Klemens XIII, XIV i Pius VI – mariologia w oświeceniu i rewolucji francuskiej (Doktryna papieska IV, nr 221-231)

Papie z drugiej połowy XVIII wieku: Klemens XIII (1758-1769), Klemens XIV (1769-1774) i Pius VI (1775-1799) stawili czoła wyzwaniom oświecenia i rewolucji francuskiej, które nie tylko atakowały papieżostwo, ale także kult maryjny jako przejaw „superstycji”. Ich dokumenty mariologiczne stanowią w pewnym stopniu odpowiedź na ten kulturowy kryzys.

Klemens XIII (1758-1769), nn. 221-224

Papieski pontyfikat Klemensa XIII charakteryzował się wydaleniem jezuitów (zweryfikowanym przez jego następcę) i nasilającym się antyreligijnym oświeceniem. Jego cztery dokumenty mariologiczne to:

• n. 221, Bula „Quantum ornamenti” (8 listopada 1760): O duchowych ozdobach Maryi i jej pośrednictwie dla Kościoła w czasach ucisku
• n. 222, Brewe „Cum primum” (17 stycznia 1761): Przywileje Escapularza Karmelitańskiego
• n. 223, Brewe „Commissi” (16 marca 1767): Kult maryjny w misjach
• n. 224, Brewe „Eximia pietatis” (14 marca 1768): Uczczenie maryjne w nowych diecezjach

Klemens XIV (1769-1774), n. 225: „Ratio pastoralis”

Klemens XIV, papież, który rozwiązał Kompanię Jezusową (1773), jest paradoksalnie jednym z najbardziej marińskich papieży XVIII wieku. W brewe „Ratio pastoralis” (21 listopada 1769) stwierdzono, że kult Maryi jest nieodłączną częścią autentycznej wiary chrześcijańskiej i że pasterze powinni aktywnie promować go w swoich diecezjach.

Pius VI (1775-1799), nn. 226-231

Pius VI przeżył rewolucję francuską, został uwięziony przez wojska napoleońskie i zmarł jako więzień w Valence (1799). Jego sześć dokumentów mariologicznych pokazuje, jak w czasach prześladowań papieżat zwracał się do Maryi jako do nadziei. Najważniejszym dokumentem Piusa VI jest konstytucja „Auctorem fidei” (28 sierpnia 1794), która potępiła Synod jansenistyczny z Pistoia, który zaatakował liczne kultu maryjne jako „superstycję”:

„Propositio quae statuit […] cultum Beatissimae Virginis Mariae eo sensu intelligendum esse, quasi ea esset adoratio… falsa, scandalosa, impia, propositio autem quae asserit Mariam esse Mediatricem […] pia et sana”

Propozycja, która ustaliła […] że kult Najświerszej Maryi Panny należy rozumieć w znaczeniu, jakby była to adoracja… jest fałszywa, skandaliczna i ímpia, ale propozycja, która twierdzi, że Maria jest Pośredniczką […] jest pobożna i zdrowa.

Dodatkowa lektura

Przeanalizuj Mariologię, Marialis Cultus (Jan Paweł II) i Późsztną Szkołę Mariologiczną.