Ήταν ο Ιησούς υποταγμένος στον Άγιο Ιωσήφ;
Μετά το επεισόδιο στο ναό, σε τρεις μόνο γραμμές, ο Λουκάς συνοψίζει τη νεότητα του Χριστού. Ακολουθούν οι γραμμές:
«Και αυτός, μετά τους γονείς του, αναχώρησε και επέστρεψε στη Ναζαρέτ, και ήταν υποταγμένος σε αυτούς. Και η μητέρα του φύλαγε όλες αυτές τις σκέψεις στο μυαλό της. Και ο Ιησούς μεγάλωνε σε σοφία, ύψος και χάρη ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων»
(Λουκάς 2,51-52)
Το κείμενο δεν αναφέρει ρητά τον Ιωσήφ, ο οποίος όμως περιλαμβάνεται στις εκφράσεις «αναχώρησε μαζί τους» και «υποτάχθηκε σε αυτούς». Αναχώρησε με τη Μαρία και τον Ιωσήφ, υποτάχθηκε στη Μαρία και τον Ιωσήφ.
Δεν γνωρίζουμε για πόσα χρόνια ο Ιησούς ήταν υποταγμένος στον Ιωσήφ. Πράγματι, όσο και αν το λυπούμαστε, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε την ημερομηνία του θανάτου του. Η δήλωση ότι συνέβη πριν από την έναρξη της δημόσιας ζωής του Ιησού είναι γενικά αποδεκτή. Μια συναίνεση βασισμένη σε στοιχεία και λογικά επιχειρήματα που είναι δύσκολο να αμφισβητηθούν. Ανεξάρτητα από τον αριθμό των ετών που έζησε ο Ιωσήφ, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, μεταξύ της επιστροφής από την Αίγυπτο και της στιγμής που, μετά την αποστολή του, κοιμήθηκε για πάντα, θυμόμαστε για αυτόν μόνο σε σχέση με το ταξίδι που έγινε στην Ιερουσαλήμ κατά την περίοδο του Πάσχα. Τίποτα άλλο, μετά από αυτό, εκτός από κάποιες έμμεσες αναφορές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι από εκείνη τη στιγμή η ζωή του και η αποστολή του δίπλα στον Ιησού και τη Μαρία έχασαν σημασία. Αλλά απλώς ότι δεν συνέβη κάτι εξαιρετικό, κάτι που ξεπερνούσε τα όρια της κανονικότητας και έπρεπε να αναφερθεί.
Όταν το Ευαγγέλιο αναφέρει ότι ο Ιησούς «υποτάχθηκε» σε αυτούς, πρέπει να κατανοηθεί κυρίως ότι τον υπακούσατε, ότι ήταν ήπιος προς την εξουσία της Μαρίας και του Ιωσήφ. Και καθώς ο Ιωσήφ ήταν ο επικεφαλής της οικογένειας, ο Ιησούς ήταν ιδιαίτερα υποταγμένος στην εξουσία του. Δεν θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Ιησούς υπακούσατε αν δεν υπήρχε κανείς στον οποίο να υπακούσει και, επομένως, κάποιος στον οποίο να υπακούσει.
Ορισμένα κείμενα, στις περιθωριακές περιοχές της Βίβλου, απεικονίζουν τις υποχρεώσεις (ή τουλάχιστον ορισμένες υποχρεώσεις) που είχαν οι γονείς προς τα παιδιά τους στην αρχαία Ισραήλ.
Και οι δύο τύποι εκπαίδευσης, σύμφωνα με τον νόμο του Θεού και σε ένα επάγγελμα, απαιτούν έναν δάσκαλο και έναν μαθητή: κάποιον που γνωρίζει και διδάσκει, και κάποιον άλλο που αγνοεί και μαθαίνει. Μέχρι την ηλικία των δώδεκα ετών, δηλαδή μέχρι να αποκτήσει ο Ιησούς την νομική προσωπικότητα που αναγνώριζε τους ανθρώπους ενώπιον του νόμου, προσφέροντας την δυνατότητα, και ταυτόχρονα την υποχρέωση, να επισκεφθεί τον ναό την Πάσχα, υπακούει στους γονείς του όπως όλα τα παιδιά, και είναι προφανές ότι ήταν υποταγμένος σε αυτούς. Για ποιον λόγο, λοιπόν, ο Άγιος Λουκάς, ή καλύτερα, το Άγιο Πνεύμα μέσω του Αγίου Λουκά, θεώρησε σκόπιμο να διευκρινίσει ότι «υπήρχε υποταγμένος» κατά την επιστροφή του στη Ναζαρέτ, μετά το περιστατικό του ναού; Και γιατί αναφέρεται η φράση σε αυτό το σημείο, και όχι πριν στα προηγούμενα χρόνια, κατά τα οποία, προφανώς, ήταν υποταγμένος σε αυτούς;Ο Ιωσήφ είχε και άσκησε εξουσία είναι αναμφισβήτητο. Δεν είναι δυνατόν να εκπαιδευτεί κάποιος χωρίς να του πει κανείς τι πρέπει να γίνει, τι είναι καλό και τι κακό, ποια συμπεριφορά πρέπει να προτιμηθεί. Ο Ιησούς, όπως όλα τα παιδιά, έμαθε να περπατάει και να μιλάει, να διακρίνει αντικείμενα και να τα χειρίζεται, να γυρίζει μόνος του σταδιακά. Η Μαρία και ο Ιωσήφ ήταν δάσκαλοι για αυτόν και, από ανθρώπινης άποψης, αυτή η επιρροή διαμόρφωσε την προσωπικότητά του. Δεν γνωρίζουμε αν πριν το περιστατικό του ναού υπήρξε ανάγκη να τον αποθαρρύνουν, και αν ήταν η Μαρία ή ο Ιωσήφ που το έκαναν, λόγω ορισμένων από τα χαρακτηριστικά λάθη ενός παιδιού σε ανάπτυξη. Από την άλλη πλευρά, γνωρίζουμε ότι στο περιστατικό του ναού υπάρχει ένα νόημα στο οποίο καλούμαστε να εστιάσουμε σε μια φράση που φαίνεται επιφανειακή: «υπήρχε υποταγμένος», έκφραση που διακρίνει σαφώς την μεταγενέστερη υποταγή σε αυτό το γεγονός από την υποταγή που έδειχνε μέχρι τότε ο Ιησούς.Στο ναό, κατά το ταξίδι που έγινε στην Ιερουσαλήμ για την Πάσχα, ο Ιησούς αναλαμβάνει για πρώτη φορά μια νέα στάση, διαφορετική από την συνηθισμένη. Γι’ αυτό το μέλλον δεν μπορεί πια να είναι ταυτόσημο με το παρελθόν.Ο Ιησούς παραμένει υποταγμένος, ο Ιωσήφ διατηρεί την οικογενειακή εξουσία. Ωστόσο, τόσο η υπακοή του Ιησού όσο και η εξουσία του Ιωσήφ λαμβάνουν νέα διάσταση. Ο Ιησούς απέκλεισε ρητά ένα μέρος της ζωής του από την οικογενειακή εξουσία, τονίζοντας την δική του ανεξαρτησία όσον αφορά τα πράγματα του Πατέρα. Εμφανίστηκε σε αυτούς για μια σύντομη στιγμή και με σαφήνεια ως ο Μεσσίας, και τίποτα δεν θα μπορούσε να συμβεί μετά από αυτό, σαν να μην είχε συμβεί. Μετά από αυτό το γεγονός, να δηλώνεται ότι «έμενε υπό την εξουσία τους» ισοδυναμεί με τον έμφαση ότι ο Ιησούς όχι μόνο υπακούει εθελοντικά και με πλήρη συνείδηση σε όλα όσα βρίσκονται υπό την εξουσία του Ιωσήφ και της Μαρίας, αλλά το κάνει με αυξημένη αποφασιστικότητα, με έντονη ελευθερία, για να τονιστεί η σημασία της οικογενειακής ενότητας, για να επιβεβαιωθεί ότι στην οικογένεια δεν πρέπει ποτέ να λείπει ένας οδηγός και μια εξουσία.Όσον αφορά τον Νόμο, σε αυτό το σημείο, ο Ιωσήφ είχε λίγα ή καθόλου να διδάξει στον Ιησού. Όχι τόσο όσον αφορά τη δουλειά. Ο Ιωσήφ παρέμεινε εντός των ορίων στα οποία ήταν υποχρεωμένος να ασκήσει την εξουσία του, και ο Ιησούς συνέχισε να υποτάσσεται σε αυτόν όπως πάντα. Δεν μπορούμε όμως να σκεφτούμε εντολές και απαγορεύσεις, και υπακοή σαν δουλοπρεπή: η άσκηση της εξουσίας έπρεπε να είναι ήρεμη, τόσο από την πλευρά του Ιησού όσο και από την συνείδηση που είχε ο Ιωσήφ για την δική του κατάσταση.Αν ο Θεός ήθελε ο Υιός Του, όσον αφορά την ανθρωπότητα, να ακολουθήσει την τάξη που καθιέρωσε από τη γέννησή Του, την ανάπτυξη και την εκπαίδευσή Του σε μια οικογένεια, είναι προφανές ότι ήθελε ο Ιησούς όλα όσα συνεπάγεται αυτή η τάξη. Ο Θεός, επομένως, ήθελε ο Ιησούς να ζει υπό την υποταγή και την υπακοή στην οικογενειακή εξουσία, για να εκπαιδευτεί και να μάθει ένα επάγγελμα. Και επομένως, ήταν απαραίτητο να υπάρχει κάποιος υπό τον οποίο να υποτάσσεται, κάποιος που να έχει εξουσία να δίνει εντολές, η υποχρέωση να τον εκπαιδεύσει και η επιθυμία να του διδάξει ό,τι ήταν κατάλληλο. Αυτό το ρόλο, όσον αφορά την ανθρώπινη προετοιμασία του Ιησού, ανατέθηκε στον Ιωσήφ.Η έκφραση «έμενε υπό την εξουσία τους» συνεπάγεται επομένως, αφενός, τόσο την τάξη στην οποία ο Πατέρας ήθελε ο Υιός Του να υποταχθεί, όσο και την θέληση του Ιησού να υποταχθεί σε αυτούς που είχε επιλέξει ο Πατέρας για να κυβερνήσουν την οικογένεια της οποίας αποτελούσε μέρος. Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε τόσο την υποχρέωση του Ιωσήφ να εκπαιδεύσει και να διαμορφώσει τον Ιησού, όσο και την υποχρέωση του Ιησού να είναι υπάκουος, μαθαίνοντας τις απαραίτητες ανθρώπινες γνώσεις για να αναπτυχθεί στο περιβάλλον στο οποίο θα έπρεπε να είχε ζήσει.Οι σχολιαστές του Ευαγγελίου, ειδικά οι Πατέρες, επικεντρώνουν την προσοχή τους στο παράδειγμα του Ιησού. Για αυτό ο Άγιος Αμβρόσιος θα δηλώσει:«προς το να μη πιστεύει κανείς ότι ο Χριστός αποστάτησε, και ότι, για να αφοσιωθεί στους σκοπούς του Πατρός του, αμέλησε την υπακοή στους γονείς του. Τότε αποσύρθηκε μαζί με τους γονείς του, υποτάχθηκε σε αυτούς, ώστε Αυτός που λίγο πριν είχε εμφανιστεί ως Θεός διδάσκοντας τους διδάσκαλους του Ισραήλ, τώρα να εμφανιστεί ως άνθρωπος, υπακούοντας ακόμα στους γονείς του, προσφέροντάς μας ένα δίκαιο παράδειγμα ταπεινότητας και σεβασμού»Εδώ, ωστόσο, εξετάζουμε την εικόνα και τη συμπεριφορά του Ιωσήφ, καθώς επιθυμούμε να τονίσουμε την εξαιρετική του φύση. Από την άλλη, γνωρίζουμε ότι αυτή η έρευνα μπορεί να είναι χρήσιμη για τις ζωές μας, καθώς θα μας οδηγήσει στην ανακάλυψη γεγονότων, ακόμη και αν δεν αναφέρονται ρητά στις Γραφές. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο Ιωσήφ ήταν ο επικεφαλής της οικογένειας και, ως εκ τούτου, κατείχε την εξουσία. Ως επικεφαλής της οικογένειας, είχε το καθήκον να εκπαιδεύσει τον Ιησού και, για αυτό, έπρεπε να ασκήσει την εξουσία του, διδάσκοντας ή, αν χρειαζόταν, διορθώνοντας. Και, αναμφίβολα, είχε επίσης την ευθύνη να εξασφαλίζει την επιβίωση της οικογένειας.Με λόγια, η λογική λειτουργεί χωρίς προβλήματα. Ωστόσο, αν ο αναγνώστης σκεφτεί ήσυχα και προσεκτικά, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί ότι ήταν μια ευαίσθητη αποστολή, σίγουρα όχι μια μικρή ευθύνη.Είναι προφανές ότι ο Ιησούς δεν προκάλεσε ποτέ προβλήματα ή δυσκολίες στον Ιωσήφ. Πάντως, όσον αφορά την εκπαίδευση, τομέας στον οποίο ο Άγιος Ιωσήφ ξεχωρίζει σαφώς και προσφέρει ταυτόχρονα ένα συγκεκριμένο και λειτουργικό πρότυπο, ο Ιωσήφ έκανε, σε κάθε περίπτωση και περίσταση, ό,τι έπρεπε να κάνει. Ο στόχος είναι να κάνουμε ό,τι πρέπει, αρέσει ή όχι, είναι άνετο ή όχι. Πράγματι, αν για να επιτύχουμε ένα αποτέλεσμα κάνουμε αυτό που δεν θα έπρεπε, ή αμελήσουμε αυτό που θα έπρεπε να έχουμε κάνει, θα είναι δύσκολο οι πράξεις να πάνε καλά. Η μη τήρηση του καθήκοντος δεν οδηγεί ποτέ σε καλά αποτελέσματα. Κάτι πολύ διαφορετικό είναι η σύνεση να καθορίζει τον τρόπο δράσης ή τη στιγμή.Όποιος αποφεύγει να διορθώσει κάτι κακό λόγω του φόβου μιας πιθανής αντίδρασης, δεν είναι σοφός, αλλά δειλός, και στην πραγματικότητα βλάπτει αυτόν που επιθυμεί απλώς να ωφελήσει.Για τον ίδιο λόγο, είναι σημαντικό, για σκοπούς εκπαίδευσης, να διαχωρίσουμε το ουσιαστικό από το τυχαίο. Στην πραγματικότητα, ενώ οποιαδήποτε παροδικότητα μπορεί να είναι επιβλαβής στην πρώτη περίπτωση, η απόλυτη αδιάλλακτη στάση οδηγεί σε παραμόρφωση και προκαλεί αισθήματα δυσαρέσκειας στη δεύτερη. Επομένως, πρέπει να βοηθήσουμε τα παιδιά να αποκτήσουν αυξανόμενο χώρο για πρωτοβουλία και επιλογή, ανάλογο με την ηλικία τους, προσφέροντάς τους αίσθηση αναλογίας και επιτρέποντάς τους να αναλαμβάνουν τις συνέπειες των αποφάσεών τους. Αυτή είναι η πιο κατάλληλη μέθοδος για την απόκτηση προοδευτικής ωριμότητας συνδεδεμένης με την ανθρώπινη ανάπτυξη.Εάν οι γονείς επιθυμούν να εκπαιδεύσουν, πρέπει να ασκήσουν την εξουσία τους, αλλά ταυτόχρονα να γνωρίζουν πώς να το κάνουν αυτό. Πρέπει να εκπληρώσουν το ρόλο τους διδάσκοντας, διορθώνοντας και ακόμη και τιμωρώντας, όταν αυτό είναι ο μοναδικός τρόπος για να αποφευχθούν ζημιές. Και να κατανοούν, να απαιτούν, να βοηθούν και να συγχωρούν, σεβαζόμενοι πάντα την ελευθερία, μέσω της οποίας θα μπορούν να δουν μέχρι πού μπορούν να προχωρήσουν και αντίθετα, πού πρέπει να σταματήσουν. Οι γονείς πρέπει να εκπαιδεύσουν τα παιδιά στον νόμο του Θεού και να τους διδάξουν μια τέχνη. Όσον αφορά το πρώτο στοιχείο, αφορά τις αλήθειες που είναι απαραίτητες για τη σωτηρία (και απαραίτητες για να ζήσουμε ειρηνικά στον κόσμο). Αυτός είναι ο πιο ουσιαστικός στόχος της εκπαίδευσης. Εάν λείπει ο φόβος του Θεού, χάνεται κάθε εγγύηση, και εάν τα παιδιά χτίζουν τη ζωή τους σε ψευδείς αρχές και όχι στην αλήθεια, μπορεί να προκύψει μια ασταθής ύπαρξη καθώς και σοβαρός κίνδυνος για την αιώνια σωτηρία. Επομένως, οι γονείς πρέπει να *τα εκπαιδεύσουν στον νόμο*. Όσον αφορά το δεύτερο στοιχείο, αφορά το να επιτρέψουμε στα παιδιά να κερδίζουν τη ζωή τους με ειλικρίνεια και να έχουν οικογένεια. Ωστόσο, ταυτόχρονα, πρέπει να σεβόμαστε τις στάσεις, τις τάσεις και τις επιθυμίες τους, συμβουλεύοντάς τους και όχι επιβάλλοντας, χωρίς να συγχέουμε τον ενθάρρυνση με ανταμοιβή για τεμπελιά και άνεση.Για να εμβαθύνουμε τη σχέση του Ιησού με τη Μαρία και τον Ιωσήφ στην Αγία Οικογένεια, ανατρέξτε στην εγκύκλιο *Redemptoris Mater* του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β’.Βαθύνετε τις σπουδές σας: εξερευνήστε την Μαριολογία, την Θεολογία της Μαρίας, τις Μαριανές εμφανίσεις και το Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία.
Μεταπτυχιακό στη Μαριολογία
Θέλετε να εμβαθύνετε στη μελέτη της Μαριολογίας; Ανακαλύψτε το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μαριολογίας του Locus Mariologicus, μια ακαδημαϊκή κατάρτιση που συνδυάζει αυστηρή θεολογική μελέτη, πνευματική ζωή και ζωντανή παράδοση της Εκκλησίας.
Δείτε επίσης:
Θέλετε να εμβαθύνετε στη Ιωσφολογία;
Το Locus Mariologicus προετοιμάζει μια σειρά μαθημάτων Ιωσφολογίας – η επιστημονική μελέτη του Αγίου Ιωσήφ στην Αγία Γραφή, στην Παράδοση και στο Μαγιστέριο. Εγγραφείτε στη λίστα αναμονής και ενημερωθείτε όταν ανοίξουν οι εγγραφές.
Responses