„Salve Regina” (w łacinie, „O Królowo”) to najbardziej znana maryjska antyfona w tradycji chrześcijańskiej zachodniej. W jednej modlitwie łączy pochwałę, wyznanie ludzkiej nędzy i apel o macierzyńskiego pośrednictwo. Poznanie pochodzenia, historii i teologii „Salve Regina” jest kluczowe dla zrozumienia średniowiecznej i współczesnej pobożności maryjnej. Ta prezentacja dotycząca „Salve Regina” zawiera komentowany tekst w języku łacińskim, kwestię spornych autorów oraz liturgiczne użycie od XII wieku.

# Co to jest Salve Regina?

## Opis
Salve Regina (z łaciny: “Witaj, Królowo”) to jedna z najstarszych i najbardziej czczonych antyfon maryjnych w liturgii katolickiej. Jest częścią czterech końcowych antyfon w Kompletach (ostatniej godziny Brewiarza Rzymskiego) i jest recytowana przez większość roku liturgicznego, od soboty po Pięćdziesiątnicę do pierwszego niedzieli Adwentu. Jest również modlitwą kończącą Różańce, po tajemnicach chwalebnych, oraz częścią Kompletów w Rytu Romskim od XIII wieku. Jej struktura stanowi prośbę: zwraca się do Maryi z pozdrowieniem, opisuje stan wiernych i prosi o jej interwencję.

## Tekst Salve Regina
**Tekst oryginalny w języku łacińskim:**
*Salve, Regina, Mater misericordiae. Vita, dulcedo et spes nostra, salve. Ad te clamamus, exsules filii Evae. Ad te suspiramus gementes et flentes in hac lacrimarum valle. Eia ergo, advocata nostra, illos tuos misericordes oculos ad nos converte. Et Iesum, benedictum fructum ventris tui, nobis post hoc exsilium ostende. O clemens, o pia, o dulcis Virgo Maria.*

**Tłumaczenie na język polski:**
“Witaj, Królowo, Matko miłosierdzia. Życie, słodkość i nadzieja nasza, witaj. Do Ciebie wzywamy, wygnani synowie Ewy. Do Ciebie się skłaniamy z żalem i smutkiem w tej dolinie łez. A więc, nasza obrończyni, zwróć na nas te współczujące oczy. I po tym wygnaniu pokaż nam Jezusa, błogosławione owoce Twojego brzucha. O łaskawo, o miłosierna, o słodka Dziewico Maria.”

## Pochodzenie i autorstwo
Autoria Salve Regina jest przedmiotem dyskusji wśród trzech historycznych kandydatów:

1. **Pedro de Mezonzo** (†1003), biskup Santiago de Compostela, według tradycji hiszpańskiej.
2. **Hermannus Contractus** (†1054), mnich benedyktyn z Reichenau, który przypisany jest również do autorstwa *Alma Redemptoris Mater*.
3. **Adhémar de Monteil** (†1098), biskup Le Puy-en-Velay i legat papieski podczas Pierwszej Krucjaty, który miał polecić śpiewanie Salve po bitwie pod Antiochią (1098).

Pierwsza zapisana wzmianka znajduje się w manuskrypcie z Cluny z XII wieku. Obecna wersja obejmuje dodatek “O łaskawo, o miłosierna, o słodka Dziewico Maria”, przypisywany Bernardowi z Clairvaux, chociaż nie ma pewnych dowodów dokumentalnych na to.

## Struktura teologiczna
Salve Regina składa się z czterech momentów:

1. **Pozdrowienie:** Maryja jest zwana “Królowo, Matko miłosierdzia, życiem, słodkością i nadzieją”. Tytuły te nawiązują do Ladainy Loreto.
2. **Stan wiernych:** Wierni są opisani jako “synowie Ewy” na wygnaniu, w “dolinie łez”, symbolizując stan ziemski jako wygnanie z raju.
3. **Prośba:** Prosi się Maryję o zwrócenie “te współczujące oczy”, czyli jej matczynej troski i ochrony.
4. **Nadzieja eschatologiczna:** Po prośbie następuje oczekiwanie na Jezusa, podkreślając, że Maria jest drogą do Syna.

## Salve Regina w liturgii i różańcu
Dominikanie przyjęli Salve Regina w XIII wieku i przyczynili się do jej powszechnego rozpowszechnienia poprzez Różańce. Papież Innocenty IV (1243-1254) zezwolił na jej recytację w Kompletach. W 1884 roku Leon XIII nakazał, aby po Mszach solennych w niedzielę modlono się Różańcem z Salve Regina i modlitwą do Świętego Michała Archanioła, zwyczaj ten zniesiono po Soborze Watykańskim II, ale wciąż jest praktykowany w wielu miejscach. Salve Regina jest również śpiewana podczas zakończenia Kapitłów Generalnych wielu zakonów oraz w Kompletach monastycznych.

Do dalszego zgłębiania tematu zapraszamy do eksploracji: Mariologia, antyfony maryjne, modlitwy maryjne, Różańce i Podyplom w Mariologii.

Modlitwa “Salve Regina” kończy się recytacją Świętego Rosario.