Papezen van de 13e tot de 15e eeuw: rozenkrans, scapulaire en onbevlekte ontvangenis (Doctrina pontificia IV, art. 122-143)

De paus van de 13e eeuw, vastgelegd in Doctrina Pontificia IV, vanaf Innocentius IV (1243) tot Eugenius IV (1447), hebben de opkomst en groei van twee grote Maria-devoties meegemaakt: het Rozenkrans en de discussie over de Onbevlekte Ontvangenis. Het Concilie van Bazel (1439) heeft zelfs de Onbevlekte een definitie gegeven, maar als cismatisch concilie zonder gezag. Het Concilie van Florence (1438-1445) heeft de traditionele geloofsbelijdenis bevestigd.

Innocentius IV (1243-1254), nn. 122-125: escapulaire en rozenkrans

Innocentius IV is de paus die documenten heeft uitgegeven over de opkomende devoties van de 13e eeuw:

• n. 122 (Breve Quoniam, 1244): Feest van de Geboorte van Maria; de paus bevestigt de liturgische verplichting van dit feest.
• n. 123: Bevestiging van het feest van de Geboorte van Maria in de universele liturgie.
• n. 124: Carmelietes Escapulaire; pauselijke goedkeuring van de devotie aan het Mariaanse escapulaire van de Carmelieten.
• n. 125 (Breve Quae honorem, 1247): Bevestiging van het escapulaire en de devotie aan Onze Lieve Vrouw van het Karmel.

Urbanus IV (1261-1264), nn. 126-127: rozenkrans en de deugden van Maria

Urbanus IV, de paus die het Corpus Christi instelde, is ook de paus die het eerste pauselijke document over het Rozenkrans heeft gepubliceerd (n. 127). De tekst prees de deugd van het Rozenkrans als gebed dat de mysteries van het leven van Christus verbindt met de bemiddeling van Maria:

«Corona rosaria, qua Virginem colimus, misterium Incarnationis et vitae Iesu Christi nobis commendat»

De rozenkrans, waarmee we de Maagd eren, aanbeveelt ons het mysterie van de Encarnaatie en het leven van Jezus Christus.

Johannes XXII (1316-1334), n. 132: Assensie van Maria

Johannes XXII, de paus van Avignon, is een van de eerste pausen die expliciet de leer over de Assensie van Maria ontwikkelt. Zijn document n. 132 stelt dat Maria in lichaam en ziel naar de hemel is opgenomen, een leer die later door Pius XII in 1950 als dogma zal worden bevestigd. Johannes XXII verwijst naar argumenten van conveniëntie (het was dienstig dat het lichaam van Maria niet verrotte) die centraal zullen staan in de Bula Munificentissimus Deus.

Concilie van Bazel (1439), nn. 137-138: Onbevlekte Ontvangenis

Het Concilie van Bazel, in 1439, heeft de Onbevlekte Ontvangenis officieel als geloofsbelijdenis vastgesteld. Let wel, dit concilie werd echter cismatisch toen het een antipap (Felix V) koos, waardoor het zijn autoriteit verloor. De definitie van de Onbevlekte (n. 137) is historisch opmerkelijk, maar heeft geen bindende dogmatische waarde binnen de Kerk. Het zou pas in 1854 met de Bula Ineffabilis Deus van Pius IX tot dogma worden verheven.

Concilie van Florence (1438-1445), nn. 139-143

De Concilie van Florence, de enige geldige ecumenische concilie van die periode, richtte zich voornamelijk op de unie met de orthodoxen en Armeniërs. De Mariologische documenten (nn. 139-143) omvatten de bul Exultate Deo en de bul Cantate Domino, waarin geloofsbelijdenissen over Maria worden vastgelegd voor de kerken die zich bij Rome hebben aangesloten, waarbij de goddelijke moederlijkheid en eeuwige maagdelijkheid van Maria wordt bevestigd.

Aanvullende leesmateriaal

Ontdek Mariologie, Ineffabilis Deus, Rosarium Virginis Mariae en Postgraduaat in Mariologie.

Leer het Rozengebed stap voor stap in onze gids: Hoe het Rozengebed bidden, stap voor stap.

Meer weten over de Onbevlekte Ontvangenis: Onbevlekte Ontvangenis.