτσι, ούτε η καρδιά του το φαντάζεται. Αντίθετα, στην καρδιά του σχεδιάζει να καταστρέψει και να εκριζώσει όχι λίγες εθνότητες»
(Ισ. 10,7).
Η καρδιά, ωστόσο, περισσότερο από τις ατομικές λειτουργίες, στο Παλαιό Διαθήκη υποδεικνύει τον άνθρωπο με όλη του την προσωπικότητα και τους παρορμητισμούς του. Τελικά, τον άνθρωπο σε όλη του την ολότητα. Για παράδειγμα, στους Ψαλμούς:
- «Οι φτωχοί θα φάνε και θα χορτάσουν. Θα δοξάσουν τον Κύριο όσοι τον αναζητούν: ας ζήσουν για πάντα οι καρδιές μας» (Ψαλ. 21,27).
- «Η καρδιά και το σώμα μου μπορεί να εξασθενήσουν, αλλά η πέτρα της καρδιάς και η κληρονομιά μου είναι ο Θεός» (Ψαλ. 72,26).
- «Η ψυχή μου εξασθενεί από την επιθυμία, για τους ναούς του Κυρίου ανασαίνω. Η καρδιά και το σώμα μου χαίρονται στον Θεό τον ζωντανό» (Ψαλ. 84,3).
Στην καρδιά, επομένως, ο άνθρωπος τοποθετείται μπροστά στον Θεό, με πίστη:
«Ακούστε με, εσείς που γνωρίζετε τη δικαιοσύνη, λαέ μου, στην καρδιά του οποίου είναι η διδασκαλία μου. Μην φοβάστε τις προσβολές των ανθρώπων, μην συντριφτείτε από τις προσβολές τους»
(Ισ. 51,7),
όπως και στην σκληρότητα:
«Ο Κύριος είπε: Αυτός ο λαός έρχεται σε μένα μόνο με λόγια και με τα χείλη του με τιμά, ενώ η καρδιά του είναι μακριά από μένα και ο φόβος που μου ομολογεί είναι τυπικός και συνηθισμένος»
(Ισ. 29,13).
Η απομάκρυνση του Θεού και η σκληρότητα της καρδιάς υπερνικούνται μέσω της μεταστροφής προς τον Θεό που πραγματοποιείται στην καρδιά:
«Ο Θεός μου, δημιουργήστε σε μένα μια καθαρή καρδιά, και ανανεώστε σε μένα το πνεύμα σταθερότητας. […] Το θυσία μου, Κύριε, είναι ένα ταπεινό πνεύμα, μια μετανοημένη και ταπεινή καρδιά, Θεέ, που δεν θα αγνοήσεις»
(Ψαλμός 51,12.19).
Στο Νέο Τεστάμενο, η χρήση της λέξης καρδιά συμπίπτει με την έννοια του Αρχαίου Τεστάμενου. Πράγματι, η ιδέα της καρδιάς ως κέντρου της εσωτερικής ζωής, ως της πιο βαθιάς και προσωπικής περιοχής όπου ο άνθρωπος συναντά τον Θεό, εκφράζεται με μεγαλύτερη σαφήνεια στα κείμενα του Νέου Τεστάμενου από ό,τι στα του Αρχαίου. Πρέπει επίσης να παρατηρήσουμε τη στενή σχέση, στο Νέο Τεστάμενο, μεταξύ των εννοιών της καρδιάς και του νοός, που σημαίνει νου ή σκέψη. Καρδιά και νους είναι έννοιες που μπορούν να είναι παράλληλες:
«εξού και το μυαλό τους παρέμεινε σκοτεινό. Ακόμα και τώρα, όταν διαβάζουν την Παλαιά Διαθήκη, αυτό το πέπλο παραμένει κάτω, επειδή μόνο στον Χριστό πρέπει να σηκωθεί»
(2 Κορινθίους 3,14)
ή να επαναλαμβάνονται ως συνώνυμα:
«και η ειρήνη του Θεού, που υπερβαίνει κάθε νου, θα φυλάξει τις καρδιές και τις σκέψεις σας σε Χριστό Ιησού».
(Φιλιππησίους 4,7)
Νους όμως, τονίζει καρδία την πτυχή της γνώσης, της κατανόησης. Μπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε ότι τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη, η καρδιά είναι ο τόπος όπου ο άνθρωπος συναντά τον Θεό, μια συνάντηση που γίνεται πλήρως ενεργή στην ανθρώπινη καρδιά του Υιού του Θεού.Όταν μιλάμε ρητά για την καρδία της Μαρίας:> «Μαρία, από την άλλη, κρατούσε όλες αυτές τις πράξεις στο μυαλό της και τις σκεπτόταν στην καρδιά της» (Λουκάς 2,19)και> «η μητέρα με σκέψη κρατούσε όλες αυτές τις πράξεις στην καρδιά της» (Λουκάς 2,51).
Οι όροι «συντήρησις» και «μελέτη» μεταφράζουν δύο ελληνικές λέξεις που σημαίνουν αντίστοιχα: «συντήρησις» και «συγκέντρωσις» (συμπλέω), «συγκέντρωσις» και «μελετή» (διατάσσω). Έτσι, σύμφωνα με τους δύο αυτούς συμφώνους, το νόημα είναι ότι η Μαρία, διαβάζοντας τις Γραφές, που προφήτευσαν όσα είδε, θυμήθηκε όλες εκείνες τις λέξεις: όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά την πραγματικότητα. Διάβασε τις προφητείες. Έβλεπε κάποιες από αυτές να πραγματοποιούνται μπροστά στα μάτια της. Και τώρα, στο βάθος της συνείδησής της, στην καρδιά της, συγκρίνει τα γεγονότα.
Όταν μιλάμε για το «Χέρι της Μαρίας», χρησιμοποιούμε την βιβλική έννοια. Όπως είδαμε, «καρδιά» στη γλώσσα της Αγίας Γραφής σημαίνει την «ολότητα» του ανθρώπινου όντος, αντί για τις μεμονωμένες ικανότητες και στιγμές του ίδιου του ατόμου. Το «Χέρι της Μαρίας» σημαίνει την εσωτερική της ύπαρξη, που είναι μοναδική. Το κέντρο της ανθρώπινης ύπαρξης, η σύγκλιση της λογικής, της θέλησης, του χαρακτήρα και της ευαισθησίας. Μόνο στην «καρδιά» το άτομο βρίσκει την ενότητα και την εσωτερική του κατεύθυνση της σκέψης και της καρδιάς, της θέλησης και της συναισθηματικότητας.
Η πνευματική παράδοση της Εκκλησίας επιμένει […] στην καρδιά με την βιβλική έννοια του «βαθύς του είναι», όπου το άτομο αποφασίζει ή όχι για τον Θεό (Κατηχητικό της Καθολικής Εκκλησίας
368. Η καρδιά είναι, επομένως, η αδίσπαστη ψυχή, με την οποία η Μαρία αγάπησε τον Θεό και τους αδελφούς της και αφιέρωσε τον εαυτό της πλήρως στο έργο της σωτηρίας του Υιού. Η αφοσίωση στο Ακέραιο Καρδιά της Μαρίας είναι, επομένως, ένας τρόπος να προσεγγίσουμε αυτή την καρδιακή στάση, στην οποία το fiat, Να γίνει το θέλημά σου από τον Πατέρα μας, γίνεται το κεντρικό σημείο κάθε ύπαρξης.Για να εμβαθύνετε στη βιβλική θεολογία της Καρδιάς της Μαρίας και στην αφοσίωση στο Ακέραιο Καρδιά, συμβουλευτείτε την Αποστολική Εξόρκιση Marialis Cultus του Παύλου ΣΤ’ (βλ. https://www.vatican.va/content/paul-vi/pt/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19740202_marialis-cultus.html).Εμβαθύνετε τις σπουδές σας: εξερευνήστε τη Μαριολογία, Τηλογία Mariana, Μαριανές Εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία.Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία
Θέλετε να εμβαθύνετε στη μελέτη της Μαριολογίας; Γνωρίστε το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μαριολογίας του Locus Mariologicus – μια ακαδημαϊκή κατάρτιση που συνδυάζει αυστηρή θεολογική μελέτη, πνευματική ζωή και ζωντανή παράδοση της Εκκλησίας.
Θέλετε να μελετήσετε τη μαριολογία σοβαρά;
Αυτό το άρθρο προκύπτει από τα έργα της βιβλιοθήκης του Locus Mariologicus. Η Μεταπτυχιακή Σπουδή στη Μαριολογία σας οδηγεί στην ίδια πηγή, με ακαδημαϊκή καθοδήγηση: Γραφή, Πατέρες της Εκκλησίας και Μαγιστέριο, από το πρώτο δόγμα μέχρι τα σύγχρονα ζητήματα.
Responses